Please ensure Javascript is enabled for purposes of website accessibility
Azərbaycan Respublikası Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı
Veteranların təcrübəsindən biz daim bəhrələnməliyik, istifadə etməliyik
Heydər Əliyev

MİRİİB sədri Zamin Zeynal: Sosial Şəbəkələrdə İnformasiya mədəniyyətinin təbliğinə ehtiyac var

MİRİİB sədri Zamin Zeynal: Sosial şəbəkələrdə İnformasiya mədəniyyətinin təbliğ edilməsi ilə yanaşı İCTİMAİ QINAĞIN olması da vacibdir.

İnformasiya mədəniyyəti nədir?

İnformasiya mədəniyyəti informasiyanın məqsədyönlü işlənilməsi və onun əldə olunması, emalı və ötürülməsi üçün kompüter texnologiyasından, çağdaş texniki vasitə və metodlardan istifadə edilməsi bacarığının olmasını nəzərdə tutur. Bir sözlə, insanın informasiya mədəniyyətinin əsas göstəriciləri aşağıdakılardır:

– Telefondan tutmuş fərdi kompüterlərə və kompüter şəbəkələrinədək müxtəlif texniki qurğulardan istifadə etmək vərdişləri;

-İnformasiya texnologiyalarını mənimsəmək bacarığı (məsələn: ofis proqramlarını, qrafik redaktorları və s.-ni bilmək);

-İstər dövri mətbuatdan, istərsə də elektron vasitələrin köməyi ilə informasiya almaq bacarığı (məsələn: hər hansı qəzet, yaxud jurnalın saytını açıb oxumaq);

-İnformasiyanın anlaşıqlı şəkildə təqdimatı və ondan səmərəli istifadə etmək bacarığı;

-İnformasiyanın emalının müxtəlif üsullarını bilmək;

– Müxtəlif növ informasiya ilə işləmək bacarığı.

Ölkəmizdə informasiya mədəniyyətinin ən vacib göstəricilərindən biri də insanların ingilis dilini necə bilmələridir.
Bu gün informasiya texnologiyalarını müəyyən edən proqram məhsullarının, demək olar ki, hamısı ingilis dilində təqdim olunur. Qlobal informasiya resurslarından istifadə interfeysləri bu dildə yaradılır. Elmin, texnologiyaların və biznesin əksər sahələrində də ingilis dili hakim mövqe tutur.
Qeyd olunduğu kimi, informasiya cəmiyyətinin hər bir üzvü kompüter vərdişlərinə, onun köməyi ilə müxtəlif sənədlər yaratmaq bacarığına, proqramların əsas sinifləri haqqında təsəvvürlərə və çalışdığı sahədə dərin biliklərə malik olmalıdır. Belə bilik və vərdişlərə bəzən kompüter savadlılığı deyilir. Başqa insanlarla əlaqə qurmaq üçün kommunikasiya vasitələrindən lazımi səviyyədə istifadə edə bilmək vacib keyfiyyət hesab olunur. Bura elektron yazışma vasitələrindən istifadə, informasiya sistemlərində lazım olan məlumatları əldə etmək, hüquqi və etik normaları (qaydaları) bilmək və onlara əməl etmək aiddir.

Müasir dövrdə informasiya-kommunikasiya texnologiyalarının inkişafı bütün ölkələrdə olduğu kimi, Azərbaycanda da sosial şəbəkələrə maraq hər gün əhəmiyyətli dərəcədə artmaqdadır.

Ümumiyyətlə “sosial şəbəkə” nədir, hansı zərurətdən yaranıb?

Sosial şəbəkələr – sosial qarşılıqlı əlaqələr, sosial obyektlər (insanlar və ya təşkilatlar) və kommunikasiyalar arasında sosial struktur düyünlərindən ibarət olan qrupdur. “Sosial şəbəkə” termininin 1954-cü ildə ortaya çıxdığı düşünülür. “Sosial şəbəkə” anlayışı sosioloq Ceyms Barnes tərəfindən təqdim edilib. İnternetin yaranması (1969) ilə Ceyms Barnesin elmi konsepsiyası məşhurlaşmağa başlayıb. İlk müasir sosial media isə 1997-ci ildə yaradılan “Six Degrees” olub.

Müasir dövrün bəzi məşhur sosial şəbəkələri, onların əsas fərqləndirici xüsusiyyətləri və istifadə imkanları ilə gəlin birlikdə tanış olaq:

“Facebook” – ən iri sosial şəbəkə olmaqla, insanların yoldaşlarıyla ünsiyyət qurması və məlumat almaq məqsədi ilə yaradılan bir ictimai veb saytıdır;

“YouTube” – istifadəçilərə videoların saxlanması, çatdırılması və göstərilməsi xidmətlərini təqdim edir;

“WhatsApp” – mobil və digər platformalar üçün ismarışların ani mübadilə sistemi olmaqla, mətn ismarışları, şəkil, video və audio göndərməyə imkan verir;

“Instagram” – şəkil və qısa videoların paylaşıldığı sosial şəbəkədir;

“TikTok” – musiqili qısa videolar, canlı yayımlar yaratmağa və ismarışlar yollamağa imkan verən sosial şəbəkədir;

“Twitter” – onlayn sosial şəbəkə və mikroblogging xidmətləri təklif edən saytdır. Onun vasitəsi ilə istifadəçilər 140 işarəlik “tvit” adlandırılan mətn sms-ləri göndərə bilirlər;

“LinkedIn” – işgüzar əlaqələrin qurulması və professional peşələrin insanları üçün sosial şəbəkə saytıdır;

“Skype” – səsli və görüntülü danışmağa imkan verən kompüter proqramıdır;

“Pinterest” – hər növ şəkillərin paylaşıldığı və panorama sistemi vasitəsi ilə çalışan internet vebsaytıdır;

“Viber” – ağıllı telefonlar və digər əlaqə vasitələri tərifindən 3G və ya Wi-Fi şəbəkəsi üzərindən mesajlaşma və səsli görüşmə imkanı təqdim edən əlaqə vasitəsidir;

“Odnoklassniki” – Azərbaycan dilində mənası “sinif yoldaşları” olmaqla, Rusdilli internetin ən populyar sosial şəbəkələrindən biridir;

“WeChat” – mətn və səs ismarışlarının ötürülməsi üçün mobil kommunikasiya sistemidir.

Bu gün bəzi insanlar üçün sosial şəbəkələr gündəlik həyatın mühüm tərkib hissəsi, digərləri üçün isə vaxt itkisidir. Əgər bir neçə il öncə sosial şəbəkələr gənclərin əyləncə, vaxt keçirmə yeri sayılırdısa, son zamanlar bu münasibət tamamilə dəyişmişdir.

Hazırda sosial şəbəkələr həm ünsiyyət və müxtəlif sosial əlaqələrin qurulması, həm də maariflənmək və öyrənmə prosesində iştirak üçün bir platforma rolunu oynayır. Belə ki, sosial şəbəkələrdən ünsiyyət vasitəsi kimi dünyanın hər yerindən olan insanlarla virtual ünsiyyət yaratmaq, dostlarla görüşmək və ya köhnə dostları tapmaq, iş axtarışı, tanışlıqlar, ictimai həyatda baş verən aktual məsələlər barədə fikir bildirmək, qarşılıqlı fikir mübadiləsi aparmaq məqsədilə istifadə olunur.

Təhsil, təlim-tədris və digər maarifləndirmə proseslərində isə canlı yayım vasitəsilə müxtəlif iclaslar, müzakirələr keçirmək, onlayn rejimdə keçirilən müxtəlif forumlarda iştirak etmək, marketinq və ya biznes işi qurmaq, dil öyrənmək, müxtəlif sorğular təşkil etmək, elmi yeniliklərlə bağlı məlumat əldə etmək və digər məqsədlər üçün sosial şəbəkələr olduqca əhəmiyyətli rola malikdir.

Lakin sosial şəbəkələrdən istifadənin müsbət tərəfləri ilə yanaşı, istifadəçilər üçün mənfi təsirləri də var. Belə ki, sosial şəbəkələrdən çox istifadə bir müddətdən sonra asılılıq yaradır. Bu asılılıq “hypertext” (gündə minimum 120 mesajın yazılması) və “hypernetworking”ə (gündə üç saatdan çox sosial mediadan istifadə) gətirib çıxarır ki, bu da sağlamlığa ziyanlıdır. Araşdırmalara görə, sosial şəbəkələrdən bu cür asılılıq psixoloji problemlərin artmasına – yorğunluq, yuxu məhrumiyyəti, depressiya, təhsildə gerilik, tənbəllik, aqressivlik və hətta intihara səbəb göstərilə bilər.

Buna görə də, sosial şəbəkə istifadəçilərini bu cür mənfi təsirlərdən qorumaq üçün sosial şəbəkələrdən düzgün istifadənin təbliği üzrə maarifləndirmə işlərinin aparılması olduqca vacibdir. Bununla yanaşı sosial şəbəkələrdən mənfi məqsədlərə xidmət edən, şəxsi maraqlar naminə etik qaydaları pozan sosial şəbəkə iştirakçılarına hüquqi müstəvidə cəzaların tətbiqi ilə yanaşı bu prosesin müsbət həllinə döğru ictimai qınaq vasitələrindən istifadə edilməsinin də böyük təsiri ola bilər.Yaxşı olar ki, valideynlər uşaqlarını virtual dünyanın mənfi təsirlərindən qorumaq üçün onların sosial şəbəkələrdən istifadəsini izləyərək diqqətli olsunlar.

Zamin Zeynal
Müasir İnternet Resurslarının İnkişafı İctimai Birliyinin sədri

 

2022-10-13 19:03:00
1707 baxış

Digər xəbərlər

“Baku Network” analitik mərkəzinin “Hibrid və ideoloji təhdidlərin təhlili” layihəsi çərçivəsində növbəti tədbir keçirilib

“Baku Network” analitik mərkəzinin Azərbaycan Respublikası Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin dəstəyi ilə icra edilən “Hibrid və ideoloji təhdidlərin təhlili” layihəsi çərçivəsində növbəti tədbir keçirilib. Trend xəbər verir ki, tədbirdə “Baku Network” mərkəzinin rəhbər şəxsləri, ekspert üzvləri, qeyri-hökumət təşkilatları və media şirkətlərinin nümayəndələri iştirak ediblər. Tədbiri giriş sözü ilə açan “Trend” Beynəlxalq İnformasiya Agentliyinin direktor müavini, “Baku Network”ün layihə direktoru Sahil Kərimli bildirib ki, bu layihə çərçivəsində həm Azərbaycanda, həm də əsas hədəf olan Avropada, xüsusilə də Fransanın paytaxtı Parisdə müəyyən tədbirlər keçiriləcək. O həmçinin, bir müddət əvvəl Fransadakı Azərbaycan səfirliyinin Mədəniyyət Mərkəzində şəhid jurnalistlərin fotosərgisinin təşkil edildiyini də xatırladıb. “Baku Network”ün direktoru Elçin Ağacanov vurğulayıb ki, kütləvi informasiya vasitələri ilə yanaşı, cəmiyyətdə də hibrid təhükələrin nə olduğunu tam anlayanlar çox azdır: “Hibrid təhlükə sadəcə haker hücumu, saxta məlumat yaymaq, süni intellektdən istifadə edərək, deyilməyənləri deyilən kimi təqdim etmək deyil. Hibrid təhlükə özümüzdən özümüzə qarşı istifadə etmək cəhdləridir. Məhz bunu nəzərə alaraq hibrid təhükələrin təsnifatını apardıq. Eyni zamanda, ideoloji təhlükələrin də təsnifatını hazırlamaq niyyətindəyik. Fəaliyyətimizi daha geniş aspektdə davam etdirmək istəyirik”. Öz növbəsində Beynəlxalq Avrasiya Mətbuat Fondunun (BAMF) prezidenti Umud Mirzəyev deyib ki, indiki zamanda şəbəkələrin, informasiya imkanlarının, yeni texnologiyaların formalaşması, xüsusən “Baku Network” kimi qurumların fəaliyyətinə böyük zərurət yaradır: “Bu layihənin ölkə üçün əhəmiyyətinin fərqindəyik. Bu cür layihələrə daha çox dəstək verilməlidir. Fransaya səfər, UNESCO çərçivəsində görüşlər, sərgilər, yayılan materiallar, yeni ekspertlərlə yaranan əlaqələr çox böyük nailiyyətdir”. Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sədri Cəlil Xəlilovun sözlərinə görə, dünyada və qonşu dövlətlərdə gedən proseslər məcbur edir ki, hərbi və ideoloji təhlükəsizliyə xüsusi diqqət yetirilməlidir: “Təhlükəsizlik dövlətin prioritet məsələlərindəndir. Yeni texnologiyaların meydana gəlməsi bu məsələləri çətinləşdirməklə yanaşı, digər tərəfdən də asanlaşdırır. Çünki imkanlar daha genişlənir, böyükmiqyaslı informasiyalar ala bilirik. Belə bir şəraitdə cəmiyyət özü də informasiya savaşına hazır olmalıdır”. Daha sonra “Cümhuriyət” qəzetinin baş redaktoru, “Cebhe.info” xəbər portalının direktoru Rafail Becanov isə bildirib ki, layihə dövrümüzün aktual məsələləri istiqamətində fokuslanıb: “KİV, QHT-lər, sosial media platformaları belə bu məsələyə xüsusi diqqət ayırırlar. Müxtəlif mövzulu saxta informasiyaları yerləşdirib insanları manipulyasiya etmək mümkündür. Baş verənlər təkcə kibercinayətklarlıq deyil, bu, orduya, dövlət strukturlarına da təsir edir”. Çıxışı zamanı Jurnalistlərin Həmkarlar İttifaqının sədri Müşfiq Ələsgərli vurğulayıb ki, tədbirdə qaldırılan mövzu müasir dünyada olduqca aktualdır: “Azərbaycan üçün isə bu üçqat aktuallıq kəsb edir. Biz dünya siyasi mərkəzlərinin diqqət mərkəzindəyik. Hibrid təhdidlərlə, informasiya savaşı ilə bağlı nə baş verirsə, müxtəlif ölkələrdə, bəlkə, komponentlərdən təkcə biri mövcuddur. Lakin onların hamısı birləşib Azərbaycanın üzərinə düşür. Ona görə də təhdidlərin yaxın vaxtlarda səngiyəcəyini gözləməməliyik”. Tədbirdə həmçinin, APA İnformasiya Agentliyinin baş redaktoru Nurşən Quliyev, tarixçi Yəhya Babanlı da çıxış edərək layihənin beynəlxalq miqyasda Azərbaycan üçün əhəmiyyətindən söz açıblar. Qeyd edək ki, “Baku Network” 2025-ci ilin mayından avqustun sonunadək “Azərbaycana qarşı hibrid və ideoloji təhdidlərin təhlili” layihəsini həyata keçirəcək. Layihəyə dövlət qurumlarının dəstəyi ilə beynəlxalq ekspertlər və analitiklər cəlb olunub. Layihənin məqsədi Azərbaycan suverenliyinə, beynəlxalq reputasiyasına və strateji maraqlarına yönəlmiş informasiya-psixoloji hücumların (media kampaniyalar, dezinformasiya, ideoloji təsirlər və s.) mənbələrini aşkar etmək və onlar qarşısında sistemli yanaşma ilə zərərsizləşdirməkdir.  

Hamısını oxu
Polkovnik Cəlil Xəlilov yubiley münasibətilə sabiq diplomat Yaşar Əliyevi təbrik edib

Veteran.gov.az xəbər verir ki, bu gün Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sədr müavini, polklovnik Cəlil Xəlilov Rəyasət Heyəti adından sabiq səfir və millət vəkili Yaşar Əliyevi 75 illik yubileyi münasibətilə təbrik edib, onu Təşkilatın xüsusi mükafatı ilə təltif edib.  Görüş zamanı sabiq diplomata veteranların təbrikini çatdıran polkovnik Cəlil Xəlilov, Yaşar Əliyevin Azərbaycan xalqı qarşısındakı xidmətlərinin heç zaman unudulmayacağını bildirib: “Uzaq Çindən tutmuş Şərqi Asiyanın bir çox dövlətlərində - Vyetnam, Cənubi Koreya və s. ölkələrdə Azərbaycan Respublikasının fövqəladə və səlahiyyətli səfiri kimi şərəflə xidmət etmiş, müstəqilliyimizin bu coğrafiyada tanınması və möhkəmlənməsi istiqamətində əzmlə çalışmısınız. Təsadüfi deyil ki, Sizin səfir kimi fəaliyyət göstərdiyiniz dövlətlərlə Azərbaycan arasında hər zaman xoş, isti münasibətlər formalaşmış, milli maraqlarımıza hörmət və ehtiram ifadə olunmuşdur. Bu gün hamımızın vətəni olan doğma Azərbaycanımız XX əsrin sonlarındakı Azərbaycandan müqayisəedilməz dərəcədə qüdrətli və yenilməz olsa da, xalqımız çətin zamanda ölkəsinə sədaqətlə xidmət edən insanları unutmur, vətənimizin bu gözəl günlərə çıxmasında bir çox insan kimi Sizin də əməyinizin önəmini yaxşı dərk edir. Sizin xalqımız və dövlətimiz qarşısındakı xidmətləriniz bu gün də fərəh doğurmaqda, minnətdarlıq hissi ilə yad edilməkdədir. Əmin ola bilərsiniz ki, bundan yüz illər sonra da Siz və Sizin milli dövlətçiliyimizin möhkəmlənməsinə xidmət edən əməlləriniz xalqımız tərəfindən əsla unudulmayacaq, hər bir azərbaycanlının qəlbində əbədi yaşayacaq. Bir daha 75 illik yubileyinizi təbrik edir, bütün arzularınızın ən qısa zamanda reallığa çevrilməsini diləyirik!” Seymur ƏLİYEV  

Hamısını oxu
Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının 35 illik yubileyi ilə bağlı tədbir keçirilib

Bu gün Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının inzibati binasında Təşkilatın yaranmasının 35 illiyi ilə bağlı yubiley tədbiri keçirilib. Tədbirdə veteranlar, ictimai-siyasi xadimlər, media nümayəndələri, dövlət və QHT təmsilçiləri, o cümlədən Müdafiə Nazirliyinin əməkdaşları iştirak edib. Tədbir Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himninin səslənməsi ilə açılıb. Daha sonra respublikamızın ərazi bütövlüyü uğrunda döyüşlərdə həlak olan şəhidlərin xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edilib. Ulu öndər Heydər Əliyevin büstü önünə çələngi qoyulub. Tədbirdə çıxış edən Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sədri Fatma Səttarova tədbir itşriakçılarını salamlayıb, Təşkilata göstərilən yüksək diqqət və qayğıya görə dövlət başçısına təşəkkür edib.   Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sədr müavini polkovnik Cəlil Xəlilov Təşkilatın tarixindən, keçdiyi yoldan, 44 günlük Vətən müharibəsi və post-müharibə dövründəki fəaliyyətindən danışıb. Polkovnik qeyd edib ki, Ulu öndər Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə yaradılan Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı hər zaman dövlətin yanında olub, milli maraqlarımızın qorunması istiqamətində səylə çalışıb. Polkovnik Cəlil Xəlilov veteranların bundan sonra da dövlətçiliyin keşiyində ayıq-sayıq dayanacağını, Prezident İlham Əliyevin siyasətini qətiyyətlə müdafiə etməkdə davam edəcəklərini bilidirib.   Tədbirdə çıxış edən Prezident Administrasiyasının Qeyri-hökumət təşkilatları ilə iş sektorunun məsul əməkdaşı Samir Məmmədov veteranların gənclər üçün nümunə olduğunu, öz həyat yolları, qəhrəmanlıqları, əmək fəaliyyətləri ilə onlara örnək olduğunu bildirib.   Əməkdar incəsənət xadimi, Prezidentin fərdi təqaüdçüsü, polkovnik Abdulla Qurbani çıxışında veteranlara dövlət tərəfindən yüksək diqqət və qayğı göstərildiyini vurğulayıb, eyni zamanda veteranların gənclər arasında apardığı vətənpərvərlik tərbiyəsinin önəmindən danışıb. Cəmiyyətdə veteranların xüsusi çəkiyə malik olduğunu bildirən polkovnik, Azərbaycan xalqının hər zaman veteranlara hörmət və ehtiramla yanaşdığını, veteranların isə öz növbəsində gənc nəslin milli ruhda, vətənpərvərlik ruhunda tərbiyəsində böyük rol oynadığını söyləyib.   Tədbirdə Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının 35 illik fəaliyyətindən bəhs edilən videorolik nümayiş edilib, hərbi-vətənpərvərlik mahnıları səsləndirilib. Tədbirin sonunda Müdafiə Nazirliyinin İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin rəisi polkovnik Elvin Əzizov veteranlar adından Prezident İlham Əliyevə ünvanlanan müraciəti səsləndirib. Müraciətdə onlara göstərilən qayğıya görə dövlət başçısına təşəkkür edən veteranlar, hər zaman olduğu kimi, bundan sonra da dövlət başçısının hər bir çağırışını dəstəkləyəcəklərini, Azərbaycanın inkişafı və tərəqqisi üçün əllərindən gələni əsrigəməyəcəklərini bildiriblər. Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının fəaliyyətində, vətənpərvərlik tərbiyyəsinin  təbliğində aktiv iştirak edən şəxslər Müdafiə Nazirliyi və Təşkilat tərəfindən təltif olunub.    

Hamısını oxu
Xaçmaz rayonunun Qımılqışlaq kəndində ortaq məktəb şagirdləri üçün maarifləndirici görüş keçirilib

Veteran.gov.az xəbər verir ki, Xaçmaz rayonunun Qımılqışlaq kəndində ortaq məktəb şagirdləri üçün maarifləndirici görüş keçirilib. Tədbirdə Xaşmaz Rayon İcra Hakimiyyətinin nümayəndələri, Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının Xaçmaz Rayon Təşkilatının sədri Abasyar Heydərov, rayon ziyalıları və  s. iştirak edib. Tədbirdə gənclərin yüksək elmi biliklərə yiyələnməsinin vacibliyi ilə yanaşı, vətənpərvərlik ruhunda tərbiyəsinin önəmi qeyd olunub, dövlətimizin gənclərin inkişafı üçün yaratdığı imkan və şəraitdən istifadənin vacibliyi vurğulanıb.    

Hamısını oxu