Please ensure Javascript is enabled for purposes of website accessibility
Azərbaycan Respublikası Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı
Veteranların təcrübəsindən biz daim bəhrələnməliyik, istifadə etməliyik
Heydər Əliyev

Qəhrəmanlar unudulmur! Züleyxa Seyidməmmədova: Şərqin ilk paraşütçü və pilot qadını

İlk Azərbaycanlı qadın hərbi pilot, Azərbaycan SSR dövlət xadimi, İkinci Dünya müharibəsi iştirakçısı Züleyxa Mir Həbib qızı Seyidməmmədova 22 mart 1919 – cu ildə Bakı şəhərində anadan olub. Züleyxa Seyidməmmədova Jukovski adına Hərbi Hava Akademiyasına qəbul olan ilk azərbaycanlı idi. O, İkinci Dünya müharibəsində iştirak etmiş və Marina Raskova tərəfindən yaradılmış 586-cı qırıcı aviasiya alayının şturmanı olmuşdur. Stalinqrad, Kursk, Korsun-Sevçenkovski döyüşlərində iştirak edən Züleyxa Seyidməmmədova, 500 döyüş uçuşu keçirmiş və bir neçə alman təyyarəsini vurmuşdu. Züleyxa Seyidməmmədova, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin dörd çağırış deputatı olub. 1946–1951-ci illərdə Azərbaycan Lenin Kommunist Gənclər İttifaqının Mərkəzi Komtitəsinin katibi, 1952–1974-cü illərdə Azərbaycan SSR ictimati təminat naziri, 1975-ci ildən etibarən isə Xarici Ölkələrlə Dostluq və Mədəni Əlaqələr Cəmiyyəti Rəyasət Heyəti sədrinin müavini vəzifəsində çalışıb. O, "Lenin", II dərəcəli "Vətən müharibəsi", iki dəfə "Qırmızı Əmək Bayrağı" və iki dəfə "Şərəf nişanı" ordeni ilə təltif olunub.

Züleyxa Seyidməmmədovanın atası Mir Həbib ağa ilk təhsilini dini məktəbdə almış, daha sonra isə Bakı realnı məktəbində oxumuşdu. Mir Həbib ağa mühasib idi və Bakı milyonçusu Hacı Zeynalabdin Tağıyevin maliyyə məsələlərinə baxsa da, uşaqlıqdan onunla dostluq edürdi. Mir Həbib ağa Hacıya çox sədaqətli olduğu üçün Hacının ona böyük hörməti var idi. Mərdəkandakı əzəmətli mülkü də ona Hacı tərəfindən hədiyyə olumuşdu. Züleyxa Seyidməmmədovanın anası Mina xanım AMEA-nın ilk prezidenti akademik Mirəsədulla Mirqasımovun  bacısı idi. Züleyxa Mir Həbib ağa ilə Mina xanımın ikinci qız övladı idi. Züleyxa 7-ci sinifdə oxuyarkən fizika müəllimi Cümşüd Əfəndiyev onları Bakı təyyarə meydançasına ekskursiyaya aparır. Züleyxa sinifdəki oğlanlarla birlikdə bir neçə dəfə təyyarəyə qalxır, hər şeyə diqqətlə baxır, saysız-hesabsız suallar verir. O, axşam evə qayıdanda bu ekskursiya haqqında anası Mina xanıma həvəslə danışaraq: "Mən təyyarəçi olacam!" - deyir.

1934-cü ildə orta məktəbi əla qiymətlərlə bitirən Züleyxa Seyidməmmədova, M. Əzizbəyov adına Azərbaycan Sənaye İnstitutunun mədən fakültəsinə daxil olub. 1934-cü ilin əvvəllərində tələbə yoldaşları ilə Bakı təyyarə meydanına gedən Züleyxa ilk dəfə "U-2" təyyarəsi ilə səmaya qalxır. Bu səyahətdən sonra o, tələbə yoldaşları ilə birlikdə institutda aeroklub yaratmağa qərara verir. Tələbələr öz təqaüdləri hesabına klub üçün bir "U-2" təyyarəsi, həmçinin üç planer və iki paraşüt almağa müyəssər olurlar. 1934-cü il yanvarın 6-da klubun açılışı olur. 1934-cü ilin yazında isə bu aviasiya klubu üçün hökümət tərəfindən Zabrat qəsəbəsinə yer ayrılır və ərazinin təşkilində tələbələr yaxından kömək edirlər. Uzunmüddətli məşqlərdən sonra 1934-cü ilin oktyabrında Züleyxa Seyidməmmədova "U-2" təyyarəsi ilə ilk dəfə təkbaşına havaya qalxır. O, 1934-cü ilin sonlarında aeroklubu əla qiymətlərlə bitirərək sertifikat alır və bununla da pilot adını qazanır. 1935-ci ilin mayında bir neçə tələbə paraşütlə tullanmağı sınaqdan keçirir. Arıq, çəlimsiz, qarayanız qız olan Züleyxa paraşütlə təyyarədən tullanır və külək onu dənizə atır. Deyilənlərə görə, onun tullanışını izləyənlər arasında Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi Mircəfər Bağırov da olmuş və Züleyxanın cəsarətinə heyrətini bildirmişdir.1935-ci ilin avqustunda Moskvada Paraşütçülərin Birinci Ümumittifaq toplantısı keçirilir və toplantıda Zaqafqaziyanı təmsil edən nümayəndələr arasında yeganə qız Züleyxa olur. Toplantıda eniş dəqiqliyinə görə Zaqafqaziya komandası birinci yeri tutur. Təyyarədən paraşütlə 50 dəfə tullandığına görə Seyidməmmədova paraşüt idmanı üzrə təlimatçı vəzifəsinə təyin edilir. O, Zaqafqaziyadan, eləcə də, müsəlman şərqindən ilk qadın paraşütçü kimi qatıldığı iclasdan fəxri fərmanla geri dönür. Şərq, müsəlman qadınının cəsarətlə paraşütlə tullanması hamıda heyrət doğurur və Seyidməmmədovanın fəaliyyəti sovet quruluşunun nailiyyəti kimi qeyd olunaraq mətbuatda geniş şərh edilir. 1936-cı il yanvarın 21-də Azərbaycanda Sovet hakimiyyətinin qurulmasının on beş illiyi ilə əlaqədar Kremldə təntənəli qəbul keçirilir və komsomolçu Züleyxa Seyidməmmədova "Şərəf nişanı" ordeni və qızıl saatla təltif edilir. Bakıya dönən Züleyxa uçuş klubundakı xüsusi kursları bitirir və pilot təlimatçısı adını alır. Ona təlim keçmək üçün bir qrup müsahib tapşırılır. Həmin qrupdakı səkkiz nəfərdən biri də onun keçmiş fizika müəllimi Cümşüd Əfəndiyev olur. Azərbaycan Sənaye İnstitutunun son kursunda oxuyarkən Seyidməmmədova artıq yüz saatadək uçuş keçirmiş, təlimatçı kimi üç il ərzində 75 təyyarəçi, 80 paraşütçü hazırlamışdı. O, 1938-ci ildə institutu mühəndis-geoloq kimi bitirdikdən sonra pilot kimi peşəkarlaşmaq üçün Jukovski adına Hərbi Hava Akademiyasına müraciət etsə də, yalnız kişiləri qəbul edən akademiya ona rədd cavabı verir. O, atasının məsləhəti ilə Mir Cəfər Bağırovun qəbuluna gedir. Bağırovun yaddaşında "küləyin dənizə atdığı qız" kimi qalan Züleyxanın müraciəti əsasında Mərkəzi Komitə onun akademiyaya qəbul olunması üçün rəsmi şəkildə Moskvaya məktub göndərir. 1938-ci ilin avqustunda sınaq imtahanları verərək akademiyanın şturman fakültəsinə qəbul olunanlar içərisində yeganə qız Züleyxa Seyidməmmədova olur. Seyidməmmədova həm də Jukovski Hərbi Hava Akademiyasına qəbul olan ilk azərbaycanlı idi. Akademiyada təhsil alan Züleyxa bir gün qəfil xəbərlə sarsılır. Fakültə dekanı onu yanına çağıraraq ona atasının kulaq kimi həbs edildiyini, əgər Bakıdan bu məlumatı təsdiqləsələr, akademiyadan uzaqlaşdırılacağını bildirir. Züleyxa bu xəbər qarşısında son ümid kimi yenə Bağırova üz tutur. O, Bağırova teleqram ünvanlayır:

"Azərbaycan Kommunist Partiyasının birinci katibi yoldaş Bağırova! Xalq düşmənləri mənim atamın saf adını ləkələmək istəyirlər. Təhsil aldığım Hərbi-Hava Akademiyasına yanlış məlumatlar veriblər. Mən respublikanın göndərişi ilə burada oxuyuram. Tələbələr arasında yeganə qızam. Bakıdan məlumat alandan sonra mənim burada oxuyub-oxumamaq məsələmə baxacaqlar. Xahiş edirəm, haqqı, ədaləti qoruyun ki, yanlış məlumat gəlməsin".

Bağırov tezliklə ölkənin adına xələl gəlməməsi naminə onun atasını həbsdən azad edir və ondan bu barədə heç yerdə danışmaması üçün iltizam alınır. Beləliklə Moskvaya Züleyxaya lazım olan məzmunda məktub gedir: "Yalandır, Mir Həbib Seyidməmmədov evindədir. Hər şey qaydasındadır."

Seyidməmmədova akademiyada oxuduğu dövrdə əvvəl "Duqlas"larla, daha sonra isə orta bombardmançılar, həmçinin uzağa və sürətlə uçan təyyarələrlə səfərə çıxmaq üzrə təlimlər almağa başlayır. O, ölkənin ən güclü şturmanları, Sovet İttifaqı qəhrəmanları Spirin və Belyakovdan hava gəmilərinin bütün sirlərini öyrənir. Birinci kurs müdavimi olan Seyidməmmədovanın şəkli Qureviçin komandirlik etdiyi fakültənin komsomol təşkilatı tərəfindən Akademiyanın "Şərəf lövhəsi"nə vurulur.

1940-cı il fevralın 23-də – Qırmızı Ordu günündə Seyidməmmədovaya kiçik leytenant rütbəsi verilir. Akademiyanın şturman fakültəsində yeganə qadın olan Züleyxa təhsilini bitirdikdən sonra təlim təyyarə alayında qırıcı təyyarənin şturmanı təyin edilir.

Züleyxa Seyidməmmədova əsasən akademiya işçilərindən və müdavimlərindən təşkil edilən mayor Qridnevin qırıcı təyyarəçi alayına göndərilir və qırıcı eskadrilyasının şturmanı təyin olunur. Alay müharibənin ilk günündən hərbi qaydaya uyğun olaraq Moskvanın müdafiəsinə göndərilir. 1941-ci ilin oktyabrında SSRİ lideri İosif Stalin Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Marina Raskovaya qadınlardan ibarət hərbi hissələrin yaradılması ilə bağlı rəsmi əmr göndərir. Əmrə görə, tərkibi sırf qadın pliotlardan ibarət olan üç aviasiya alayı yaradılmalı idi.

Bu dövrdə Seyidməmmədovaya Raskovanın onu axtardığını xəbər verirlər. Raskova ona qadın polku yaratmaq ideyasından bəhs edir. İdeya tezliklə real həllini tapmağa başlayır. Hərb tarixinin misli görünməmiş ideyası gerçəyə çevrilir: qadın hərbi təyyarə alayları yaradılır. 1941-ci ilin dekabrında qırıcı alayın komandiri Tamara Kazarinova, onun müavini və alayın şturmanı isə Züleyxa Seyidməmmədova təyin olunur. O dövr üçün müasir və sürətli "YAK" təyyarələrinin alaya gətirilməsi ilə hərbçi qızlar bu təyyarələrdə uçmağı öyrənməyə başlayır.

Onlar ciddi hərbi təlim keçdikdən sonra 1942-ci ilin axırlarında ilk olaraq Volqa çayının sol sahilinə göndərilirlər. 1942-ci ilin sonlarında xüsusi əhəmiyyətli təyyarəni qarşılayıb Stalinqradadək müşayiət etmək üçün dörd qırıcı təyyarə göndərilir və bunlardan biri də Seyidməmmədovaya məxsus olur. Sonralar bu xüsusi təyyarənin ölkənin baş katibi Stalini dağılmış Stalinqrada apardığı məlum olur.

1943-cü ilin yazının əvvəlində qırıcı alay Voronejə göndərilir, iyulun 12-də isə Kurskun şimalında və cənubunda əks hücuma keçir. Avqustun 5-də, Kursk döyüşünün başlamasından düz bir ay sonra 586-cı alay Orel və Belqrada daxil olur. Burada gedən döyüşlərə görə Züleyxa Seyidməmmədova 2-ci dərəcəli "Vətən müharibəsi" ordeni ilə təltif olunur. Payızın sonunda qırıcı polk Kiyevə uçur. 586-cı alay sonuncu olaraq Korsun-Şevçenkovski döyüşündə iştirak edir və oradan Buxarestə uçaraq öz döyüş yolunu Rumıniyada başa vurur.

586-cı qırıcı alay Volqadan Vyanayadək döyüş yolu keçmiş, 4 min 419 döyüş uçuşu keçirmiş, 125 döyüş aparmış və 38 alman təyyarəsi vurmuşdu. Alayın qoruduğu heç bir obyekt Hitler aviasiyasından zərər çəkməmişdi. Şəxsən 500 döyüş uçuşu keçirən Seyidməmmodova bir neçə alman təyyarəsini vurmuşdu. Qələbədən sonra qadınlardan ibarət aviasiya hissələri ləğv edildi. O da 1945-ci ilin dekabrında kapitan rütbəsində istefaya çıxdı və Azərbaycana qayıtdı.

Əvvəlcə Bakı şəhər Partiya Komitəsinin təlimatçısı kimi işləyən Züleyxa Seyidməmmədova, 1946-cı ilin sentyabrından 1951-ci ilə kimi Azərbaycan Lenin Kommunist Gənclər İttifaqının Mərkəzi Komitəsinin katibi vəzifəsində çalışmışdır. Elə bu vəzifədə ikən Seyidməmmədova 1947-ci ildə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı, Rəyasət heyətinin üzvü seçilmişdir. O, 1948-ci ildə Ümumdünya Demokratik Gənclər Federasiyası Şurasının qərarına əsasən fevralın 19-dan 26-dək Hindistanın Kəlküttə şəhərində keçirilən Cənub-Şərqi Asiya ölkələri gənclərinin konfransının iştirakçısı olur və "Sovet İttifaqı qadınları" mövzusunda məruzə ilə çıxış edir.

1952-ci ildə Azərbaycan SSR-in sosial təminat naziri seçilən Züleyxa Seyidməmmədova, 1974-cü ilə qədər bu vəzifəni icra etmişdir. O, sosial təminat naziri vəzifəsində çalışan ilk qadın idi. Seyidməmmədova qiyabi olaraq 17 aprel 1953-cü ildə Moskva Ali partiya məktəbini, 28 noyabr 1957-ci ildə isə Leninqrad Hərbi Mühəndislik Akademiyasını bitirmişdir.

Züleyxa Seyidməmmədova 1967 və 1971-ci illərdə "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordenləri ilə təltif olunmuş, 1969-cu il dekabrın 19-da Moskva şəhər sovetinə deputat seçilmiş və Sov. İKP sıralarına daxil olmuşdur. Seyidmməmədova səhhətində yaranan problemlər səbəbi ilə 1975-ci ildə Xarici Ölkələrlə Dostluq və Mədəni Əlaqələr Cəmiyyəti Rəyasət Heyəti sədrinin müavini vəzifəsinə təyin edilmişdir.

Seyidməmmədova ölkənin ictimai işlərində fəal iştirak etmiş, xüsusilə ömrünün sonlarına yaxın dünyanın müxtəlif yerlərində yaşayan 50 milyonluq Azərbaycan türkünün yenidən bir araya gəlməsinə çalışmış və işğal dövründə itirilmiş əlaqələrin barpası ilə ciddi şəkildə məşğul olmuşdur. Buna baxmayaraq o, pilot kimliyini həmişə qorumuş, 1967-ci ilin sentyabrında Leninqradda Beynəlxalq ictimai təminat assosiasiyasının Baş assambleyasında jurnalistin verdiyi "Siz əmək həyatınızı nə ilə başlamısınız?" sualına "Bakı aeroklubunda təyyarəçi olmuşam. Bu mənim birinci və ən çox sevdiyim vəzifədir" cavabını vermişdi.

Züleyxa Seyidməmmədova dünyaya Şərqin ilk paraşütçü və pilot qadını olaraq gəldi. İkinci Dünya müharibəsinin qəhrəmanı, samamızın ilk qadın Şahini ömrünü başa vurdu. Məğrurluğu, Cəsurluğu ilə tarix yaratdı. Şərəfli ömür yolu, kitab və monoqrafiyaları, xoş xatirələri ilə insanların qəlbinə yazıldı. Dünyaşöhrətli pilotumuzun 150-dən artıq sənəd, əşya və mükafatları Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyində mühafizə olunur. Onların içərisində şəxsən özünün istifadə etdiyi əşyalar ─ Jukovski adına Hərbi Hava Akademiyasında oxuyarkən işlətdiyi loqarifmik xətkeş, 1939, 1941-ci illərə aid iki ədəd transportir və təyyarəçi eynəyi, müxtəlif ölkələrdə ona hədiyyə olunan əşyaları və geyim nümunələri qorunur.  İmzasını göy üzünə atan varlığı və fəaliyyəti ilə milli-mənəvi dəyərlər tariximizi zənginləşdirən Züleyxa Seyidməmmədovanın ömür yolu ilə bağlı çoxsaylı sənəd əsərləri, inciləri yaranıb. Tofiq Quliyev Rəşid Behbudovun təklifi ilə "Züleyxa" adlı mahnı bəstələyib. Rəşid Behbudovun Moskvaya səfəri ərəfəsində hazır olan "Züleyxa" mahnısı, elə sənətkarın öz istəyi ilə rus dilində Tofiq Quliyevin müşayiətilə lentə alınmış, sonradan vala yazılan bu mahnı yüksək tirajla satılmışdır.

Səma döyüşlərində “Şahin” kod adı ilə uçuşlar edən Züleyxa Seyidməmmədova ilə bu gün də hər bir Azərbaycanlı qürur duyur. O, bu dünyaya ilklərə imza atmaq, yer üzündən göy üzünə körpü salmaq, Şahin kimi qanad çalmaq üçün gəlmişdi. Gəldi, Qəhrəmanlıq dastanını yazdı, varlığı və cəsarətli döyüş yolu ilə xalqını dövlətini şərəfləndirdi. 1990-cı ildə dünyaya gəldiyi şəhərdə - Bakıda torpaq müqəddəsliyinə qovuşdu.  

 

Müharibə,  Əmək   Silahlı  Qüvvələr Veteranları            

Təşkilatının sədri,   polkovnik  Cəlil Xəlilov                                            

 

2024-12-16 12:31:25
3698 baxış

Digər xəbərlər

“Şəhidlərimizə ən böyük abidəni qəlbimizdə ucaltmalıyıq”

Məşhur Məmmədov: “Hamımızın onlara borcu var”   “Arzu edərdim ki, ailə quran gənclərimiz öncə şəhidlərimizin, qəhrəmanlarımızın abidəsini ziyarət etsin”   “Hərbçilərimiz 44 günlük müharibədə bütün dünyaya vətəni necə sevmək və qorumaq gərəkdiyini göstərdi”   Bir müddət bundan öncə 8 Noyabr- Zəfər günü Azərbaycan xalqı tərəfindən sevinc və coşğu ilə qeyd olundu, xalqa bu zəfəri qazandıran şəhidlərimizin ölümsüz xatirəsi respublikamızın hər bir bölgəsində ehtiramla yad edildi.   Veteran.gov.az olaraq millət vəkili Məşhur Məmmədovla söhbətimizdə bu tarixi zəfərin önəmini bir kəs daha təhlil etməklə yanaşı, post-müharibə dönəmində qarşıda duran vəzifələrə də nəzər salmağa çalışdıq:   -Məşhur müəllim, noyabrın 8-də Azərbaycan xalqı düşmən üzərindəki tarixi qələbəsinin birinci ildönümünü təntənə ilə qeyd etdi. Bilmək istərdik ki, bu qələbə bizə torpaqlarımızla yanaşı, daha nələri qaytardı?   -8 Noyabr bizim üçün həm Zəfər Günü, həm də qürur günüdür. Bu gün mənliyimizin, qürurumuzun bərpası günüdür. 8 Noyabr şəhid ruhlarının sakitləşdiyi, dinclik tapdığı gündür.   Bu gün bizim üçün başqa bayramlardan fərqlənir. Biz uzun illər torpaqlarımızın işğalda qalması səbəbi ilə böyük narahatlıq, gərginlik keçirmişik. Rayonlarımızın ermənilər tərəfindən işğalı günlərini ağrı və yas içində qeyd etmişik. Indi bu yasdan çıxmalıyıq. İnsanlarımız, gənclərimiz qalib, qürurlu dövlətin vətəndaşları kimi yaşamalıdır. Əgər qürur hissini, qalib xalq düşüncəsini onların ruhuna, qəlbinə yeridə bilsək, biz o zaman çox şey qazanarıq.   Şübhəsiz, qələbə qürurunu yaşamağımız o demək deyil ki, biz keçmişdə baş verənləri unutmalıyıq. Biz baş verənləri unutsaq, bu, gələcəkdə yeni fəlakətlərlə üzləşməyimizə səbəb ola bilər. Biz tariximizi, keçmişimizi öz düşüncəmizdə, yaddaşımızda, ədəbiyyatımızda, dərsliklərimizdə və digər müstəvilərdə yaşatmalıyıq. Tarixini unudanın gələcəyi olmur. Biz keçmişimizi unutmayaraq qalib dövlət, qalib xalq kimi gələcəyə əzmlə, inamla addımlamalıyıq.   -Azərbaycan ordusunun cəmi 44 gün içində düşməni darmdağın edərək ərazi bütövlüyünü təmin etməsi bəzən zəfərin asan qazanıldığı ilə bağlı təəssürat yaradır. Sizcə doğrudanmı hər şey asanlıqla əldə edildi?   -Bu qələbəni qazanmaq bizim üçün asan olmayıb. Ümumiyyətlə, asan müahribə olmur. Biz bu qələbəyə 30 il yol getmişik. Biz Birinci Qarabağ müharibəsində də qalib gələ bilərdik. O zaman bu qalibiyyətə iki amilin yoxluğu mane oldu. Bunlardan biri milli ideologiyanın yetərincə güclü olmaması, digəri isə liderin yoxluğu amili idi. Qələbənin üç amili var: bunlar iqtisadi güc, qüdrətli ordu, bir də sərkərdə amilidir. Qələbələri sərkərdələr qazanır. Ola bilsin ki, ordu da, silah da mövcud olsun. Lakin ağıllı, cəsarətli, bacarıqlı sərkərdə yoxdursa, qələbə qazanmaq çox çətin olur.   Vətən müharibəsində dövlət başçısı sadəcə prezident kimi deyil, həm də Ali Baş Komandan, sərkərdə kimi çıxış etdi. Düşmənlə hərb meydanında olduğu kimi infoirmasiya, diplomatiya müstəvisində də uğurla mübarizə apardı. Ölkə başçısı Vətən müharibəsi dönəmində daxildəki müxalif qüvvələri də ali məqsəd uğrunda mübarizədə birləşdirməyə nail oldu və bu birlik, bu əzm bizi 8 Noyabr zəfərinə gətirib çıxardı. Biz 8 Noyabr zəfəri ilə mümkünsüz kimi görünənin mümkün olduğunu sübut etdik. Nə qədər ki, Azərbaycan xalqı, Azərbaycan dövləti var, 8 Noyabr zəfəri hər zaman böyük fəxr və qürur hissi ilə qeyd olunacaq, iftixar hissi ilə yad ediləcək.   -Məşhur müəllim, müharibə zamanı hərbi əməliyyatlar payız-qış mövsümünə təsadüf etsə də, həmin vaxt hava şərtləri əvvəlki dönəmlərlə müqayisədə daha mülayim idi. Hansı ki, bu, əks-hücum əməliyyatı həyata keçirən ordumuzun  irəliləməsi üçün əlverişli imkan yaradırdı. Sizcə məlum reallıq müharibə dönəmində təbiətin də haqqın, ədalətin yanında yer alması kimi şərh edilə bilərmi?   -Bu müharibədə Allah da, təbiət də bizim yanımızda idi. Baxın, Vətən müharibəsi pandemiyanın geniş vüsət aldığı, bütün dünyada sərhədlərin bağlandığı, ciddi məhdudiyyətlərin tətbiq edildiyi vaxtda təsadüf etdi. Əgər sərhədlər açıq olsaydı, gediş-gəlişdə heç bir məhdudiyyət olmasaydı, pandemiya ilə mübarizə bunca güc və zaman tələb etməsəydi, o zaman ölkəmizə təzyiqlər də kifayət qədər böyük ola bilərdi.   Pandemiya dönəmində insanların bir araya gəlməsi koronaviruysun yayılması üçün əlverişli zəmin yaratdığı üçün bu cür toplantılar yasaqlanmışdı. Orduda isə bir maşında onlarla əsgər toplanır, kilometrlərlə məsafə qət edirdilər. Lakin o dövrdə heç bir əsgərimiz kronavirusa yoluxmadı.   Bundan başqa, ötən ilki hava şərtləri də builki hava şərtləri ilə müqayisədə daha mülayim idi. Sanki təbiət də hərbçilərimizi qoruyurdu. Biz ədalət uğrunda, öz haqqımız, torpağımız uğrunda mübarizə aparırdıq. Buna görə də Allah da, təbiət də bizim yanımızda oldu. Mən bunu belə izah edərdim.   -Vətən müharibəsindən cəmi bir il ötsə də, artıq respublikamızın bir çox şəhər və rayonlarında şəhidlərimiz, qəhrəmanlarımızla bağlı çoxlu abidələr ucaldılıb, onların adlarının əbədiləşdirilməsi istiqamətində ciddi addımlar atılıb. Sizcə bu sahədə görülən işlər, atılan addımlar keçmişə hörmət və ehtiram əlaməti olmaqla yanaşı, gələcəyimiz baxımından hansı əhəmiyətə malikdir?   -Biz tariximizi yaddaşımıza köçürməklə yanaşı, həm də qəlbimizdə yaşatmalıyıq. Şəhidlərimizə, qəhrəmanlarımıza ən böyük abidəni hər şeydən öncə qəlbimizdə ucaltmalıyıq. Çünki bizə bu zəfəri şəhidlərimiz, qazilərimiz, qəhrəmanlarımız qazandırıb. Biz şəhidlərimizə, qəhrəmanlarımıza olan sevgimizi onların xatirəsini əbədiləşdirməklə, habelə onların doğmalarının, yaxınlarının yanında olmaq, onlara qayğı göstərməklə bildirməliyik. Hər bir şəhidin xatirəsi qəlbimizdə əbədi yaşamalıdır.   Abidələr sadəcə şəhidlərimizi, qəhrəmanlarımızı xatırlamağa deyil, həm də keçdiyimiz bu yolu unutmamağımıza xidmət etməlidir. Çünki şəhdilərimiz bizə ləyaqətimizi, şərəfimizi, mənliyimizi, qürurumuzu qaytardı. Buna görə də bizim hamımızın onlara borcu var. Bu gün dünyanın heç bir yerində ermənilər bizim xalqın nümayəndələrinin üzünə dik baxa bilmirlər. Bu, bizim əsgərlərimizin, zabitlərimizin şücaəti nəticəsində baş tutub. Buna görə də şəhərlərimizin, kəndlərimizin ən gözəl, ən baxımlı yerlərində onlra abidələr qoyulmalıdır və necə ki, qoyulur. Çünki bu abidələr gələcək nəsillərin tərbiyəsi, onların vətənpərvərlik ruhunda formalaşması baxımından da vacibdir. Biz şəhidlərimizin, qazilərimizin xatirəsini həm də kitablarda, filmlərdə, əsərlərdə yaşatmalıyıq.   Azərbaycan Respublikaısnın Prezidenti öz çıxışlarında dəfələrlə qeyd edib ki, Azərbaycan ordusu digər ordulardan fərqlidir. Müharibə vaxtı Azərbaycan ordusunda bir nəfər də olsun fərari olmayıb. Bunların hamısı bizim insanların vətənini, torpağını necə sevməsinin nümunəsidir.   Mən çox arzu edərdim ki, ailə quran gənclərimiz öncə həmin şəhidlərimizin, qəhrəmanlarımızın abidəsini ziyarət etsinlər, onların önünə gül dəstələri qoysunlar. Bu abidələr önündə şəkillər çəkdirsinlər və bu şəkilləri hər zaman işıqlı bir xatirə kimi qoruyub saxlasınlar.   -Sizcə post-müharibə dönəmində  milli maraqlarımızın müdafiəsi baxımından həm ölkəmizdəki, həm də respublikamızdan kənardakı soydaşlarımızın üzərinə hansı vəzifələr, hansı öhdəliklər düşür?   -Bütün dünya erməni vandalizminin şahididir. Ermənilər təkcə ərazi iddiası ilə çıxış etmirdilər. Onlar sadəcə insanlarımızı evindən, eşiyindən didərgin salmayıblar. Onlar həm də 20 mindən çox insanımızın həyatına qəsd ediblər. Onların  8-9 mini hərbi qulluqçudur. 11-12 min insanın içərisində bir aylıq körpədən tutmuş 90 yaşına qədər insanlar olub. Biz heç vaxt bunu unuda bilmərik.   Ermənilər sadəcə insanlarımıza qarşı qəddarlıq sərgiləməyib. Onlar həm də tariximizə, mədəni irsimizə, təbiətimizə qarşı amansızlıq sərgiləyiblər. Hektarlarla meşələrimizin məhv ediblər. Su hövzələrimizi zəhərləyiblər. Onlar bunu məqsədli və sistemli şəkildə ediblər. Bu faktlar göstərir ki, ermənilər özləri də bu ərazilərdə daimi yaşamayacaqlarını yaxşı biliblər. Daimi yaşamaq istəyənlər barbar ola bilməz. Onlar hər şeyi dağıdıb məhv ediblər. Bu ərazilərdə heç kim yaşamayıb. Hazır tikililəri belə söküb satıblar. Onlar heç vaxt bu torpaqları özlərininki hesab etməyiblər. Bu torpaqları özününkü hesab edən bu torpaqlarda heç vaxt bu miqyasda vəhşilik törətməz.  Biz bu həqiqətləri dünyaya çatdırmaq üçün əlimizdən gələni etməliyik. Bu bizim həm mənəvi, həm də milli borcumuzdur. Biz Azərbaycan həqiqətlərini bütün dünyaya çatdırmalıyıq. Hər birimiz bu məsələdə əlimizdən gələni əsirgəməməliyik. Ermənilərin törətdikləri vəhşiliklərə görə beynəlxalq məhkəmələrə cəlb etmək, lazımi təzminat ödəmələrinin təmin olunmasına nail olmaq hər birimizin borcudur.   Dünyada 50 milyondan çox azərbaycanlı yaşayır. Həm Avropa və ABŞ-da, həm də digər regionlarda azərbaycanlıların yaratdığı cəmiyyətlər, vətəndaş institutları mövcuddur. Bu cəmiyyətlər və institutlar da bu məsələdə aktiv rol oynamalı, ermənilərin hüquqi müstəvidə cəzalandırılması üçün hər bir imkanı dəyərləndirməliyik.   -Məşhur müəllim, müharibə başa çatsa da, zaman-zaman Ermənistan tərəfinin müxtəlif təxribatlara əl atdığına şahid oluruq. Sizcə rəsmi İrəvanın bu kimi təxribatlarla nəyəsə nail olması mümkündürmü?   -Ermənistan ordusu 44 günlük Vətən müharibəsində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən ağır məğlubiyətə uğradılıb. Düşmənin hərbi potensialının 80%-i məhv edilib. Ermənistan iqtisadi baxımdan da ağır böhran vəziyyətindədir və regional layihələrin hamısından kənarda qalıb. Buna səbəb rəsmi İrəvanın uzun illər ərzində apardığı işğalçı-təxribatçı siyasət olub.   Azərbaycan Vətən müharibəsi nəticəsində düşməni məğlub edərək işğaldakı torpaqlarını azad edib. Düşmənin başını “dəmir yumruğu” ilə əzib. Lakin görünən odur ki, hələ də Ermənistandakı bəzi revanşist-təxribatçı qüvvələr baş verənlərdən nəicə çıxartmaq istəmirlər.   Əminliklə deyirəm ki, Ermənistan bu kimi təxribatlarla heç nəyə nail ola bilməyəcək. Ölkə başçısının bildirdiyi kimi, “Dəmir yumruq” yerindədir. Vətən müharibəsi də sübut etdi ki, Azərbaycan Ordusu hər cür təhdid və təxribata layiqli cavab verməyə qadirdir və bundan sonra da ərazi bütövlüyümüzü pozmaq istəyən hər kəs bu “Dəmir yumruğun” ölümcül zərbəsini hiss edəcək.   Seymur ƏLİYEV    

Hamısını oxu
Antimilli şura satqın missiyasını müharibə dövründə də icra edib

Milli.Az AZƏRTAC-a istinadən bildirir ki, bunu Prezident İlham Əliyev 2020-ci ilin yekunlarına həsr olunmuş videoformatda müşavirədə çıxışı zamanı deyib. Dövlət başçısı bildirib: "Eyni zamanda, keçən il partiyaların böyük əksəriyyəti bizim təşəbbüsümüzə müsbət cavab verərək, siyasi dialoqa qoşuldular. Deyə bilərəm ki, hazırda bu dialoqda bütün siyasi qüvvələr iştirak edir. İştirak etməyənlərə siyasi qüvvə deyə bilmərəm. Çünki iştirak etməyən dəstə xain, satqın ünsürlərdən ibarətdir. Siyasi dialoq müharibədən əvvəl başlamışdır və müharibə dövründə daha da güclənmişdir. Müharibə dövründə bir antimilli qruplaşma istisna olmaqla, - mən antimilli şuranı nəzərdə tuturam, - bütün digər siyasi partiyalar və birliklər birmənalı olaraq bizim haqq işimizə öz dəstəyini verdi. Antimilli şura isə öz xain, satqın missiyasını müharibə dövründə də icra edib, düşmənin dəyirmanına su töküb, ordumuza qarşı çirkin kampaniya aparıb. Ordumuzu ləkələmək istiqamətində növbəti təxribat xarakterli addımlar atıbdır". Milli.Az

Hamısını oxu
Bir sıra rayonlarda yaşayan İkinci Dünya müharibəsi veteranlarına ərzaq məhsullarından ibarət sovqatlar paylanılıb.

Koronavirus (COVID-19) pandemiyasının Azərbaycanda yayılmasının qarşısının alınması üçün ölkə rəhbərliyi tərəfindən reallaşdırılan genişmiqyaslı tədbirlər çərçivəsində 245 nəfər müharibə veteranına iyulun 4-dən etibarən ərzaq yardımları paylanılır. Aksiya Azərbaycan Respublikası Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranlar Təşkilatının sədri general-polkovnik Tofiq Ağahüseynovun təşəbbüsü ilə həyata keçirilir. Aksiyanın məqsədi koronavirusun yayıldığı dövrdə yaşayışında çətinlik yaranan və ehtiyacı olan qocaman veteranlara dəstək göstərməkdir. Xatirladaq ki, Təşkilat “Evdə qal, həyatları xilas et!” çağırışı ilə müraciət edərək veteranları, əhalini vətəndaş məsuliyyəti nümayiş etdirməyə, Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahın tövsiyə və tələblərinə ciddi riayət olunmasını tövsiyə edib. Bildirilib ki, Prezident İlham Əliyev hər bir veteranın Vətən qarşısındakı xidmətlərini daim yüksək qiymətləndirir. Onun köməyi və dəstəyi ilə veteranlar bu çətin dövrü də arxada qoyacaqlar. Veteranlar özlərini və yaxınlarını qorumalıdırlar. Qeyd edək ki, aksiya çərçivəsində Respublika Veteranlar Təşkilatının gənclərin hərbi vətənpərvərlik şöbəsinin mütəxəssisi İsmayıl İsmayılov və təşkilatın mətbuat xidmətinin əməkdaşı Şəhla Qarayeva, müvafiq rayon icra hakimiyyətlərinin və rayon veteranlar təşkilatlarının nümayəndələrinin iştirakı ilə Sabirabad, Füzuli, İmişli, Ağdam, Bərdə, Tərtər, Yevlax, Mingəçevir, Ucar, Zərdab və Kürdəmirdə yaşayan İkinci Dünya müharibəsi veteranlarına ərzaq yardımları artıq paylanılıb. Veteranlarla hər görüşdə təşkilatın nümayəndələri ölkəmizdə tətbiq olunan xüsusi karantin rejiminə ciddi əməl edilməsi, zərurət yaranmadan digər şəxslərlə təmas qurulmaması və virusun yayılmasının qarşısının alınmasına dəstək olacaq şəxsi gigiyenik qaydalara riayət edilməsinin vacibliyini vurğulayırlar. Respublika Veteranlar təşkilatının nümayəndələri ilə görüşən Rayon İcra Hakimiyyətinin rəhbərlikləri Koronavirus (COVID-19) pandemiyası kimi çətin bir dönəmdə müharibə veteranları üçün başladılan ərzaq yardımı aksiyasını yüksək qiymətləndiriblər. Yardım aksiyası iyulun sonunadək davam edəcək.

Hamısını oxu
Vens: "Sülh istiqamətində atılan addımlara görə Prezident İlham Əliyevə böyük təşəkkür düşür"

Biz çalışırıq ki, iki ölkə hansı bir toqquşma yenidən başlamasın, xalqlar arasında təmaslar qurulsun və biz bu yolla irəliləmək istəyirik. Veteran.gov.az APA-ya istinadən xəbər verir ki, bu sözləri ABŞ-ın Vitse-prezidenti Ceyms Devid Vens Bakıda Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevlə görüşdən sonra keçirilən mətbuata bəyanatda deyib. Sülh istiqamətində atılan addımlara toxunan Vitse-prezident əlavə edib: “Buna görə Prezident İlham Əliyevə böyük təşəkkür düşür”. Sülh sazişinin reallaşmasının gələcəkdə əmin-amanlıq yaradacağına və münaqişənin qarşısını alacağına əminliyini ifadə edən Ceyms Devid Vens bunu Prezident İlham Əliyevin rəhbərlik keyfiyyətlərinin təzahürü adlandırıb.  

Hamısını oxu