Bir neçə gündən sonra Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sədr müavini, ehtiyatda olan polkovnik, siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru Cəlil Xəlilovun 65 yaşı tamam olur. Cəlil Xəlilov sözün həqiqi mənasında dolğun və şərəfli ömür yaşayıb. Ömrün müdriklik çağında – 65 yaşından geriyə baxanda onun qürur duymağa haqqı çatdığının təsdiqi olacaq çox faktlar, layiqincə yaşanmış, Vətəninə, doğma xalqına xidmətdə keçmiş neçə illər var. Cəlil müəllimlə bu söhbətimizdə onunla birlikdə həmin illərə ötəri də olsa nəzər saldıq, bu gün də uğurla yazılan bir zabit, vətəndaş həyatının səhifələrini vərəqlədik.  - Cəlil müəllim, 65 yaş insan ömrünün müdriklik çağı hesab edilir. Bu yaşın sanbalı, məsuliyyəti, xüsusi maraq doğurması həm də sanki insanın qeyri-ixtiyari özünə hesabat verməsi ilə izah edilir. Bu mənada geriyə baxanda Siz daha çox yaşadığınız zəngin və mənalı ömrünüzün hansı dövrlərini, məqamlarını xüsusi qeyd edərdiniz.  - Ömrün bütün dövrləri gözəldir və insan həyatında onların hər birinin öz yeri, çəkisi var. Orta məktəb, ali təhsil illəri, hərbi xidmətdə keçən dövr, nəhayət Respublika Veteran Təşkilatında fəaliyyət... Bu dövrlərin hər birinin mənim ömrümdə öz yeri olub, mənim üçün onların hər biri əzizdir. Hələ orta məktəb illərindən hərb sənətinə böyük marağım olub. Tarix dərslərində atalarımızın, babalarımızın düşmənə qarşı necə böyük cəsarət və qəhrəmanlıqla döyüşdüyünü sevə-sevə öyrənir, milli tariximizdən, hərb tariximizdən ixtixar hissi duyurdum. Həmin döyüş səhnələri barədə yazılan tarixi əsərləri, eləcə də qəhrəmanlıq dastanlarımızı oxuduqca, özümü o döyüşlərin ən qızğın yerində hiss edirdim. Gəncliyin verdiyi böyük həvəs və enerji ilə hərbin sirlərini öyrənməyə can atır, hərbdən, müharibələrdən bəhs edən çoxlu kitablar mütaliə edirdim. Məhz bu həvəs və istək məni hərb peşəsinə gətirib çıxardı. Uşaqlıq arzularım, gənclik xəyallarım reallaşdı. Əslində, Respublika Veteranlar Təşkilatında fəaliyyətim də məhz məsləkimlə bağlıdır. Özümü veteranların içərisində daha gümrah, daha rahat və mübariz hiss edirəm. Bura mənim üçün hər mənada doğmadır və hər zaman da belə qalacaq. - Azərbaycan Sərhəd Qoşunlarının yarandığı ilk illər son dərəcə çətin,  mürəkkəb və məsuliyyətli bir dövrə təsadüf etmişdi. Tale elə gətirmişdi ki, Siz də bu qoşunların təşkili prosesində fəal iştirak edən azsaylı milli sərhədçi kadr zabitlərinin sırasında idiniz. O dövrün ən yaddaqalan və bugünədək çoxlarına məlum olmayan hadisələrini yada salanda yadınıza ilk düşən məqamlar hansılar olur?  - Azərbaycanın Sərhəd Qoşunlarının yaranması prosesi, həqiqətən də, çox çətin və olduqca gərgin dövrə təsadüf etmişdi. Sərhəd Qoşunlarının yaranması, habelə sərhədlərimizin etibarlı müdafiəsinin təmin edilməsi ilə bağlı ortada bir çox ciddi çətinliklər mövcud idi. Bu çətinliklərin sırasına milli hərbi kadrların  azlığı, lazımı texniki avadanlığın, maddi-texniki bazanın olmaması, sərhədlərin müstəqil qorunması ilə bağlı təcrübənin azlığı idi. Təbii, bura ölkədəki ümumi ictimai-siyasi vəziyyətin qeyri-stabil olması, dövlətimizin kənar güclərin ciddi təzyiqlərinə məruz qalması kimi problemlər də dolayısı ilə öz mənfi təsirini göstərirdi. Həmin proseslərlə bağlı yaddaqalan, ağırılı və sevincli xatirələrim çoxdur. Bunların hamısını danışmaq çox vaxt alar. Sadəcə, bir faktı deyim ki, o vaxt dağlıq və yüksək dağlıq relyefə malik əraizlərimizin sərhədlərini qorumaq üçün müxtəlif üsullardan istifadə edirdik. Bu üsullardan biri müxtəlif tikanlı kol və bitkilərlə təbii maneələrin yaradılması idi. Həmin vaxt maddi-texniki bazamız zəif olduğu üçün bir çox hallarda sərhəd xəttində dəmir-beton konstruksiyadan ibarət fiziki maneələr yaratmağa imkanımız olmurdu. Bu, böyük maliyyə vəsaiti, çoxlu işçi qüvvəsi tələb edirdi. Buna görə də əksər hallarda böyürtkən kollarından təbii sipər çəkir, həmin ərazini qaçaqmalçılar, sərhəd pozucuları üçün keçilməz etməyə çalışırdıq. Kadr azlığı, şəxsi heyətədki çatışmazlıqlar bizi mülki insanlarla daha geniş əmədkaşlğa sövq edirdi. Biz çox tez-tez sərhədyanı ərazilərdə yaşayan insanlarla görüşür, onları ayıq-sayıq olmağa, gördükləri yad, şübhəli adamlarla bağlı dərhal sərhədçiləri, hüquq-mühafizə orqanlarıın əməkdaşlarını məlumatlandırmağı tövsiyə edirdik. Bir çox sərhəd pozucusu məhz vətəndaşların sayıqlığı nəticəsində ifşa olunmuş, məsuliyyətə cəlb edilmişdir. Sərhədçilərimiz həmin illərdə ağır şərtlər altıdna belə öz missiyalarını ləyaqətlə yerinə yetirmiş, sərhədlərimizin təhlükəsizliyini təmin etmişdilər.  - 1993-cü ilin iyun-avqust ayları Azərbaycan Respublikasının ikinci müstəqillik tarixinin siyasi mənada ən qaynar ayları sayıla bilər. Bu qaynarlıq yalnız Ermənistanın ölkəmizə qarşı davam edən təcavüzü, cəbhə xəttində yaşanan gərginliklə deyil, həm də ölkənin cənubunda yaşanan və gənc respublikanın taleyini ciddi zərbə altında qoyan digər bir separatşılıq hərəkətləri ilə bağlı idi. Həmin hadisələr vaxtı Siz Lənkəran Sərhəd Dəstəsində qərargah rəisi işləyirdiniz və vəzifə borcunuz, tutduğunuz post Sizi də bu qaynar hadisələrin içərisinə atmışdı.  - Əvvala onu deyim ki, o dövrdə, yəni iyun ayının 15-də Ulu öndər Heydər Əliyev Azərbaycanın siyasi rəhbərliyinə qayıtmasaydı, Azərbaycan dövləti Gəncədə və ölkənin cənubunda baş verən hadisələr nəticəsində süqut edəcək, vətəndaş müharibəsinin başlanması səbəbilə ölkəmiz parçalanacaqdı. Məhz Heydər Əliyevin atdığı qətiyyətli addımlar Azərbaycanı bu məşum taledən xilas etdi. 30 il sonra o hadisələri daha dərindən təhlil edəndə bu qənaətin nə qədər doğru olduğuna bir daha əmin olursan. Belə bir zamanda – 1993-cü ildə Azərbaycanın cənub bölgəsində bir qrup separatçı fəallaşaraq ətraflarına silahlı dəstələr yığıb, özbaşınalıqla məşğul olurdu. Həmin vaxt mən Lənkəranda sərhəd dəstəsinin qərargah rəisi idim və faktiki olaraq sərhəd dəstəsinin rəisi vəzifəsini icra edirdim. O vaxt sərhəd dəstəsi cənubdakı separatçı qüvvələrə qarşı yeganə əsas müqavimət mərkəzi idi. Mən Heydər Əliyevi mütəmadi surətdə bölgədəki vəziyyətlə bağlı məlumatlandırır, öz fəaliyyətimi onun tövsiyələri və göstərişləri əsasında qururdum. Bir dəfə Heydər Əliyev mənə zəng edərək əslən Lənkərandan olan, vaxtı ilə bu şəhərdə yüksək vəzifələr tutan, xalq arasında böyük nüfuza sahib olan bəzi adamlardan söhbət açdı və məndən “Bu adamları tapıb mənimlə əlaqələndirmək üçün sənə nə qədər vaxt lazımdır?, - deyə soruşduqda cavabında dedim ki, cəmi bir saat içində həmin adamları tapa bilərəm. Bir saatdan sonra Heydər Əliyev həmin şəxslərə telefon əlaqəsi yaradaraq təlimatlar verdi, onları əhali arasında təbliğat işini genişləndirməyi, insanları separatizmə qarşı mübarizəyə səfərbər etməyi tapşırdı. Həmin vaxt separatçılara qarşı mübarizədə böyük fəallıq göstərən Dilrubə Camalovanın təhlükəsizliyinin təmin edilməsi, onun qorunması da diqqət mərkəzində saxlanılırdı. Heydər Əliyev yaxşı bilirdi ki, Azərbaycan xalqı heç vaxt separatizmə dəstək verməyib, əksinə, bu cür hallara qarşı çıxıb. Sadəcə, həmin vaxt baş verən hadisələrin mahiyyətini anlamayan bəzi gənclər müxtəlif vədlərə inanaraq separatçı fəalların ətrafında cəmləşmişdilər ki, onların böyük əksəriyyəti sonradan əsl həqiqəti anladılar və Heydər Əliyevə inanaraq separatist əməllərdən əl çəkdilər. Ümumiyyətlə, xalq Heydər Əliyevə bütün qəlbi ilə inanırdı və Ulu öndər hər zaman xalqın bu inamını doğruldurdu. Növbəti zənglərin birində Ulu öndər ölkəmizin cənubunda yaranan gərgin vəziyyət haqqındakı söhbət əsnasında mənim mövcud situasiya ilə bağlı nə düşündüyümü soruşdu. Bildirdim ki, separatçıların ətrafında birləşən gənclərlə, xüsusilə də onların valideynləri, doğmaları ilə təbliğat işini genişləndirməliyik. Əgər biz bu işi yüksək səviyyədə qura bilsək, o zaman gənclər səhv yolda olduqlarını anlayaraq geri dönərlər. Bu təklif Heydər Əliyevin çox xoşuna gəldi. Məhz onun göstərişi ilə biz, habelə Bakıdan Lənkərana ezam edilən nümayəndə heyəti həmin gənclərin doğmaları ilə geniş maarifləndirmə işi apardıq. Nəticədə, bir neçə gündən sonra həmin gənclərin böyük hissəsi silahı yerə qoyaraq doğmalarının yanına qayıtdı. Separatçılar qısa zamanda neytrallaşdırıldı. Onların nəzarətindəki silah-sursat, hərbi texnika müvafiq dövlət orqanlarına qaytarıldı. Ulu öndərin böyük qətiyyəti sayəsində ölkəmizdə qardaş qırğının qarşısı alındı. Çox xoşbəxtəm ki, bu hadisələrin qarşısının alınmasında, Azərbaycanın real parçalanmaq təhlükəsindən qurtulmasında mənim də kiçik də olsa iştirakım olub. - Gələn il Sizin çox mühüm bir sahədə, Respublika Veteran Təşkilatında fəaliyyətə başlamağınızın 10 ili tamam olacaq. Bu illərdə ən çox nələr yadınızda qalıb?  - Bu illər ərzində ən çox yaddaqalan qəhbrəmanlarımızın təbliği, onların xatirəsinin əbədiləşdirilməsi, gənclər arasında vətənpərvərlik tərbiyəsinin yüksəldilməsi istiqamətində atılan çoxsaylı addımlar, həyata keçirilən saysız-hesabsız layihələrdir. Respublika Veteranlar Təşkilatı dünyanın bir çox ölkələrində veteranlar təşkilatı ilə geniş əlaqələrə malikdir və bu ölkələrdə milli dövlətçilik siyasəti baxımından mühüm tədbirlər həyata keçirib. Rusiya, Ukrayna, Belarus və digər ölkələrdə İkinci Dünya müharibəsində faşizmə qarşı döyüşən, itkin düşən soydaşlarımızn aqibətinə aydınlıq gətirib. Təşkilatımız onların xatirəsinin bu ölkələrdə əbədiləşdirilməsinə nail olub. Təşkilatımız qatıldığı beynəlxalq tədbirlər, konfranslar vasitəsi ilə də milli maraqlarımızı beynəlxalq arenada uğurlu müdafiə edib. Bu tədbirlər zamanı emrəni yalanları, ölkəmizə qarşı dezinformasiya siyasəti ifşa edilib. Azərbaycan həqiqətləri ilə bağlı beynəlxalq təşkilatlara mütəmadi müraciətlər göndərilib, bəyanatlar verilib. Xaricdəki soydaşlarımızın da fəal iştirakı ilə Respublika Veteranlar Təşkilatı milli maraqlarımızın müdafiəsi sahəsində sistemli mübarizə ortaya qoyub və bu mübarizə bu gün də davam etməkdədir. - İkinci Qarabağ savaşında Respublika Veteran Təşkilatının gördüyü işlər dövlət rəhbərliyi səviyyəsində yüksək qiymətini aldı. 44 günlük müharibədə veteranlar bir an belə durmadılar, cəbhə xəttində, döyüş zonalarında, arxa cəbhədə fəallıq göstərdilər. Bu insanlar üçün “hər şey cəbhə, hər şey Qələbə üçün” şüarı o günlərdə daha ürəkdən və ucadan  səslənirdi. Bilirəm ki, deməyə sözünüz çoxdur.  - 2020-ci ilin 27 sentyabr tarixində başlayan və həmin ilin 10 noyabrında başa çatan bu müharibə ilə Azərbaycan, sadəcə, erməni faşizmini, onların havadarlarını məğlub etmədi. Həm də tarixi ədaləti, ölkə başçısının sözləri ilə desək, “milli qürurunu bərpa etdi. 30 ildir işğal altıdna qalan torpaqlarımız azad edildi. Ərazi bütövlüyümüz təmin olundu. Bu qələbə xalqın inamını özünə qaytardı. Bu qələbə bütün dünyaya sübut etdi ki, Azərbaycan xalqı, Azərbaycan Ordusu güclüdür, böyükdür, yenilməzdir”. Təşkilat olaraq həmin vaxt qarşımızda duran ən başlıca vəzifə Ali Baş Komandanın ətrafında veteranların daha sıx birləşməsinə nail olmaq, dövlətimizə, ordumuza dəstək nümayiş etdirmək, düşmənin dezinformasiyalarını ifşa etmək, daxildəki birlik və həmrəyliyin möhkəmlənməsinə töhfə vermək idi. Bu məqsədlə Vətən müharibəsi dönəmində təşkilatımız beynəlxalq ictimaiyyətin Azərbaycan həqiqətləri haqqında daha dolğun məlumat əldə etməsinə nail olmaq üçün informasiya müstəvisində geniş fəaliyyət göstərib, cəmiyyətdə geniş təbliğat işi aparıb, döyüşən orduya, o cümlədən şəhid və qazi ailələrinə dəstək kampaniyalarında yaxından iştirak edib. Müharibə dönəmində veteranlarımızla birlikdə cəbhə xəttinə ardıcıl səfərlər təşkil edir, əsgər və zabitlərimizlə görüşür, onları qələbəyə ruhlandıran çıxışlar edirdik. Bu səfərlər zamanı ordumuza ərzaq, geyim, tibbi ləvazimatlar da çatdırır, vətəndaş cəmiyyəti olaraq erməni faşizminə qarşı aparılan mübarizəyə töhfə verməyə çalışırdıq. Bütün gücümüz, enerjimiz, fəaliyyətimiz böyük qələbəni yaxınlaşdırmağa xidmət edirdi və biz xalq olaraq Ali Baş Komandanımızın rəhbərliyi, qətiyyəti, səriştəsi sayəsində buna nail olduq.   - Respublika Veteran Təşkilatı bu gün də gənclərin hərbi vətənpərvərlik tərbiyəsi sahəsində ardıcıl iş aparır. Təşkilat gənclərin milli, hər an Vətəni, xalqı qorumağa hazır olmaq ruhunda böyüməsi üçün səylərini əsirgəmir. Bu həm də Ermənistanın sülh müqaviləsi imzalamaqdan hər vasitə ilə yayınması, sərhədlərimizdə müntəzəm surətdə təxribatlar törətməsi ilə bağlıdır. - Gənclər arasında hərbi vətənpərvərlik tərbiyəsinin gücləndirilməsi, onların dövlətə, torpağa, bayrağa bağlılığının artırılması təşkilatımızın fəaliyyətinin əsas istiqamətlərindən birini təşkil edir. Vətənimizi təhdid edən təhlükələrin mövcudluğu, erməni təxribatları və sair kimi amillər bu fəaliyyəti ikiqat zəruri edir. Biz həm də gənclər arasında geniş maarifləndirmə işi aparır, onların hüquqi, sosial və sair problemlərinin həllinə dəstəkçi olmağa, həmin şəxsləri müvafiq dövlət qurumları ilə əlaqələndirməyə çalışırıq. Vətəndaşların dövlətlə, onun aidiyyati qurumları ilə əlaqələndirilməsi problemlərin qarşılıqlı anlaşma əsasında həlli, vətəndaş hüquqlarının təmin edilməsi, dövlət siyasətinin dəstəklənməsi baxımından olduqca önəmldir. Bu, həm də anti-milli qüvvələrin dövlətimizlə bağlı çirkin məqsədlərinin qarşısını almaq baxımından vacibdir. Bildiyiniz kimi, bəzi qüvvələr var ki, onlar xalqla-dövlət, vətəndaşla-hökumət arasında süni gərginlik yaratmağa, bu gərginlik fonunda öz məkrli niyyətlərinə nail olmağa çalışır. Bunun üçün isə onlar çox vaxt gənclərdən, eləcə də veteranlardan istifadə etməyə səy göstərirlər. Buna görə də Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı paytaxt və bölgələrdə keçridiyi çoxsaylı görüşlərdə, konfrans və forumlarda geniş maarifləndirmə işləri həyata keçirir. Bildiririk ki, hər bir vətəndaş onda narazılıq doğuran məsələ ilə bağlı əlaqədar dövlət qurumuna müraciət etməli, problemin hüquqi müstəvidə həllinə nail olmalıdır. Bu baxımdan onlar bizim Təşkilatımız vasitəsi ilə də öz səslərini istənilən dövlət qurumuna çatdıra bilərlər. Biz bugünə qədər olduğu kimi, bundan sonra da veteranlarımıza bu və digər məsələlərdə dəstək olmağa, onlara əlimizdən gələn köməkliyi göstərməyə hazırıq. Gənclərin vətənpərvərlik ruhunda tərbiyəsi dövlətimizin müstəqilliyi, təhlükəsizliyi, sərhədlərimizin etibarlı şəkildə müdafiəsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir və biz gündəlik fəaliyyətimizdə bunu nəzərə alırıq. Bu isə o deməkdir ki, bütün əlaqədar dövlət və qeyri-hökumət təşkilatları, eləcə də veteranlar təşkilatları fəal olmalı, bu istiqamətdəki səylərini ardıcıl şəkildə gücləndirməlidir. Unutmamalıyıq ki, sabahımız gənclərimizdən, onların vətənpərvərlik tərbiyəsindən, xalqa, doğma torpağa sevgi və bağlılığından asılı olacaq. Odur ki, veteranlar və veteran təşkilatları müzəffər Ali Baş Komandanın siyasətini daim dəstəkləməli, gənclərlə fəal iş aparmalı, onları doğru yola yönəltməlidirlər. Biz 8 Noyabr Zəfərinin nəticələrini, o cümlədən ordumuzun, xalqımızın, cəmiyyətimizin vətənpərvərlik əzmini qoruyub saxlamalıyıq. Milli maraqlarımız, dövlətimizin və xalqımızın maraqları və düşmən qüvvələrin öz məkrli niyyətlərindən hələ də əl çəkməmələri bunu tələb edir. Biz sülh istəyirik, ancaq bunun əksinə də hər an hazır olmalıyıq. - Siz həm də elmi və pedoqoji fəaliyyətlə məşğul olursunuz. Bu barədə danışında ali məktəblərimizdə milli təhlükəsizlik strategiyasınn peşəkar tədrisi üçün hazırladığınız monoqrafiya və digər elmi əsərləriniz yada düşür. Elmi işləriniz necə, davam etdirməyə vaxt tapırsınızmı?  - Elmi-pedaqoji fəaliyyət mənim həyatımın ayrılmaz hissəsidir. Mən uzun müddətdir ki, Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının dosenti, “fəxri professor” kimi bu təhsil müəssisəsində dərs deyirəm. Mənim “Milli təhlükəsizliki strategiyası” kitabım, eləcə də 50-dən çox elmi əsərim təhsil müəssisələrində elmi ədəbiyyat kimi istifadə olunur. Hazırda yeni elmi araşdırmalar üzərində çalışıram və yəqin ki, yaxın gələcəkdə bu araşdırmaların nəticəsi haqqında ictimaiyyət də məlumatlı olacaq. Vaxt məsələsinə gəlincə, vaxt hər zaman məhduddur və zaman qıtlığı özünü daim hiss etdirir. Ancaq bununla belə biz ictima-siyasi fəaliyyətlə yanaşı, elmi fəaliyyətə də vaxt tapmalıyıq. Çünki bu, ictimai əhəmiyyətli fəaliyyət növü olmaqla yanaşı, həm də mənəvi tələbatdır və bu tələbat hökmən ödənməlidir. - Cəlil müəllim, əksər insanlar övladlarının onların yolunu davam etdirməsini, nəsillər arasında bağların həm də bununla möhkəmlənməsini istəyirlər. Sizdə necə, övladlarınızdan yolunuzu davam etdirəni varmı? - Bildiyiniz kimi, mən uzun illər Sərhəd Qoşunlarında, daha sonra keçmiş Milli Təhlükəsizlik Nazirliyində xidmət etmişəm. Mənim üçün qürurvericidir ki, övladlarımdan biri bu gün mənim yolumu davam etdirir. Tale elə gətirib ki, o da mənim kimi öncə Sərhəd Qoşunlarında xidmət edib. Bu gün isə təhlükəsizlik orqanlarında vətənə xidmət etməkdədir. Övladımın mənim yolumu davam etdirməsi məni sevindirir, məndə iftixar hissi oyadır. Çünki mən bu yolun nə qədər çətin, eyni zamanda, şərəfli olduğunu bilirəm. Və onu da bilirəm ki, xalqa, dövlətə xidmət yolu olan bu yol müqəddəsdir və onu gedən insanı hökmən işığa çıxarır.  - Bilirəm ki, elə məsələlər var ki, bu barədə danışmaq, fikirlərinizi bölüşmək istəyirsiniz. Müsahibədə toxuna bilmədiyimiz belə məsələlərdən hansı barədə söz demək istərdiniz? - Əslində, danışmaq istədiyim məsələlər çoxdur. Amma mən sadəcə, bir məqamı vurğulamaqla söhbətimizi yekunlaşdırmaq istərdim. Biz hər zaman hər bir addımımızı milli dövlətçilik mənafeyimizi, ümumxalq maraqlarını nəzərə alaraq atmışıq. Milli maraqlarımızın müdafiəsi bizim fəaliyyətimizin nüvəsini təşkil edir. Bu fəaliyyət xalqımız, dövlətimiz tərəfindən daim rəğbətlə qarşılanıb. Prezidentimizin 44 günlük Vətən müharibəsində təşkilatımızın fəaliyyətinə verdiyi yüksək qiymət buna nümunədir. Lakin təəssüflər olsun ki, bəzən təşkilatımızın gördüyü bunca işlərə qara yaxmaq, cəmiyyətdə çaşqınlıq yaratmaq istəyən məkirli şəxslər də meydana çıxır. Şəxsi ambisiyalardan, fərdi maraqlardan çıxış edən bu şəxslər milli maraqlar zəminində həyata keçirilən işlərə kölgə salmağa cəhd edir. Mən buradan həmin şəxslərə müraciət edərək onları ədalətə, obyektivliyə, milli maraqlarımızın, dövlətimizin mənafeyinin müdafiəsinə səsləyirəm. Çünki xalqın, Vətənin taleyüklü məsələlərinin həll edildiyi hazırkı həssas vəziyyətdə biz hamılıqca şəxsi ambisiyalarıızı bir kənara qoyub xalqa, qətiyyətlə Vətənə  xidmət yolunu tutmalıyıq. Yeganə məqsədimiz bu olmalıdır. Eləcə də, Vətənimizin keşiyində dayanmaq, xalqımıza, Prezidentimizə sədaqətli olmaq bizim bir vətəndaş kimi vicdan borcumuzdur. Heç bir maraq, heç bir ambisiya bu borcdan daha önəmli, daha vacib ola bilməz! Gələcək uğurlarımıza gedən yol birliyimizdən gedir və biz nəyin bahasına olursa-olsun bu birliyi qorumalıyıq.  

Bakı, 15 oktyabr, AZƏRTAC Rəşadətli Azərbaycan Ordusu tərəfindən Füzuli rayonunun Arış, Cəbrayıl rayonunun Doşulu, Xocavənd rayonunun Edişə, Düdükçü, Edilli, Çiraquz kəndləri işğaldan azad edilib. Eşq olsun Azərbaycan Ordusuna! Qarabağ Azərbaycandır! AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev özünün rəsmi “Twitter” səhifəsində yazıb.

Veteran.gov.az xəbər verir ki, Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sədri polkovnik Cəlil Xəlilov 1 iyul 2026-cı il tarixində Qəbələ rayonuna səfər edib, Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin (SHXÇDX) Qəbələ Rayon Şöbəsində veteranlarla görüşüb. Görüşdə Qəbələ Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının müavini Arif Allahverdiyev, SHXÇDX-nin Qəbələ Rayon Şöbəsinin rəisi polkovnik-leytenant Lətif Heydərov, rayon ağsaqqalları, müharibə və əmək veteranları iştirak edib. Görüşdə Azərbaycan dövlətinin veteran və şəhid ailələrinə olan qayğısından bəhs edən polkovnik Cəlil Xəlilov, Qəbələdə yerli icra orqanlarının da bu məsələyə xüsusi həssaslıqla yanaşdığını bildirib, buna görə rayon rəhbərliyinə təşəkkür edib. Tədbir əsnasında əmək veteranı Məzahir Şabanov yekdilliklə Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının Qəbələ Rayon Şöbəsinin sədri seçilib. Yeni sədrə fəaliyyətində uğurlar arzulayan polkovnik Cəlil Xəlilov, tədbir iştirakçılarını maraqlandıran suallara cavab verib, respublikamızın inkişafı və tərəqqisi naminə veteranların bundan sonra da Prezident İlham Əliyevin ətrafında sıx birləşməsinin vacibliyini vurğulayıb. Seymur ƏLİYEV      

Avqustun 31-də Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Tibb Mərkəzinin koronaviruslu xəstələrin müalicəsi üçün nəzərdə tutulan modul tipli növbəti hospitalının açılışı olub. Publika.az xəbər verir ki, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev hospitalın açılışında videoformatda iştirak edib. Tibb müəssisəsinin kollektivi ilə videoformatda görüşən dövlətimizin başçısı çıxış etdi. Prezident İlham Əliyevin çıxışı Bu gün ölkəmizdə yeni böyük xəstəxana açılır. Bu münasibətlə sizi təbrik edirəm. İyul ayının əvvəlində həmin ərazidə birinci xəstəxananın açılışı qeyd edilmişdi. Bu açılışda mən iştirak etmişəm. O xəstəxanada çarpayıların sayı 800-dən çoxdur. Bu, ölkəmizin ən böyük xəstəxanalarından biridir. Artıq bu xəstəxanalarda COVID xəstələri müalicə alır. O gün göstəriş verdim ki, avqustun sonuna qədər həmin ərazidə daha bir xəstəxana tikilsin. Bu gün avqustun 31-də biz buna nail ola bilmişik. Bu gün açılan xəstəxanada 820-dən çox çarpayı mövcuddur. Ancaq qısa müddət ərzində biz bu çarpayıların sayını 1500-ə qədər artıra bilərik. Bu xəstəxananın xüsusi özəlliyi ondan ibarətdir ki, burada 130 intensiv terapiya-reanimasiya yeri vardır. Əminəm ki, bu gün açılan xəstəxananın fəaliyyəti COVID-19 ilə apardığımız mübarizədə çox önəmli rol oynayacaq. Bildirməliyəm ki, pandemiya dövründə ölkəmizdə yeni xəstəxanaların tikintisi geniş vüsət almışdır. Bu məqsədlər üçün böyük vəsait ayrılmışdır, bütün imkanlar səfərbər edilmişdir. Çünki mövcud çarpayı fondu imkan vermirdi ki, biz bu dəhşətli pandemiya ilə uğurla mübarizə aparaq. Cəmi altı ay ərzində ölkəmizin çarpayı fondu böyük dərəcədə artırılmışdır. Ölkəmizin ən gözəl və ən müasir xəstəxanası - Yeni Klinika açılmışdır. Yeni Klinikada çarpayıların sayı 600-ə yaxındır. Hazırda təqribən 400-ə yaxın çarpayı hazır vəziyyətdədir. Bununla bərabər, modul tipli 11 xəstəxana inşa edilmişdir. Bu xəstəxanalarda çarpayıların sayı 4100 səviyyəsindədir. Onu da bildirməliyəm ki, modul tipli 7 xəstəxananın tikintisi nəzərdə tutulub. Amma hazırda buna ehtiyac yoxdur. Çünki ölkəmizdə xəstələrin sayı azalır və əgər ehtiyac yaranarsa, qısa müddət ərzində əlavə 1400 çarpayılıq xəstəxanalar inşa oluna bilər. Ehtiyat variantı kimi biz ölkəmizin iki Olimpiya Kompleksini də xəstəxanalara çevirdik və orada da 300-dən 500-ə qədər xəstə müalicə ala bilər. Bütün bunlar bir daha onu göstərir ki, COVID ilə mübarizədə Azərbaycan çox uğurlu fəaliyyət aparır, qəbul edilmiş qərarlar vaxtında və yüksək keyfiyyətlə icra edilir. Bu və digər amillər imkan verdi ki, biz vəziyyəti nəzarət altında saxlayaq. Bildirməliyəm ki, hazırda COVID xəstələri üçün 46 xəstəxana fəaliyyət göstərir. Onu da bildirməliyəm ki, bu xəstəxanaların 41-i son 17 il ərzində inşa edilmişdir. Məhz regionların sosial-iqtisadi inkişafı dövlət proqramlarının icrası nəticəsində bütün bölgələrimizdə, bütün şəhərlərimizdə müasir tibb ocaqları yaradılıb. Təsəvvür etmək çətin deyil ki, əgər biz vaxtında bu addımı atmasaydıq, bu gün hansı problemlərlə üz-üzə qala bilərdik. Tam məsuliyyətlə deyə bilərəm ki, əgər vaxtında bu xəstəxanalar tikilməsəydi, bu gün biz çox ağır vəziyyətə düşə bilərdik. Nəinki xəstəxanalar tikilib, ən müasir avadanlıqlarla təchiz olunub və bu gün də bu proses davam etdirilir. COVID ilə mübarizədə bizim səhiyyə sistemimizin maddi-texniki bazası xüsusi rol oynayır. Bununla bərabər, laboratoriyaların sayını böyük dərəcədə - bir neçə dəfə artırmışıq. Pandemiya başlayanda bizim cəmi 6 laboratoriyamız var idi. Bu gün biz o laboratoriyaların sayını 45-ə çatdırırıq. Ölkəmizdə 900 mindən çox test keçirilibdir. Adambaşına düşən testlərin sayına görə Azərbaycan dünya miqyasında qabaqcıl yerlərdədir. Bu da təbiidir, nə qədər çox test keçirirsən, o qədər də çox yoluxma halları aşkarlanır. Bizim əsas məqsədimiz və vəzifəmiz məhz bundan ibarətdir ki, bütün yoluxanlar müayinədən keçirilsin və onlara vaxtında tibbi xidmət göstərilsin. Bildirməliyəm ki, pandemiya ilə əlaqədar Azərbaycan həkimlərinə xüsusi diqqət göstərilir. Səhiyyə sistemində çalışan insanlar prinsip etibarilə daim dövlət tərəfindən qayğı ilə əhatə olunur. Tikilmiş xəstəxanalar həkimlərin iş yeridir. Həkimlərin həm iş yerlərinin müasirləşdirilməsi, eyni zamanda, onların maliyyə vəziyyətinin yaxşılaşdırılması daim diqqət mərkəzində olub. Pandemiya dövründə bu diqqət daha da genişmiqyaslı olub. Təkcə onu demək kifayətdir ki, COVID xəstələrinə xidmət edən həkimlərin əməkhaqqı 3-5 misli artırılıb. Ancaq burada əsas problem həkimlərin sayındadır. Çünki heç bir ölkə bu pandemiyaya hazır deyildi. Heç kimin ağlına gələ bilməzdi ki, dünya belə bir bəla ilə üzləşəcək. Bizdə və eləcə də bütün başqa ölkələrdə həkimlərin sayı normal həyat rejiminə hesablanıb. Ona görə, əlavə həkimlərin Azərbaycana dəvət edilməsi gündəlikdə duran məsələlərdən biri idi. Hesab edirəm ki, biz operativ və səmərəli addımlar nəticəsində bu sahədə də məsələni həll etdik. Azərbaycana beş ölkədən – Türkiyədən, Rusiyadan, Çindən, İtaliyadan, Kubadan həkim briqadaları gəlmişdir və bu həkimlər bizə kömək göstərirlər. Bir sözlə, görülən bütün bu işlər öz səmərəsini verir. Təsadüfi deyil ki, son həftələr ərzində COVID ilə mübarizədə vəziyyət daha müsbətdir. Biz müsbət dinamikanı görürük və ümid edirəm ki, bu dinamika bundan sonra da qorunub saxlanılacaqdır. Biz Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı ilə ilk günlərdən sıx təmasda idik. Bu gün də bu təmaslar davam edir. Bildiyiniz kimi, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı Azərbaycanda bu sahədə görülən işlərə çox yüksək qiymət vermişdir və Azərbaycanı nümunəvi ölkə adlandırmışdır. Bu, həqiqətən də belədir. Yəni, görülmüş işlər, bu sahəyə ayrılan dövlət vəsaiti, səfərbərlik işləri, xəstəxanaların, laboratoriyaların inşası, sosial proqramların həyata keçirilməsi - bütün bunlar, əminəm ki, bizim mübarizədə əsas rol oynamışdır. Ona görə bu gün də bu təmaslar davam edir və əminəm ki, biz birgə səylərlə bu məsələnin - COVID-in nəzarətdə saxlanmasını təmin edəcəyik. Onu da bildirməliyəm ki, Azərbaycan məsuliyyətli və beynəlxalq müstəvidə böyük nüfuz qazanmış ölkə kimi, digər ölkələrə də humanitar yardım göstərib. Artıq Azərbaycan 30-dan çox ölkəyə humanitar yardım göstərib və bu, bizim ümumi mübarizəyə verdiyimiz böyük töhfədir. Təbii ki, pandemiya həm ölkə iqtisadiyyatına, həm də insanların sosial vəziyyətinə mənfi təsir göstərmişdir. Bu təsirin fəsadlarını azaltmaq üçün praktiki addımlar atılır. Beş milyona yaxın insan geniş sosial paketlə əhatə olunub. Həm dövlət sektorunda, həm özəl sektorda işləyənlər, eyni zamanda, işsizlər, o cümlədən qeyri-formal formada işləyənlər, aztəminatlı təbəqəyə aid olan insanlar - bütün kateqoriyadan olan insanlar dövlət tərəfindən maddi dəstəklə təmin edilib. Bu, bir daha onu göstərir ki, insanların rifahı, onların sosial vəziyyəti və əlbəttə ki, sağlamlığı bizim üçün əsas məsələdir. Mən bunu bəri başdan - pandemiyanın ilk günlərindən demişdim ki, insanların sağlamlığı bizim üçün prioritet məsələdir və biz bütün səylərimizi bu məsələnin həllinə istiqamətləndirdik. Təbii ki, belə olan halda iqtisadi sahədə çətinliklər də labüd idi. Ancaq hesab edirəm ki, başqa ölkələrlə müqayisədə Azərbaycanda iqtisadi sahədə də vəziyyət daha yaxşıdır. Biz yaxşı bilirik ki, bəzi inkişaf etmiş ölkələrdə pandemiya dövründə iqtisadi tənəzzül 10, 15, 20, 25 faiz səviyyəsindədir. O cümlədən Avropanın inkişaf etmiş ölkələrində yüksək səviyyədədir. Ölkəmizdə isə görülmüş tədbirlər nəticəsində 7 ayda iqtisadiyyat cəmi 2,8 faiz aşağı düşüb. Hesab edirəm ki, dünyada mövcud olan ümumi mənzərəni nəzərə alsaq bu, yaxşı göstəricidir. Ancaq əlbəttə ki, biz postpandemiya dövrünə də hazır olmalıyıq və müvafiq göstərişlər verilibdir. Postpandemiya dövrü nə vaxt başlayacaq, bunu hələ ki, heç kim deyə bilmir. Ancaq dünyada gedən araşdırmalar, tədqiqatlar, peyvəndlərin üzərində işin aparılması ümidverici siqnallar verir. Onu da bildirməliyəm ki, biz hazırda bir neçə şirkətlə COVID-ə qarşı peyvəndin ölkəmizə gətirilməsi ilə əlaqədar fəal iş aparırıq. Mən ümid edirəm ki, Azərbaycan bu sahədə də peyvəndi əldə edən birinci ölkələr sırasında olacaqdır. Çünki biz artıq bir müddətdir ki, bu məsələ ilə əlaqədar çox fəal iş aparırıq. Ancaq burada əsas şərt bu peyvəndin bütün sınaq mərhələlərindən keçməsidir. Həkimlər yaxşı bilirlər ki, istənilən yeni peyvənd bir neçə mərhələdən keçir və yalnız ondan sonra bazara çıxarılır, insanların vaksinasiyası üçün istifadə olunur. Ona görə bütün mərhələlər, şirkətlərin apardığı bütün araşdırmalar öz nəticəsini verəndən, bütün sınaq testləri və beynəlxalq sertifikatlaşdırma aparılandan sonra biz bu peyvəndi ölkəmizə gətirəcəyik və ümid edirəm, ondan sonra demək olacaq ki, bu dəhşətli vəziyyət arxada qalıb. Hesab edirəm ki, biz o vaxta qədər öz addımlarımızı mövcud vəziyyətə uyğun atmalıyıq. İlk günlərdən biz bunu etmişik. Bu altı ay ərzində məhdudlaşdırıcı tədbirlərin sərtləşdirilməsi, eyni zamanda, yumşalma addımları atılmışdır və təqribən iyul ayının ortalarından başlayaraq müsbət dinamika artıq özünü büruzə verdi. Belə olan halda, əlbəttə ki, biz yumşalma addımlarımıza da başladıq və təkcə avqust ayında yumşalma tədbirlərinin sayı 3-ə çatmışdır. Əgər müsbət dinamika davam edərsə və xəstələrin sayında artım olmazsa, onda əminəm ki, bundan sonra da yumşalma tədbirləri görüləcəkdir. Çünki hazırda ölkəmizdə hər gün 100-dən 200-ə qədər insan yoluxur və əvvəlki aylarla müqayisədə bu, əlbəttə ki, daha yaxşı nəticədir. Ancaq vəziyyəti daim nəzarət altında saxlamaq üçün həm gündəlik monitorinq aparılır və aparılacaqdır, eyni zamanda, yumşalma addımları elə atılmalıdır ki, xəstələrin sayı kəskin artmasın. Bu, əsas məsələdir və biz burada, əlbəttə ki, öz addımlarımızı çox ehtiyatla atacağıq. Bununla bərabər olaraq, artıq fəal açılışlara gedən ölkələrin təcrübəsinə də nəzər salacağıq. Çünki hazırda bir neçə ölkə artıq öz sərhədlərini və bir çox obyektlərini açıbdır, turistləri qəbul etməyə başlayıbdır. Ancaq biz həmin ölkələrdə nəyi görürük? Onu görürük ki, orada xəstələrin sayı kəskin artıb. O cümlədən inkişaf etmiş Avropa ölkələrinin təcrübəsinə baxsaq görərik ki, avqust ayında xəstələrin sayı ən pik həddə çatıbdır, hətta aprel ayının səviyyəsinə qalxıbdır. Baxmayaraq ki, aprel ayından yay aylarına qədər bütövlükdə dünyada, o cümlədən Avropada xəstələrin sayının azalması müşahidə olunurdu. Yəni, bu, nəyi göstərir, bir daha onu göstərir ki, bu xəstəlik heç də yoxa çıxmayıb. Bu xəstəlik var və belə olan halda dövlət tərəfindən bütün lazımi addımlar atılmalıdır, eyni zamanda, vətəndaşlar da çox sadə qoruyucu metodlardan istifadə etməlidir - məsafə saxlamalıdır, maska taxmalıdır, dezinfeksiya vasitələrindən istifadə etməlidir. Əlbəttə ki, bəzi Avropa ölkələrində xəstələrin sayında kəskin artım bizi düşündürür və daha ehtiyatlı addımların atılmasına sövq edir. Çünki bir daha demək istəyirəm ki, birinci dərəcəli məsələ insanların sağlamlığıdır. Əgər vətəndaşlarımız bundan sonra da məsuliyyətli olarlarsa, - mən qeyd etməliyəm ki, son müddət ərzində biz bu məsuliyyəti doğrudan da görürük, hiss edirik, bu, real nəticələrdə öz əksini tapır, - hesab edirəm ki, qısa müddət ərzində biz normal, adi həyata qayıda bilərik. Amma buna nail olmaq üçün əlbəttə ki, vətəndaşların məsuliyyəti hazırda birinci dərəcəli məsələdir. Çünki dövlət üzərinə nə düşübsə, onu edib - qeyd etdiyim addımlar, ayrılan vəsait. Hətta baxmayaraq ki, dünyada neftin qiyməti hələ də aşağı səviyyədədir və iqtisadi sahədə tənəzzül var, biz büdcəmizi artırmışıq. Büdcəmizə əlavələr edildi, büdcə dürüstləşməsi aparıldı və bunun əsas məqsədi pandemiyaya qarşı mübarizədə daha da səmərəli addımların atılması və vətəndaşların sosial müdafiəsinin təmin edilməsidir. Birmənalı şəkildə deyə bilərəm ki, Azərbaycanda tətbiq olunan qaydalar, vəziyyətə uyğun şəkildə atılan addımlar və karantin rejimi öz səmərəsini verir. Bunun nəticəsində artıq bir çox şəhərlərdə bütün karantin məhdudiyyətləri aradan qaldırılıb. Ancaq böyük şəhərlərdə bu qalıbdır və bizim hamımızdan asılıdır ki, daha da inamla və daha da qısa müddət ərzində əlavə yumşalma addımları ataq. Əfsuslar olsun ki, bu gün hələ də bu vəziyyəti dərk etməyənlər, məsuliyyətini itirmiş insanlar da mövcuddur və qaydaların kobudcasına pozulması halları da vardır. Belə hallar aşkarlananda təbii ki, cəza tədbirləri də mütləq olmalıdır və tətbiq edilir. Cəza tədbirləri bütün kateqoriyalardan olan insanlara tətbiq edilir. Heç bir ayrı-seçkiliyə yol verilməməlidir və verilmir. İctimai vəziyyətinə, ictimai statusuna baxmayaraq qanun qarşısında hamı bərabərdir. Azərbaycanda bərabərlik, ədalət və qanunun aliliyi əsas prinsiplərdən biridir və mən bütün vətəndaşları məsuliyyətə çağırıram. Birincisi, özlərini, öz yaxınlarını qorumaq üçün daha məsuliyyətli olmalıdırlar, digər tərəfdən qaydaları pozanlar, böyük kütləvi tədbirlər təşkil edənlər və beləliklə, ölkə qanunları ilə və mövcud olan qaydalarla nümayişkaranə hesablaşmayanlar mütləq öz cəzasını alacaq və alır. İctimaiyyət də bu məsələ ilə bağlı məlumatlandırılır. Hesab edirəm ki, Azərbaycan vətəndaşları yaxşı görürlər ki, qanun hər kəs üçün qanundur. Heç kim qanundan üstün ola bilməz, heç kimdə heç bir imtiyaz ola bilməz və heç kimə heç bir güzəşt edilmir və edilməyəcək. Mən bir daha demək istəyirəm ki, görülmüş bütün işlər bir məqsədi güdür ki, biz bu vəziyyətdən az itkilərlə çıxaq. Hesab edirəm ki, biz buna nail oluruq. Hər şey müqayisə ilə ölçülür. COVID-lə bağlı dünya statistikasına baxdıqda görürük ki, ölkəmizdə əldə edilmiş nəticələr doğrudan da çox təsirlidir, çox dəyərlidir. Mən hesab edirəm ki, biz məhz bu tədbirlər nəticəsində minlərlə insanın həyatını qoruduq. Qoymadıq ki, xəstəlik geniş vüsət alsın, qoymadıq ki, bu, nəzarətdən çıxsın və bundan sonra da bunu edəcəyik. Nə qədər lazımdırsa, o qədər də edəcəyik. Əminəm ki, birgə səylər nəticəsində, həm də bundan sonra dövlətin qətiyyətli və düşünülmüş ədalətli addımları, vətəndaşların məsuliyyəti imkan verəcək ki, biz bu ağır vəziyyətdən az itkilərlə çıxaq və daha tez bir zamanda normal, adi həyata qayıdaq. Mən sizi bir daha bu böyük xəstəxananın açılışı münasibətilə təbrik etmək istəyirəm, həkimlərə uğurlar, cansağlığı arzulayıram. Sağ olun. Sonra Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Tibbi və Psixoloji Yardımın təşkili şöbəsinin rəisi, tibb xidməti mayoru Xanım Sofiyeva bu tibb müəssisəsinin yaradılmasına görə Prezident İlham Əliyevə və birinci xanım Mehriban Əliyevaya minnətdarlığını bildirdi, dövlətimiz tərəfindən tibb işçilərinin, həkimlərin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi məqsədilə görülən işlərdən məmnunluqla danışdı. O bildirdi ki, Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Tibb Mərkəzinin bu gün açılışı olan modul tipli hospitalı ən müasir tibbi avadanlıqla təchiz olunub. Bu da öz növbəsində koronaviruslu xəstələrin müalicəsi işini yüksək səviyyədə aparmağa geniş imkan verəcək. Qeyd edək ki, Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Tibb Mərkəzinin koronaviruslu xəstələrin müalicəsi üçün nəzərdə tutulan modul tipli növbəti hospitalı ən müasir standartlara cavab verir. Hospitalda koronavirus infeksiyasına yoluxmuş xəstələrin müalicəsi üçün bütün şərait yaradılıb, müasir avadanlıqlar quraşdırılıb. Bu il iyulun 7-də açılan 800 çarpayılıq hospital artıq 2277 çarpayılıq tibb müəssisəsinə çevrilib. Burada hər bir çarpayı oksigen xəttinə birləşmiş cihazlarla təmin olunub. Tibb müəssisəsində ümumilikdə 267 reanimasiya çarpayısı var. Burada quraşdırılan avadanlıqlar istər müalicə, istərsə də müayinə işini ən yüksək səviyyədə aparmağa imkan verir. Hospitalın laboratoriyalarında müxtəlif müayinələri dəqiqliklə və operativ şəkildə aparmaq mümkün olacaq. Tibb müəssisəsində yaradılan məlumatların idarəetmə sistemi sayəsində mərkəzi qərargahda müalicə prosesinə aid bütün məlumatlar qəbul edilir və müalicə prosesi bu qərargahdan idarə olunur. Ümumilikdə ölkədə modul tipli xəstəxanaların istifadəyə verilməsi koronavirusa yoluxanların lazımi tibbi xidmətlərlə əhatə olunması üçün vahid idarəetmə və tibbi əlaqələndirmənin təmin edilməsində böyük rol oynayır.