II Dünya Müharibəsi, 1941–1945-ci illər arasında baş vermiş və bütün dünyanı təsiri altına almış, böyük bir faciələrlə müşaiyət olunmuş bir müharibədir. Bu müharibədə Sovet İttifaqı, o cümlədən Azərbaycan var qüvvəsi ilə iştirak etmişdir. Azərbaycan xalqı və sovet dövləti bu müharibənin gedişində böyük qurbanlar vermiş, həmçinin şanlı qələbələr də qazandırmışdır.1941-ci ilin iyun ayında Almaniya Sovet İttifaqına hücum edərək müharibəni genişləndirdi. Bu dövrdə Azərbaycan ərazisi Sovet İttifaqının strateji nöqteyi-nəzərdən vacib bir yer idi. Azərbaycan, həm də təbii ehtiyatlar baxımından zəngin bir region idi, buna görə də həm iqtisadi, həm də hərbi baxımdan müharibəyə mühüm yardımlar edirdi.  Azərbaycan xalqı və xüsusən Azərbaycan SSR-inin rəhbərliyi müharibənin ilk günlərindən etibarən əhəmiyyətli hərbi və iqtisadi dəstək göstərdi. Azərbaycanlılar ön cəbhədə vuruşdular, müxtəlif döyüşlərdə qəhrəmanlıqlar göstərdilər. Bir çox azərbaycanlı döyüşçü "Qızıl Ulduz" və digər yüksək döyüş mükafatları ilə təltif olundu. Azərbaycanlı hərbçilər müharibənin ən ağır döyüşlərində, o cümlədən Stalinqrad, Kursk, Leningrad və Berlin uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak etdilər. Azərbaycanlı general və komandirlər də müxtəlif sahələrdə yüksək vəzifələrdə çalışırdılar. Bu döyüşlərdə Azərbaycan xalqının fədakarlığı, həmçinin millətimizin gücü və şücaəti özünü göstərdi.Müharibə illərində 600.000-ə yaxın Azərbaycan vətəndaşı cəbhəyə yollandı. Onlardan təxminən 300.000 nəfəri həlak oldu və ya itkin düşdü. Bu böyük insan itkisi müharibənin Azərbaycana nə qədər ağır təsir etdiyini göstərir. 1941-1945-ci illər müharibəsi, Azərbaycanın xalqının yaddaşında çox dərin izlər buraxdı. Hər bir azərbaycanlı ailəsində müharibə haqqında xatirələr, qəhrəmanlıq hekayələri yaşayır. Hərbi xidmətə çağırılan oğullar, əsgərlik dövrünü yaşayanlar, övladlarına və nəvələrinə qələbə qazanmış qəhrəmanları danışdılar, onların şücaətini və vətənə olan sevgilərini örnək göstərdilər.Bu müharibə həm də Azərbaycan xalqının və digər sovet xalqlarının birliyini,  gücünü simvolizə edir. Onlar, faşizmə qarşı mübarizə apararkən təkcə öz vətənlərini deyil, bütün dünyanı qorumaq üçün bir araya gəldilər. Bu müharibənin qələbəsi, Azərbaycan tarixində ən mühüm dönəmlərdən birini təşkil edir. Müharibənin sonunda, 1945-ci ildə faşizm məğlub oldu və dünya yeni bir dövrə qədəm qoydu. Azərbaycan xalqı bu qələbəni özünə məxsus fədakarlıq və igidliklə qazandı. Hər il 9 May – Qələbə Günü Azərbaycan xalqı tərəfindən  qeyd olunur. Bu tarix, yalnız müharibədə iştirak edənlərə deyil, həm də şəhidlərə, qazanılan zəfərə görə bütün xalqımıza həsr olunur. Bu zəfər həm də bizə əzmkarlıq, birlik və qardaşlıq dəyərlərini bir daha xatırladır. Xalqımızın yaddaşında bu dövr heç zaman unudulmayacaq, hər bir şəhidin, hər bir igidin, hər bir əsgərin vətənə olan sevgisi, torpaq uğrunda verdikləri mübarizə əsrlər boyu yaddaşlarda yaşayacaq. İkinci Dünya müharibəsində xüsusi fədakarlığı ilə fərqlənən igidlərdən biri də, dünən dünyasını dəyişən 103 yaşlı Abdulla Abdullayevdir. Abdulla Abdullayevin həyatı, bir dövrün şahidi, həmçinin İkinci Dünya müharibəsinin acı və şanlı anlarının yaşandığı bir dönəmin rəmzidir. Yevlax rayonunun Ləkçay kəndində dünyaya gələn Abdulla Abudayev, 1919-cu ildə dünyaya gəib. Gənc yaşlarından zəhmətkeş və vətənpərvər ruhu ilə fərqlənən Abdulla, 1941-ci ildə müharibə başladığı zaman cəbhəyə yollandı. Abdulla Abdullayevin cəbhəyə yollanması, təkcə fiziki deyil, mənəvi bir döyüşün başlanğıcı idi. O, müxtəlif döyüşlərdə iştirak edərək, həm Sovet Ordusunun döyüşçüsü, həm də bir insan olaraq qeyri-adi  iradə nümayiş etdirdi. Çoxsaylı döyüşlərdə göstərdiyi şücaətə görə bir neçə dəfə yaralandı, amma hər dəfə döyüşə qayıtdı. Müharibə ona yalnız fiziki yox, həm də daxili güc verdi o, insanların həyatı uğrunda mübarizə aparan bir qəhrəmana çevrildi. Abdulla Abdullayevin döyüşlərdəki fədakarlığı və igidliyi, ona çoxsaylı medallar qazandırdı. O, cəsurluğu ilə sadəcə Sovet Ordusunun deyil, həm də Azərbaycanın tarixində silinməz iz buraxdı. Bütün döyüşçülər kimi, müharibə onun həyatında bir dönüş nöqtəsi oldu-yalnız vuruşan deyil, həm də içindəki insanlıq və mərhəmət hissi ilə irəliləyən bir əsgərə çevrildi. Müharibə bitdikdən sonra Abdulla Abdullayev Yevlaxa qayıdaraq həyatına davam etdi. Lakin onun üçün müharibə yalnız silahların susması ilə bitmədi. O, müharibənin zədələrini, gördüyü dəhşətləri və həyatını qurban verən dostlarının xatirəsini hər zaman ürəyində daşıdı. 103 yaşında dünyasını dəyişən Abdulla Abdullayev, heç zaman yaşının ona mane olmasına izin vermədi. Həyatının son illərində də fəal şəkildə kənddəki gənclərlə görüşlər keçirir, onlara müharibə təcrübələrindən danışır, həmçinin vətənpərvərlik mövzusunda təlimlər verirdi. Onun hər bir sözü və hərəkəti, gənclərə tarixi dərs və əsl həyat məktəbi idi. O,həm də kəndində nüfuzlu bir şəxsiyyət idi insan ona hörmətlə yanaşır, ondan məsləhət alırdı. Abdulla Abdullayevin vəfatı, yalnız bir insanın itirilməsi deyil, həm də bir dövrün bitməsidir, bir dövrün başa çatmasıdır. Onun xatirəsi Azərbaycanın hər bir vətənpərvər və cəsur insanının yaddaşından silinməyəcəkdir. Müharibə illərində döyüşlərdə göstərdiyi igidlik və öz xalqı üçün fədakarlığı, gənc nəsillərə örnək olmaqda  davam edəcək. İndi onun həyatı və mübarizəsi yalnız tarix kitablarında deyil, həm də hər bir Azərbaycanlının qəlbində yaşayacaq. Abdulla Abdullayevin həyatı, həm müharibənin, həm də sülhün dəyərini anlamaq baxımındda da  böyük əhəmiyyət kəsb edir. Onun kimi insanların qəhrəmalıqlarla dolu mübarizə yolu heç zaman unudulmayacaq!   Cəlil Xəlilov                   Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sədri, polkovnik

Mayın 28-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin şərəfinə Bakının İstiqlaliyyət küçəsində ucaldılmış abidəni Respublika Günü münasibətilə ziyarət edib. AZƏRTAC xəbər verir ki, dövlətimizin başçısı abidənin önünə gül dəstəsi qoydu.

“Bu gün Vaşinqtonda Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə diplomatiyamızın əldə etdiyi  8 Avqust zəfəri, Ordumuzun 2020-ci ildə qazandığı 8 Noyabr qələbəsinin məntiqi sonluğu, şanlı yekunudur”. Bunu saytımıza açıqlamasında Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sədri polkovnik Cəlil Xəlilov bildirib. Polkovnik qeyd edib ki, Prezident İlham Əliyevin 2020-ci ildə əldə etdiyi hərbi qələbəni cari ilin 8 avqust tarixindəki siyasi zəfərlə uğurla başa çatdırması qürurvericidir: “2020-ci ildə başlayan və elə həmin ildə də başa çatan 44 günlük Vətən müharibəsi erməni faşizminin hərbi müstəvidəki varlığına ölümcül zərbə vurdu, işğaldakı torpaqlarımızın qısa zamanda azad edilməsi ilə nəticələndi. Müzəffər Ali Baş Komandanın rəhbərliyi ilə əldə edilən bu tarixi zəfər Cənubi Qafqazda yeni status-kvonun formalaşmasına, Azərbaycanın regional hərbi liderliyinin möhkəmlənməsinə səbəb oldu. Bu gün Vaşinqtonda Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh sazişinin paraflanması isə 8 Noyabr zəfərinin siyasi müstəvidə davamı və yekunu oldu. Azərbaycan 8 Avqust zəfəri ilə sübut etdi ki, o, hərbi müstəvidə əldə etdiyi qələbəni siyasi müstəvidə uğurla davam etdirmək və müvəffəqiyyətlə başa vurmaq qüdrətinə malikdir. Bu zəfər sübut etdi ki, ölkəmizin hərbi-iqtisadi potensialı kimi siyasi poensialı da olduqca böyükdür və rəsmi Bakı başlatdığı istənilən siyasi prosesi öz məntiqi sonluğuna çatdırmağı bacarır. Bu qələbə həm də Prezident İlham Əliyevin, onun diplomatik dühasının və liderlik qabiliyyətinin nə qədər böyük və zəngin olduğunu, bütün dünyada sonsuz heyranlıq və ehtiramla qarşılandığını bir daha təsdiq etdi. 8 Avqust razılaşması Azərbaycanın diplomatik uğuru olmaqla yanaşı, həm də bütün regionda sülhün və təhlükəsizliyin təmini baxımından mühm əhəmiyyətə malikdir. Bu razılaşma bölgədə yeni gərginlik ehtimalını ortadan qaldırmaqla yanaşı, Cənubi Qafqaz regionunda gərginlik yaratmaq və bu gərginlik fonunda öz məkirli məqsədlərini həyata keçirməyə çalışan bütün qlobal güclər üçün də sarsıdıcı zərbə oldu. Mən bütün veteranlar adından xalqımızı bu tarixi zəfərə görə təbrik edir, hər bir azərbaycanlını bundan sonra da dövlətimizin, Prezidentimizin ətrafında sxı birləşməyə çağırıram. İnanıram ki, 8 Avqust zəfəri bütün Cənubi Qafqazda sülhün və tərəqqinin inkişafına təkan verəcək, region xalqlarına əmin-amanlıq və səadət bəxş edəcək”. Seymur ƏLİYEV

Afət Həsənova: “Bu gün bir xalq olaraq sübut etdik ki, tariximizi və taleyimizi istədiyimiz kimi yazmağa qadirik” Bu gün 27 sentyabr – Anım Günüdür. Düz 3 il bundan öncə başlayan Vətən müharibəsi nəticəsində Azərbaycan xalqı erməni işğalındakı torpaqlarını azad etmiş, bir qərinəyə yaxındır ki, davam edən işğal faktına son qoymuşdur. Habelə, 44 günlük müharibədə 3 minə yaxın Azərbaycan oğlu düşmənlə mübarizədə qəhrəmancasına şəhid olub, öz fədakarlıqları ilə böyük zəfəri təmin edib. Moderator.az olaraq millət vəkili Afət Həsənova ilə söhbətimizdə Vətən müharibəsi və bu müharibənin tarixi önəmini, milli və qlobal əhəmiyyətini şərh etməyə çalışdıq: -Afət xanım, bu gün Anım Günü olaraq respublikamızın hər yerində həm kədər, həm də qürur hissi ilə qeyd olunur. İlk öncə bu günün mənəvi-tarixi əhəmiyyəti ilə bağlı düşüncənizi bilmək istərdik. -27 sentyabr həm Anım Günü, həm də milli qürur  və özünütəsdiq günüdür. Çünki bu gün Vətən müharibəsinin ilk şəhdilərini verməklə yanaşı, həm də böyük qələbəyə doğru  ilk addım atmışıq. Biz 27 sentyabr tarixində bütün dünyaya sübut etmişik ki, Azərbaycan xalqı bütün təzyiq və basqılara rəğmən heç vaxt torpaqlarının işğal altında qalması faktı ilə braışmayacaq və haqqını bərpa etmək üçün heç bir fədakarlıqdan çəkinməyəcək. 27 sentyabrın mənəvi əhəmiyyəti olduqca böyükdür. Düz 3 il öncə bu tarixi gündə Azərbaycan Ordusu, Azərbaycan xalqı Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi altında düşmənlə ölüm-dirim mübarizəsinə atıldı. Öz ordusu və sərkərdəsi ətrafında sıx birləşən xalqımız cəmi 44 gün ərzində düşməni darmadağın edərək onu əzəli torpaqlarından qovdu. Vətən müharibəsi sübut etdi ki, Azərbaycan xalqı həqiqətən də böyük və yenilməzdir. Bu gün bir xalq olaraq sübut etdik ki, tariximizi və taleyimizi istədiyimiz kimi yazmağa qadirik. 27 sentyabrın tarixi baxımından da çox böyük əhəmiyyəti var. Bu tarix yalnız Azərbaycanın deyil, bütün türk dünyasının, İslam aləminin, demokratik dünyanın tarixinə qızıl hərflərlə yazılıb. Çünki  Azərbaycan 27 sentyabr tarixindən 10 noyabr tarixinə qədər işğaldakı torpaqlarını azad etməklə yanaşı, türk və islam dünyasının qürurunu da hifz etdi. Azərbaycan Ordusu tarixi torpaqları ilə yanaşı, türk-islam mədəniyyətinin qiymətli nümunlərini – məscidləri, dini və tarixi abidələri, mədəniyyət nümunlərini erməni işğalından azad etdi. Bununla da ölkəmiz ümumilikdə türk-islam dünyası adına çox böyük uğura imza atdı. -Vətən müharibəsi Azərbaycan xalqının, Azərbaycan gənclyinin malik olduğu hansı mənəvi dəyərləri üzə çıxardı? -Müharibə hər şeydən öncə Azərbaycan gəncliyinin vətən eşqini, vətən sevgisini üzə çıxardı. 44 günlük Vətən müahribəsi sübut etdi ki, Azərbaycan gəncliyinin vətənpərvərlik tərbiyəsi yüksək səviyyədədir. Müharibə göstərdi ki, Azərbaycan gəncliyi nəinki milli şüuruna, milli tarixinə, mili ənənələrə sadiqdir, o, həm də bütün bu dəyərlərdən qələbə üçün mənəvi güc mənbəyi kimi istifadə etməyi bacarır. Ümumiyyətlə, qeyd etmək lazımdır ki, məhz vətən eşqi – gəncliyimizin malik olduğu mənəvi dəyərlər 44 günlük Vətən müharibəsində qələbəmizi təmin edən əsas amil oldu. Şübhəsiz, Azərbaycan Silahlı Qüvvələri öz yüksək texniki təchizatı, döyüş hazırlığı, peşəkarlığı ilə işğalçı Ermənistan ordusundan qat-qat yüksək səviyyədə idi. Ordumuzun müharibə öncəsi dünyanın 50 ən güclü ordusu sırasında qərarlaşması da bu gerçəyi əks etdirirdi. Lakin əminliklə demək olar ki, Vətən müharibəsində ordumuzun işğalçılara qarşı ən effektiv silahı məzh Vətən sevgisi, Vətənə sonsuz sədaqət hissi oldu. Məhz bu sevgi, bu sədaqət sayəsində əsgərlərimiz ən keçilməz sədləri keçərək qələbəyə imza atdılar. Xatırladım ki, Prezidentimizin İlham Əliyev də öz çıxışlarında Azərbaycan gəncliyinin vətən sevgisindən məmnunluqla bəhs etmiş, böyük zəfərin əldə edilməsində bu amilin rolunun həlledici olduğunu vurğulamışdı. Düşmən ordusundan 12 min nəfərin fərarilik etdiyi bir halda, Azərbaycan Silahlı Qüvvələrindən bir nəfərin belə öz döyüş övqeyini tərk etməməsi də məhz bu sevginin təzahürü idi. -Afət xanım, istənilən müharibənin taleyinə ən çox təsir göstərən amillərdən biri, bəlkə də birincisi sərkərdə faktorudur. Hansı ki, biz bunu 44 günlük Vətən müharibəsinin gedişində bir daha aydın gördük. -Tamamilə haqlısınız. Vətən müharibəsi Prezident İlham Əliyevin hərbi dühasını, sərkərdəlik bacarığını bütün əzəməti ilə ortaya çıxardı. Müzəffər Ali Baş Komandanın rəhbərliyi altında Azərbaycan Silahlı Qüvvələri cəmi 44 gün ərzində mürəkkəb relyefə malik ərazilərdə düşməni məğlub edərək onu kapitulyasiya sazişi imzalamağa məcbur etdi. Prezident İlham Əliyev hərbi uğurları ilə hər kəsə sübut etdi ki, o, diplomatik müstəvidə olduğu kimi, hərbi müstəvidə də əsl peşəkardır və Ermənistanın bu mübarizədə heç bir şansı yoxdur. Onu da qeyd edim ki, dövlət başçısı müharibə dönəmində erməni faşizminə qarşı  hərbi müstəvidə olduğu kimi, diplomatik və informasiya müstəvisində də uğurla mübarizə apardı. Müharibənin gedişatında Azərbaycan Przidenti dünyanın ən məşhur onlarla media orqanına geniş müsahibələr verdi ki, bu müsahibələrin hər birində Ermənistan hakimiyyəti, onun işğalçılıq siaysəti təkzibedilməz arqumentlərlə ifşa edilirdi. İlham Əliyev bu müsahibələrlə bütün dünyaya göstərdi ki, Azərbaycan məlum mübarizədə haqlı tərəfdir və Ermənistanın ölkəmiz əleyhinə səsləndirdiyi bütün iddialar cəfəngiyyatdan başqa bir şey deyil. -Qələbənin əldə edilməsində nizam-intizamın, qanunçuluq şüurunun, vətənə bağlılığın mühüm rol oynadığı inkaredilməzdir. Bu baxımdan Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində intizamın güclənməsi və qanunçuluğun möhkəmlənməsi istiqamətində mütəmadi iş aparan Hərbi Prokurorluğun 8 Noyabr zəfərindəki rolunu necə qiymətləndirirsiniz?  -Hər şeydən əvvəl unutmamalıyıq ki, bu zəfər xalq və dövlət olaraq hamımızın birliyi sayəsində mümkün olub. Xalqımızın hər bir fərdinin Ali Baş Komandanımızn, ordumuzun yanında yer alması 8 Noyabr zəfərini təmin etmiş oldu.   Aydındır ki, hər bir orduda möhkəm nizam-intizamın mövcudluğu olduqca vacibdir. Bunsuz qələbə əldə etmək, düşməni məğlub etmək mümkün deyil. Bu baxımdan Hərbi Prokruluğun orduda nizam-intizamın güclənməsi baxımından gördüyü işlər mühüm əhəmiyyətə malikdir. Hərbi Prokurorluq tərəfindən hərbi hissələrdə keçrilən görüşlər, hərbçilərlə aparılan maarifləndirici söhbətlər, onlara qanunçuluqla yanaşı, həm də Ulu öndər irsindən, Ümummilli liderin  vətənə olan sevgisindən bəhs edilməsi sadəcə nizam-intizamın möhkəmlənməsini təmin etməmiş, həm də hərbçilərin mənəvi-psixoloji əhval-ruhiyyəsinin də yaxşılaşmasına öz töhfəsini vermişdir. Bu baxımdan şübhəsiz ki, 8 Noyabr zəfərinin əldə edilməsində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri ilə yanaşı, qanunçuluğun keşiyində duran Hərbi Prokurorluğun, eləcə də digər dövlət qurumlarının da mühüm rolu var. -Afər xanım, ölkəmizdə şəhid ailələri, müharibə əlilləri, qazi və veteranlar hər zaman dövlətimizinn mütəmadi diqqəti altında olub, dövlət rəhbərliyinin qayğısını hiss edib. Sizcə şəhid ailələrinə, qazilərə olan bu münasibət onların sosial rifahını yüksəltməklə yanaşı, bu qayğıya şahid olan cəmiyyətə, xüsusilə də gənclərə hansı mətnaltı mesajlar verir? -Azərbaycanda şəhid ailələrinə, veteranlara hər zaman yüksək diqqət və qayğının göstərildiyi bir həqiqətdir. Bu gün dünyada elə bir ölkə tapılmaz ki, vətənin müdafiəsində dayanan insanlara, onların ailəsinə bunca qayğı göstərsin. Bu, heç şübhəsiz Prezident İlham Əliyevin, hörmətli I Vitse-prezident Mehriban Əliyevanın şəhidlərə, qazilər verdiyi yüksək qiymətdən xəbər verir. Bu qayğı onu göstərir ki, Azərbaycan dövləti üçün onun keşiyində dayanan, xalqın təhlükəsizliyini təmin edən, bunun üçün öz canını fəda edən insanlar hər şeydən qiymətlidir. Təbii, dövlətimizin şəhid ailəlrinə, qaizlərə göstərdiyi diqqət və qayğı gənclərimiz üçün də bir mesajdır. Baş verənlərə şahid olan ölkə gəncliyi bundan özü üçün lazımı nəticələr çıxardır. Dövlətin vətənin müdafiəçilərinə, onların ailələrinə olan münasibətinə şahidlik edən gənclər hər şeydən öncə vətəni qorumağın necə böyük, müqəddəs bir iş olduğunu anlayırlar. Onlar başa düşürlər ki, vətənin, dövlətin və xalqın təhlükəsizliyi hər şeydən – bütün maarq və mənafelərdən önəmlidir. Bu qavrayış onlarda milli şüurun daha da inkişaf etməsinə, vətənpərvərlik tərbiyəsinin güclənməsinə səbəb olur.  Gəcnlər anlayırlar ki, onlar bu vətənin, bu torpağın, bu xalqın bir parçalarıdırlar və sabah zərurət yarananda onlar da öz atalarının, babalaırnın göstərdiyi qəhrəmanlıqları təkrarlamalıdırlar. Bu baxımdan dövlətimizin şəhid ailələri və veteranlarla bağlı siyasətindən gənclərimizin çox böyük dərsər çıxardığı şübhəsizdir. Onu da qeyd edim ki, ölkəmizdə gənclərə də dövlətimiz tərəfindən çox böyak qayğı göstərilir. Gənclər bizim sabahımız, gələcəyimizin qəhrəmanlarıdır və dövlətimiz də onlarla məhz bu şəkildə davranır. Seymur ƏLİYEV