Böyük Vətən Müharibəsi zamanı alman faşistlərinə qarşı döyüşə Azərbaycandan 350 mindən artıq insan yola salınıb və böyük əksəriyyəti müharibədən qayıtmayıb. Lakin onların sırasında ağır döyüş yolu keçərək Vətənə qayıtmağı bacaran gəncəli Tofiq Hüseynov bu gün (fevralın19-u-red) 100 yaşını qeyd edir. Bununla əlaqədar olaraq, Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı Niyazi Bayramov 100 yaşlı veteranı ziyarət edib. Gəncə şəhər Veteranlar təşkilatının sədri Yusif Məmmədovun da iştirak etdiyi görüş zamanı Tofiq Hüseynovun keçdiyi döyüş yolundan və bir əsrə bərabər olan həyatından bəhs olunub. Niyazi Bayramov bildirib ki, 100 yaşı olmasına baxmayaraq o, yenə ictimai fəallıqla məşğuldur. Belə ki, Tofiq Hüseynov hazırda Gəncə şəhər Nizami rayon Veteranlar Təşkilatının sədri vəzifəsində çalışır. Şəhər rəhbəri qocaman qəhrəmanı 100 illik münasibətilə təbrik edərək, ona cansağlığı arzulayıb. Tofiq Hüseynov göstərilən diqqət və qayğıya görə ölkə rəhbərinə minnətdarlıqlarını ifadə edib. O bildirib ki, həyatında ən böyük arzusu Zəfər bayramında iştirak etmək olub. 2020-ci il 8 Noyabr tarixində bu arzusuna çatdığı üçün Müzəffər Ali Baş Komandan, Prezident İlham Əliyevə və Rəşadətli Ordumuza dərin təşəkkürünü bildirib. Daha sonra Niyazi Bayramov Tofiq Hüseynovu Gəncə şəhərinin ictima-siyasi həyatında səmərəli fəaliyyəti və 100 illik yubileyi münasibətilə Fəxri Fərmanla təltif edib. Bununla yanaşı, veterana Ad günü münasibətilə şəhər rəhbərliyi tərəfindən müxtəlif hədiyyələr təqdim olunub. Qeyd edək ki, Hüseynov Tofiq Paşa oğlu 24 fevral 1922-ci il tarixində Gəncə şəhərində anadan olub. 1941-ci ildə 18 yaşı olanda Qori şəhərində hərbi təlimlərə qatılıb, Kazak polkunun 45-ci qvardiyasında süvari kimi xidmətə başlayıb. At belində Avropanın 4 ölkəsində onlarla şəhərin alman işğalçılarından azad olunmasında xüsusi igidlik göstərib. Tofiq Hüseynov xidməti dövründə 20 medalla təltif olunub. Uzun müddət Gəncə Şəhər Mərkəzi Mədəniyyət Evinin direktoru, Uşaq Yaradıcılıq Mərkəzinin rəhbəri vəzifələrində çalışıb.  

В январе 1980 года руководством КГБ СССР принято решение о прикрытии афганско-китайской и пакистано-афганской границы. Эту задачу возложили на Краснознаменный Восточный пограничный округ. При непосредственном участии начальника ГУПВ КГБ СССР генерала армии В.А. Матросова разработана операция под условным названием «Крыша». План операции утвержден Председателем КГБ СССР Ю.В. Андроповым. Подготовка операции началась со сбора разведывательных данных. Ею руководил начальник разведотдела управления войск КВПО генерал-майор В.А. Саидгареев. Разведку местности выполняла пограничная авиация округа, которую возглавлял летчик-профессионал высокого класса полковник Н.А. Тимофеев. В январе 1980 года генерал армии В.А. Матросов поставил перед частями КВПО задачу - провести операцию на Памирском направлении по вводу войск в Афганистан, в последующем прикрыть афгано-китайскую около 200-километров ,и афгано-пакистанскую границу около 500 километров. С этой целью в мае того же года и была осуществлена операция под условным названием "Крыша". Активную боевую деятельность авиация ВПО начала вести с мая 1980 г., приняв участие в операции «Крыша» на сархад-гумбадском направлении в целях перекрытия перевалов Барогиль и Очхили на границе с Пакистаном, чтобы не допустить проникновения афганской оппозиции на территорию ДРА. Операции обеспечивала авиация округа в составе 10 отдельного авиационного полка в г. Алма-Ате (Бурундай). К лету 1980 г. пограничные подразделения устойчиво закрепились в афганских населенных пунктах Ширхан, Янги-Кала, Чахи-Аб, Рустак, Хоун, Калай-Куф и Нусай, на Малом афганском Памире - в районах Сархад и Гумбат. Для выполнения этой задачи в декабре 1979 года ММГ 131 Ошского ПО, КВПО под командованием м-ра Петренко М. П. на БТР выдвинулась из расположения ПО и совершив 5-дневный марш по ПАМИРСКОМУ ТРАКТУ прибыла в расположение 35 Мургабского ПО. В состав ММГ входили 1 ПЗ к-на Власенко И.,2 ПЗ к-на Богуславец Н., взвод связи и хоз.взвод .На Мургабе ММГ была усилена 1 ПЗ ММГ-1 35 Мургабского ПО из 5-ти БМП . Ошская ММГ прибыла в Хорог 29 декабря 1980 года, в след за ней из Мургаба 30 декабря 1979 года пришла 1 ПЗ ММГ-1 л-та Чугунова и Ошскийминбат (МБ) к-на Шикула. 66 Хорогский ПО, КСАПО был местом сбора подразделений КВПО, где и произошло боевое сглаживание в СБО” Гульхана”. В марте 1980 года 35 Мургабский ПО инспектировал начальник ПВ КГБ СССР генерал-армии Матросов и начальник КВПО генерал-лейтенант Донсков, проверялись ММГ-1,2 на боеспособность, по полной. 23 мая 1980 года одновременно через РЕЧНУЮ и Лянгар начался ввод ММГ-1,2 35 ПО на перевалы Очхили и Барагиль, ММГ-1 м-ра Макаревича выдвинулась на Гумбатское направление и заняла БАЗАЙ-Гумбад 27 мая 1980 года. ММГ-1 закрывала перевал Иршан-Увин на китайско-афганской границе, и перевал ОЧХИЛИ на афгано-пакистанской границе, ММГ-2 ст.л-та Анохина выдвинулась на Сархадское направление и заняла Сархад 6 июня 1980 года и закрывала перевал Барагиль на афгано-пакистанской границе. В ноябре 1980 года ММГ-2 на Сархаде сменила ММГ-3 35 Мургабского ПО, капитана Шенец. ММГ-2 была до весны 1981 года в отряде и 6 сентября 1981 года ММГ-2 была переброшена на ПЗ “Калай-Хумб” 66 Хорогского ПО для усиления СБО "Гульхана" в связи с активизацией боевых действий в к.Джорф и Куфабском ущелье. В мае месяце по просьбе афганского руководства силами Мургабского погранотряда (Восточный погранокруг) на Малом афганском Памире (МАП) были взяты под охрану вероятные маршруты движения караванов с оружием и боеприпасами из Пакистана и Китая. Операция по вводу подразделений Восточного пограничного округа (ВПО) в Афганистан на Памире проходила в исключительно сложных условиях. Моторизованным подразделениям пришлось преодолеть сотни километров бездорожья в условиях высокогорья (более 3,5 тыс. метров над уровнем моря). Операция прошла успешно и без потерь. Руководство осуществляли начальник войск ВПО генерал-лейтенант В.С. Донсков и его заместитель генерал-майор Б.Е. Сентюрин. С 1980 по 1985 год 329 военнослужащих отряда, принимавших участие в боевых действиях на территории Афганистана, награждены орденами и медалями Советского Союза, 32 человека — орденами и медалями Республики Афганистан, более 2700 человек — нагрудными знаками «Отличник погранвойск» I и II степеней. Появление пограничников на территории Афганистана вызвало пристальный интерес спецслужб Пакистана и Китая. Задержания на афганско-пакистанской и афганско-китайской границе свидетельствовали о нарастании этой активности. Перед войсками Среднеазиатского и Восточного Пограничного округов поставлены дополнительные задачи — совместно с частями и подразделениями афганских сухопутных войск, во взаимодействии с 40-й армией очистить от вооруженных формирований оппозиции северные районы Афганистана, содействовать в установлении там законной власти, а также обеспечить безопасность государственной границы СССР. Формирование группировки пограничных войск в ДРА завершилось к 1982 году. Ситуация в приграничных районах на территории Афганистана в июне 1983 года обсуждалась на совещании у начальника ГУПВ КГБ СССР генерала армии В.А. Матросова. Учитывая обстановку, складывающуюся в зоне ответственности КСАПО и КВПО, признано целесообразным передать зону ответственности Среднеазиатского пограничного округа на Малом афганском Памире, в районах Гульханы, Работи-Чехильтона, Бандар-поста Восточному пограничному округу. Сюда вводились две мотоманевренные и десантно-штурмовая группы КВПО. Таким образом, прикрытие участка границы Афганистана с Китаем и Пакистаном протяженностью более 700 километров стало осуществляться группировкой округа. Важное значение имело выделение округу зоны ответственности на Файзабадском направлении. Основной задачей здесь являлось пресечение переброски через афганско-пакистанскую границу отрядов моджахедов из Пакистана в центральные районы Афганистана. Направление с десятком горных ущелий, имевших выходы к границе с Пакистаном, представляло оперативную значимость — в летнее время все перевалы на границе были преодолимы. Летом 1980 года задержана идущая из Пакистана вооруженная и хорошо экипированная группа из троих человек, которая имела задачу разведки дислокации и устремлений пограничных подразделений. От задержанных тогда впервые были получены данные о подготовке моджахедов в лагерях на территории Пакистана. Славный боевой путь прошла ДШМГ КВПО, сформированная в марте 1982 года на базе Пржевальского пограничного отряда. Начальником ДШМГ стал майор И.П. Барсуков, удостоенный звания Героя Советского Союза, начальником штаба — майор Р.Ф. Ракимов .ДШМГ- Восточная базировалась в 35 Мургабском ПО до середины 1983 года. В 1982—1983 годах майор И.П. Барсуков в ходе проведения боевых операций действовал решительно, проявляя героизм и отвагу. Он принимал участие в разработке 40 операций, в ходе которых личным составом ДШМГ уничтожено свыше 1500 и взято в плен около 3000 боевиков, захвачено более 3000 единиц различного вооружения и большое количество боеприпасов. Барсуков лично уничтожил более 57 душманов. В марте 1983 года, выполняя специальные задачи в районе г. Мазари-Шариф,группа, возглавляемая майором Басуковым, десантировалась в район перевала Шортоколь в центр опорного пункта бандформирования. В ходе высадки завязался тяжелый бой. Майор И.П. Барсуков дважды поднимал в атаку личный состав, проявляя исключительное мужество, отвагу и героизм. В бою уничтожено более 150 душманов, захвачены склады, полевой госпиталь, более 400 единиц вооружения. 6 апреля 1983 года подразделение в количестве 20 человек под интенсивным огнем прорвавшейся группы противника высадилось на остров Даркат, что на реке Пяндж, и с ходу вступило в бой, отразив более 12 атак численно превосходящего противника. Группа майора И.П. Барсукова в течение 8 часов стойко удерживала занятые позиции и не допустила выхода бандгруппы из блокированного района. В этом бою майор Барсуков лично уничтожил 15 боевиков. Начальнику десантно-штурмовой маневренной группы майору Ивану Петровичу Барсукову Указом Президиума Верховного Совета СССР от 11 августа 1983 года присвоено звание Героя Советского Союза. 15 марта 1985 года в КВПО за счет штата Мургабского пограничного отряда сформирована оперативно-войсковая группа. В нее вошли управление, две мотоманевренные группы, десантно-штурмовая маневренная группа и подразделения обеспечения. Всего в составе группы было 871 солдат и сержантов и 99 офицеров и прапорщиков. К 1 июля 1986 года в зоне ответственности округа действовали 5 мотоманевренных групп, 14 пограничных застав и взводов, расположенных в 9 гарнизонах. Практически во всех пограничных отрядах округа формировались мотоманевренные группы или отдельные подразделения, которые после подготовки направлялись в Афганистан. Всего сформировано 12 мотоманевренных групп, 2 ДШМГ,6 минометных батарей, 7 взводов повышенной боеспособности, 6 противотанковых взводов и 7 инженерно-саперных взводов, 8 пограничных застав мотоманевренных групп, 2 нештатных парашютно-десантных взвода. С мая 1985 г. Гульхана стала основной базой ОВГ Восточного погранокруга в/ч 9878. Здесь постоянно находилось до двух ММГ, с 1984 г. до вывода войск базировалась авиационная группа Восточного ПО, Гульхана также стала базой Восточной ДШМГ. Эта была самая крупная база пограничников на территории Афганистана. Оперативная Войсковая Группа КВПО, в/ч 9878 ( С мая 1985года) ММГ-1, Ярим ММГ-2, Тергиран ММГ-3, Гульхана ММГ-4, Умоль, Изван ММГ-5, Бондар-Пост. . В дальнейшем Гульхана стала БАЗОЙ пребывания загранподразделений КВПО на Малом Афганском Памире, провинция БАДАХШАН. В 1990 году резерв пограничного отряда привлекался для урегулирования межнациональных конфликтов в г. Ош и Ошской области. За выполнение данных задач 6 военнослужащих награждены медалями СССР, 68 — нагрудным знаком «Отличник погранвойск»I и II степеней. В 2002 году Мургабский Пограничный Отряд ликвидирован, Боевое знамя части сдано в музей ПВ КГБ СССР. На территории ПО находится Учебный Пункт Пограничных войск Таджикистана. Многие из тех, кто служил в Мургабском пограничном отряде, достигли крупных успехов в службе, им присвоены высшие офицерские звания. Среди них первый начальник пограничного отряда генерал-лейтенант Б.И. Грибанов, генерал армии В.Е. Проничев, до недавнего времени — первый заместитель Директора руководитель Пограничной службы ФСБ России,генерал-лейтенант Неверовский Е.Н., генерал-майор В.И. Отрощенко, еще недавно возглавлявший управление воспитательной работы Пограничной службы ФСБ России,,генерал-майор А.Н. Морозов, Т.И. Бузубаев и многие другие.    Заместитель председателя организации ветеранов войны, труда и вооруженных сил Азербайджанской Республики, доцент академии госслужбы при Президенте Азербайджанской  Республики, доктор философии, Полковник Джалил  Халилов

İkinci Dünya Müharibəsinin döyüş meydanlarında həlak olmuş Qızıl Ordu əsgərlərinin qalıqlarını axtaran Rusiya bölmələrindən biri 1943-cü ildə ən böyük tank döyüşünün baş verdiyi Kursk vilayətində azərbaycanlı döyüşçünün qalıqlarını tapıb. Caliber.Az-dan bildirilir ki, onun kimliyi qalıqlar arasından tapılan “ölüm medalyonu”nun vasitəsilə müəyyən olunub. Məlum olub ki, o, əslən Gəncədən (Sovet dövründə Kirovabad) olan 1913-cü il təvəllüdlü Əhməd Həsənovdur.  Rusiya Müdafiə Nazirliyinin tarixi arxivindən verilən məlumata görə, 81-ci qvardiya atıcı diviziyasının Qızıl Ordu əsgəri Ə.Həsənov 1943-cü il iyulun 17-də Kursk vilayətinin Belenixinski rayonunun Maloyablonovo kəndi yaxınlığında itkin düşüb. Hazırda müəyyən olunub ki, Əhməd Həsənov Kursk döyüşündə qəhrəmancasına həlak olub və kütləvi məzarlıqda dəfn edilib. Rusiya axtarış bölmələri Azərbaycan sakinlərindən 80 ildir taleyindən xəbərsiz qalınan qəhrəmanın qohumlarının tapılmasına köməklik göstərməyi xahiş edir.  

Cari il 27 iyun tarixində İstanbuldakı Atatürk Mədəniyyət Mərkəzində azərbaycanlı rəssam Eldəniz Babayevin “Zafer müjdesi” fərdi sərgisinin açılışı olub.  Tədbir Azərbaycanın İstanbuldakı Baş Konsulluğu, Türkiyə Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi, TÜRKSOY, Türkiyədəki Səfirliyimizin nəzdindəki Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzi, Azərbaycandakı Atatürk Mərkəzi, Azərbaycan Rəssamlar Birliyi, Bakı Rəsm Qalereyası, “Yeni Gallery” Bakı Sənət Mərkəzi və “Azərbaycan Hava Yolları” QSC-nin dəstəyi ilə keçirilib. Tədbirdə İstanbuldakı dövlət nümayəndələri, müxtəlif bələdiyyələrin rəhbərliyi, ictimaiyyət təmsilçiləri, mədəniyyət, incəsənət xadimləri, yerli azərbaycanlılar, jurnalistlər iştirak ediblər. Tədbiri giriş sözü ilə açan Azərbaycanın İstanbuldakı Baş Konsulu Nərminə Mustafayeva Azərbaycanın müstəqilliyinin 105-ci, Türkiyənin istiqlaliyyətinin 100, Ulu Öndər Heydər Əliyevin doğumunun 100 illiyinə həsr olunmuş sərginin Türkiyədə də təqdim olunmasının əhəmiyyətli olduğunu qeyd edərək, Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığı, dövlətlərimiz arasında strateji əməkdaşlıq barədə danışıb. Baş konsul sərginin mövzusunun Türkiyədə də maraqla qarşılandığını, Azərbaycanın 44 günlük Vətən müharibəsində Türkiyənin mənəvi dəstəyini vurğulayaraq, əldə edilən zəfərin nümayiş etdirilən rəsm əsərlərində öz əksini tapdığını vurğulayıb. Çıxış edən Atatürk Mədəniyyət Mərkəzinin rəhbəri Zeki Eraslan, TÜRKSOY baş katibinin müavini Sait Yusuf Azərbaycan mədəniyyətinə Türkiyədə daim böyük maraq olduğunu və dünya mədəniyyətinə böyük töhfələr verdiyini bildirərək, rəssamlıq sənətinin qrafika janrında yaradılmış bu unikal əsərlərin böyük tarixi şəxsiyyətlərimiz, Ulu Öndərlər Mustafa Kamal Atatürk, Heydər Əliyev, habelə ibaşqa sərkərdələr, ədəbiyyat simalarının portretləri gənclərəmizə milli vətənpərvərlik hisslərini aşılamaqla yanaşı, onların irsinə mühüm töhfə olduğunu qeyd ediblər. Türkiyədəki Səfirliyimizin nəzdindəki Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin direktoru Samir Abbasov Ulu Öndər Heydər Əliyevin bir millət, iki dövlət adlandırdığı Azərbaycan-Türkiyə arasında bütün sahələrdə olduğu kimi mədəniyyət sahəsində də əməkdaşlığın genişləndiyini, Prezident İlham Əliyevin Sərəncamı ilə Türkiyədə Səfirliyimizin nəzdində Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin yaradıldığını qeyd edib. Samir Abbasov hər bir xalqın dünyada öz mədəniyyəti və sənəti ilə tanındığını vurğulayaraq,  mədəniyyətin  inkişaf etmiş sahəsi olan rəssamlıq sənəti ilə Azərbaycan xalqının haqlı olaraq fəxr etməli olduğunu bildirib. O, rəssamlarımızın dünya incəsənətinə böyük töhfələr verdiyini, Azərbaycan rəssamlıq məktəbinin yetişdirdiyi məşhur nümayəndələrin əsərlərinin dünya incəsənətinin inciləri sırasına daxil edildiyini söyləyib. Diplomat Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığı, zəfərimizə həsr olunmuş sərgi haqqında danışaraq, rəssam Eldəniz Babayevin bir qələmlə yaratdığı unikal rəsmlərdə tarixi şəxsiyyətlərimizin obrazları, onların iç dünyaları da mükəmməl şəkildə yaradıldığını, rəssamın Türk dünyasına olan böyük sevgisinin hiss olunduğunu qeyd edib. Çıxış edən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin millət vəkili, Türkiyə-Azərbaycan Dostluq Qrupunun rəhbəri Şamil Ayrım, Azərbaycan Xalq rəssamı Arif Hüseynov Azərbaycan-Türkiyə dostluğu haqqında danışaraq, Eldəniz Babayev əsərlərində yüksək professionallıq və sənətinə olan dərin bağlılığın hiss olunduğunu, onun əsərlərinin təkrarsızılığı, rəssamlıq, qrafika sənətində özünəməxsus xüsusiyyətlərini qeyd ediblər. Sonda rəssam Eldəniz Babayev çıxış edərək keçirilən sərgidə nümayiş etdirilən əsərlər haqqında danışıb, Azərbaycan və Türkiyə dövlətlərinin qurucuları, tarixi şəxsiyyətlərimiz, habelə 44 günlük Vətən müharibəsində qazanılan zəfərə dair əsərlər yaratdığı üçün xoşbəxt olduğunu və bu möhtəşəm sərgiyə dəstək göstərdikləri üçün Azərbaycan və Türkiyənin müvafiq qurumlarına öz təşəkkürünü bildirib. Açılış mərasimində Ulu Öndər Heydər Əliyevin incəsənətə, rəssamlıq sənətinə qayğısından bəhs edən video material nümayiş etdirilib. Tədbirdə Səfirliyimizin nəzdindəki Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin təşkil etdiyi bədii proqram təqdim olunub. Mərkəzin nəzdindəki “Xəzər” Azərbaycan Xalq Rəqsləri Ansamblının üzvləri “Sarı gəlin”, “Naz eləmə” milli rəqslərimizi ifa etmiş, müğənni Vüsalə Əsgərova milli musiqilərimizi ifa ediblər.
“Zafer müjdesi” adlı sərgi çərçivəsində rəssamın həyat və yaradıcılığını, ictimai və maarifçilik fəaliyyətinə həsr olunmuş kitab- kataloq təqdim olunub. Qeyd edək ki, sərgidə Azərbaycan və Türkiyə dövlətlərinin qurucuları, tarixi şəxsiyyətlərimiz, habelə 44 günlük Vətən müharibəsində qazanılan zəfər, xalqımızın məişəti, adət-ənənələri və mədəniyyətini əks etdirən ümumilikdə 80-ə yaxın qrafika və rəngkarlıq işi nümayiş etdirilir. Sərgi Atatürk Mədəniyyət Mərkəzində iyul ayının 5-ə kimi fəaliyyət göstərəcək.