Please ensure Javascript is enabled for purposes of website accessibility
Azərbaycan Respublikası Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı
Veteranların təcrübəsindən biz daim bəhrələnməliyik, istifadə etməliyik
Heydər Əliyev

Misirdə Xaqani Şirvaninin əlyazmaları tapılıb

Veteran.gov.az xəbər verir ki, Qahirə Universitetinin doktoru, azərbaycanlı tədqiqatçı-alim Seymur Nəsirov tariximiz və klassik ədəbi irsimizlə bağlı dəyərli məlumatları üzə çıxarmaqda davam edir. Alimin növbəti uğuru Qahirənin qədim əlyazmalarla zəngin kitabxanalarından biri olan (burada 60 minə yaxın əlyazma saxlanılır) “Misir Kitablar Evi”ndə (Dər əl-Kutub əl-Misriyyə) Xaqani Şirvaninin əlyazmalarını tapması olub. Belə ki, S.Nəsirov şairin divanının “Divan Xaqani” dörd nüsxəsi (üçü tam və dördüncüsü natamamdır) və “Töhfətül İraqeyn” divanının əlyazma nüsxəsini aşkar edib.

Tədqiqatçı-alim bildirib ki, Xaqani Şirvani ərəb mənbələrində iki adla təqdim olunur. Birinci variantda Fəzləddin Bədil Əli oğlu əl-Xaqani əl-Şirvaninin hicri tarixi ilə 595–ci (miladi 1199) ildə vəfat etdiyi qeyd edilir. İkinci təqdimatda isə Əfzələddin Əli oğlu İbrahimin həkim Xaqani kimi məşhur olduğu, hicri tarixi ilə 582–ci (miladi 1186) ildə vəfat etdiyi yazılıb. Birinci nüsxə hicri tarixi ilə 1012–ci (miladi 1603) ildə gözəl nəstəliq xətti ilə köçürülüb. Bu əlyazma 369 vərəq və 17 sətirdən ibarətdir. Ikinci nüsxə qızılı çərçivəyə alınaraq, gözəl nəstəliq xəttində hicri tarixi ilə 858–ci (miladi 1454) ildə köçürülüb və onun birinci səhifəsi yoxdur. Bu əlyazma isə 322 vərəq və 21 sətirdən ibarətdir. Üçüncü nüsxə də qızılı çərçivəyə alınaraq, gözəl nəstəliq xəttində hicri tarixi ilə 1009–cu (miladi 1600) ildə Ümməti Türbəti tərəfindən köçürülüb, 335 vərəq və 20 sətirdən ibarətdir. Hicri tarixi ilə 823–cü (miladi 1420) ilə aid olan dördüncü nüsxə Fürsət Ğərib tərəfindən köçürülüb ki, burada Xaqani ilə yanaşı müxtəlif şairlərin əsərləri də mövcuddur. “Töhfətül İraqeyn” adlanan son nüsxədəki əsərin Xaqani Şirvani tərəfindən hicri tarixi ilə 551-ci (miladi 1156) ildə, ilk Həcc ziyarətində yazdığı qeyd olunur. Bu əlyazma hicri tarixi ilə 1106–cı (miladi 1694) ilin səfər ayında Məhəmməd Əli İzzəddin Əhməd oğlu əl-Şirazi tərəfindən köçürülüb və 12 sətirdən ibarətdir.

Qeyd edək ki, S.Nəsirov bundan öncə Nizami Gəncəvinin “Xəmsə”si və İmadəddin Nəsiminin Azərbaycan dilində “Külliyatı”nın əlyazmaları haqqında məlumat verib. O, Misirdə ərəb mənbələrinə istinadla 250-dən çox azərbaycanlı alim haqqında iki kitabın və çoxlu sayda elmi məqalələrin müəllifidir. Misir-Azərbaycan Dostluq Cəmiyyəti və Misirdə Azərbaycan diasporuna rəhbərlik edən tədqiqatçı-alim, eyni zamanda, dünyanın 50 ölkəsindən olan və Qahirədə təhsil alan mindən çox tələbəyə rəhbərlik edir.

 

2022-02-18 12:45:00
1005 baxış

Digər xəbərlər

Respublika Veteranlar Təşkilatı UNESCO-nun Baş direktoru Odre Azuleyə müraciət edib

Respublika Veteranlar Təşkilatı UNESCO-nun Baş direktoru Odre Azuleyə müraciət ünvanlayıb. Müraciətdə deyilir:   “Hörmətli Baş direktor.   Respublika Veteranlar Təşkilatı olaraq sizə müraciət etməyimizə səbəb Ermənistanın həyata keçirdiyi siyasət nəticəsində bu ölkə ərazisində Azərbaycan xalqına məxsus yüz illərlə tarixi olan mədəni irsin tamamilə yox olması təhlükəsidir.   Nəzərinizə çatdırırıq ki, Ermənistanda yaşamış və bu yerlərin köklü sakinləri olan azərbaycanlılara qarşı XX əsrin əvvəllərindən etibarən aparılmış etnik təmizləmə siyasəti nəticəsində azərbaycanlılar öz dədə-baba torpaqlarından kütləvi deportasiyaya məruz qalmışlar.   1988-ci ildə həyata keçirilən sonuncu deportasiya zamanı 250 mindən çox azərbaycanlı öz doğma yurdlarından qovularaq qaçqına çevrildi. Bununla da, Ermənistan tərəfindən həyata keçirilən məqsədyönlü və sistematik deportasiya siyasəti nəticəsində azərbaycanlıların Ermnistandan qovulması prosesi sona çatdı.   Acı da olsa həqiqətdir ki, hazırda Ermənistanda bir nəfər də olsun azərbaycanlı qalmayıb. Ermənistan sistemli şəkildə bu ərazilərin tarixi və əzəli sakinləri olan azərbaycanlıların izlərini hər yerdən silir, Azərbaycan xalqının mədəni irsini talayır, dağıdır, özününkiləşdirir və mənşəyini dəyişdirir. Azərbaycan kəndlərinin tarixi adları kütləvi şəkildə dəyişdirilib, qədim toponimlər erməni adları ilə əvəz edilib.   İrəvan quberniyasında yerləşən Göy məscid, Qala Məscidi, Şah Abbas, Təpəbaşı, Zal Xan, Sərtib Xan, Hacı Novruzəli Bəy, Dəmirbulaq, Hacı Cəfər Bəy, Rəcəb Paşa, Məhəmməd Sərtib Xan, Hacı İnam Məscidi kimi 300-dən çox məscid 20-ci əsrin əvvəllərində qəsdən dağıdılıb, özününkiləşdirilib, və ya digər məqsədlərlə istifadə edilib. Yalnız Dəmirbulaq Məscidi 1988-ci ilə kimi öz təyinatı üzrə fəaliyyət göstərib, indi isə o tamamilə dağıdılıb və yerində çoxmərtəbəli bina inşa edilib.       Hörmətli Baş direktor.   Təəssüf və narahatlıq hissi ilə qeyd edirik ki, Ermənistanda azərbaycanlılara məxsus Ağadədə, Aşağı Şorca, Güllübulaq, Saral qəbristanlıqları kimi 500-dən çox qəbristanlıq məhv edilib. Bu il Azərbaycan xalqının 200 illik yubileyini qeyd etdiyi, qədim Göyçə mahalında, doğulduğu kənddə qəbirüstü abidəsi ucaldılmış Aşıq Ələsgərin də qəbri dağıdılıb. Bəşəriyyətin qeyri-maddi mədəni irs nümunələri siyahısına salınan Azərbaycan aşıq sənətinin görkəmli nümayəndəsi olan Aşıq Ələsgərin qəbirüstü büstünün dağıdılması bir daha Ermənistanın heç bir ümumbəşəri dəyər tanımadığını nümayiş etdirir. Bu, bütün dinlər tərəfindən qəbuledilməzdir və heç bir mənəviyyata sığmır.   Bir neçə on ildir ki, davam edən vandallıq əməllərinə görə bir nəfərin belə cəzalandırılmaması Ermənistanda bu işlərin dövlət siyasəti olmasının növbəti sübutudur.   Sadaladığımız konkret faktlar göstərir ki, Ermənistan hətta azərbaycanlıların bu torpaqlarda tarix boyu yaşaması və zəngin mədəniyyət yaratması faktını belə inkar edir. Bu, Ermənistanda Azərbaycan xalqına qarşı mövcud olan dözümsüzlüyün bariz nümunəsidir.     Məlum olduğu kimi, bu kimi cinayətlər - mədəni abidələrin qəsdən dağıdılması, onların mənsubiyyətinin dəyişdirilməsi və özününkiləşdirilməsi beynəlxalq humanitar hüququn, xüsusən də 1949-cu il Cenevrə Konvensiyalarının, UNESCO-nun 1954 və 1970-ci il Konvensiyalarının kobud şəkildə pozulmasıdır. Bunlar müharibə cinayətləridir. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 2017-ci ildə qəbul etdiyi 2347 saylı qətnaməsinin də müəyyən etdiyi kimi, mədəni irsin qəsdən dağıdılması həmçinin sülh və təhlükəsizlik məsələsidir.    Hörmətli Baş direktor.   Respublika Veteranlar Təşkilatı olaraq sizi Ermənistanda Azərbaycan xalqına məxsus olan mədəni irsin hazırki vəziyyəti barədə ətraflı hesabat təqdim etmək məqsədilə Ermənistan hökumətinə rəsmi sorğu göndərməyə çağırırıq. Biz həmçinin sizdən Azərbaycan xalqının əsrlərlə tarixi olan mədəni və tarixi irsinin hazırki vəziyyətinin qiymətləndirilməsi üçün Ermənistana ekspert qrupunun göndərilməsini xahiş edirik.     UNESCO-nun öz konstitusiyası ilə ona verilmiş vasitəçilik mandatına güvənir və sizdən bu təşəbbüsün reallaşdırılması ilə bağlı UNESCO-nun rəsmi mövqeyinə dair bizi məlumatlandırmağınızı xahiş edirik.

Hamısını oxu
Veteranlarla görüş

Respublika Veteranlar Təşkilatının sədri ehtiyatda olan general-mayor Dadaş Rzayev 07 dekabr 2016-ildə bir qrup II Dünya müharibəsi veteranları ilə görüşmüşdür. Görüşdə veteranların vəziyyəti, qayğıları, qarşılaşdıqları problemlər ətrafında söhbətlər aparılmış, onların sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi sahəsində atılacaq ardıcıl addımlar müzakirə olunmuşdur. Təşkilatın sədrinə onların qayğıları və problemləri ilə maraqlandığına görə minnətdarlılarını çatdıran veteranlar gələcəkdə də gənclərin hərbi vətənpərvərlik ruhunda tərbiyə olunmasında yaxından iştirak edəcəklərini bildirmişlər.   Daha sonra sədri Mərkəzi Aparatının işçilərinə müvafiq göstərişlərini və tapşırıqlarını vermiş, 2017-ci ildə qarşıda duran mühüm vəzifələrdən danışmışdır. Görüş başa çatdıqdan sonra ehtiyatda olan general-mayor Dadaş Rzayev  bir qrup II Dünya müharibəsi veteranı ilə xatirə şəkili çəkdirmişdir.  

Hamısını oxu
Sumqayıt İdrak liseyində “Hər sinif bir dövlətdir” adlı layihə gerçəkləşib

Veteran.gov.az xəbər verir ki, 13 dekabr tarixində Sumqayıt İdrak liseyində liseyin direktoru Hidayət Allahverdinin rəhbərliyi altında “Hər sinif bir dövlətdir!”adlı layihə baş tutub. Tədbirin təşkilatçısı və aparıcısı liseyin fənn müəllimi Pərvanə Yusifova seçilib.   Tədbir Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himni, daha sonra İdrak liseyinin himni ilə açıq elan olunub. Bu layihənin əsasnaməsi şagirdlərin və müəllimlərinin nəzərinə çatdırılıb. Layihənin “Birləşmiş Liseyistlər Təşkilatı”(BLT) adı altında fəaliyyət göstəriləcəyi nəzərə çatdırılıb.   Daha sonra 5-9 cu sinif şagirdləri ardıcıllıqlla səhnəyə gələrək özlərini, dövlətlərini, dövlətlərinin atributlarını (bayraq, gerb, himn) təqdim ediblər. Hər sinif, yəni hər dövlət öz prezidentinin təqdimatında tanıdılıb. Təqdimat həm şifahi, həm də slayd formada reallaşıb. Təqdimatda sinif dövlətlərinin bayrağının, gerbinin , devizinin mənası açıqlanıb. Hər dövlət (sinif) öz himnini səsləndirib. Sonda dövlət prezidentləti və sinif kuratorları açıq səsvermə yolu ilə BLT təşlikatına katib seçiblər. Tədbir şagirdlərinin və izləyənlərin böyük marağına səbəb olub və böyük rəğbətlə qarşılanıb.

Hamısını oxu
“44 günlük Vətən müharibəsi veteranları Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sıralarını sürətlə genişləndirməkdədir”

Cəlil Xəlilov: “Təşkilatımız həm paytaxt, həm də regionlarda veteranlarla intensiv görüşlər keçirir, onların istək və təkliflərinə həssaslıqla yanaşır”   44 günlük Vətən müharibəsi veteranlarına dövlətimiz tərəfindən böyük diqqət və qayğı göstərildiyi birmənalıdır. Maraqlıdır, bəs ölkəmizin QHT sektorunun ən nüfuzlu təşkilatlarından biri olan Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı 44 günlük Vətən müharibəsi veteranları ilə hansı miqyasda iş aparır? Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sədr müavini, polkovnik Cəlil Xəliovla söhbətimizdə bu və digər məqamlara aydınlıq gətirməyə çalışdıq:   -Cəlil müəllim, 44 günlük Vətən müharibəsi qazilərinə dövlətimiz tərəfindən mütəmadi diqqət və qayğı göstərildiyi məlumdur. Bilmək istərdik ki, Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatıbu kateqoriyadan olan veteranlarla hansı səviyyədə iş aparır? Təşkilatınızın üzvləri arasında Vətən mühaibəsi iştirakçıları varmı?   -Hər şeydən öncə qeyd edim ki,  Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı bütün kateqoriyadan olan veteranları özündə birləşdirir və bu baxımdan respublikamızın ən böyük təşkilatıdır. Təşkilatımızda müharibə, əmək, Silahlı Qüvvələr veteranları ilə yanaşı, 44 günlük Vətən müharibəsi veteranları da yer almaqdadır. Ümumiyyətlə, son ayların təhlili göstərir ki, 44 günlük Vətən müharibəsi qaziləri tərəfindən Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatına üzvlüklə bağlı ünvanlanan müraciətlərin sayı artmaqdadır. Bir faktı qeyd edim ki, hazırda Təşkilatımızın üzvləri arasında 800 nəfərdən çox 44 günlük Vətən müharibəsi qazisi mövcuddur və onların sayı hər örən gün artmaqdadır. Bu faktın özü Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı ilə Vətən müharibəsi veteranları arasında əməkdaşlığın, qarşılıqlı təmasın  dinamik şəkildə yüksəldiyini və genişləndiyini göstərir.   -Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı olaraq 44 günlük Vətən müharibəsi veteranları ilə görüşlər keçirirsinizmi?   -Təbii. Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatında istər 2021, istərsə də 2022-ci ildə  Birinci Qarabağ Müharibəsi veteranları ilə yanaşı, 44 günlük Vətən Müharibəsi veteranları ilə də çoxsaylı görüşlər keçirilib və cari ildə bu cür görüşlərin davam etdirilməsi nəzərdə tutulur. Bir məqamı da qeyd edim ki, biz bu görüşləri sadəcə Təşkilatımızda və ya paytaxtımızda deyil, bölgə və regionlarda da keçiririk. 2021-ci ilin 1 oktyabr tarixində Bakı Konqres Mərkəzində “Nəsillərin görüşü” adlı böyük konfrans keçirdik ki, bu konfransda müxtəlif kateqoriyadan olan veteranlarla yanaşı, 44 günlük Vətən müharibəsi veteranları da iştirak edirdi. Digər iştirakçılarla yanaşı, onlar da bu konfransda çıxış edərək öz fikir və mülahizələrini konfrans iştirakçıları ilə bölüşdülər. 2022-ci ilin 19 yanvar tarixində Sumqayıtda Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının Sumqayıt Şəhər Təşkilatının da iştirakı ilə Heydər Əliyev Mərkəzində “Vətənpərvərliyin təbliği istiqamətində görülən işlər və mənfi təzahürlər” mövzusunda dəyirmi masa keçirdik ki, bu tədbirin də əksər iştirakçıları 44 günlük Vətən müharibəsi veteranları idi. Tədbirdə dövlətimizin qazilərə, müharibə əlillərinə, şəhid ailələrinə olan diqqət və qayğısı ilə yanaşı, cəmiyyətdəki mənfi tendensiyalar, bəzi məmurların yarıtmaz fəaliyyəti nəticəsində ortaya çıxan problemlər, o cümlədən müxtəlif şəxslərin qazi adından, veteran statusudan sui-istifadə cəhdləri tənqid edildi, buna qarşı səmərəli mübarizənin yolları müzakirə olundu. 9 mart 2022-ci ildə Şirvan Şəhər İcra Hakimiyyəti və Azərbaycan Respublikası Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının birgə təşəbbüsü ilə veteranlarla görüş keçirilib. Həmin görüşdə çoxlu sayda 44 günlük Vətən müharibəsi iştirakçıları iştirak edib, onların hər birinin müxtəlif məsələlərlə bağlı fikri diqqətlə öyrənilib. Bir sözlə, biz həm paytaxtda, həm də yerlərdə 44 günlük Vətən müharibəsi iştirakçıları ilə görüşlər keçirir, onların üzləşdiyi çətinlikləri onların öz dilindən eşitmək, bu çətinliklərin aradan qaldırılmasında bilavasitə və ya dolayısı ilə iştirak etməyə səy göstəririk.   -Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatına üzv olmayan veteranların da bu təşkilatın imkanlarından faydalanması mümkündürmü?   -Əlbəttə. Məlumat üçün qeyd edim ki, Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı son bir il ərzində Təşkilata üzv olmayan yüzlərlə veteranın probleminin həll edilməsində aktiv iştirak edib. Təşkilatımız mətbuat xidməti, o cümlədən veteran.gov.az saytı, həmçinin Təşkilatımnız daxilindəki müvafiq şöbələrin vasitəsi ilə yüzlərlə veteranı maraqlandıran sualların cavablandırılmasında, onların əlaqədar dövlət orqanlarına yönləndirilməsində, veteranlarla dövlət orqanları arasında təmasın təmin edilməsində yaxından iştirak edir. Biz dəfələrlə bəyan etmişik ki, Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı hər bir veteranın təşkilatıdır və buna görə də Təşkilata üzv olub-olmamasından asılı olmayaraq, hər bir veteran Təşkilatımıza müraciət edə, onun imkanlarından faydalana bilər. Bildiyiniz kimi, Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sədri Fatma Səttarova Prezident İlham Əliyev tərəfindən “İstiqlal” ordeni ilə təltif edildi. Prezidentimiz bu münasibətlə Təşkilatımızın sədrinə ünvanlanan təbrik məktubunda Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının 44 günlük Vətən müharibəsində orduya, şəhid ailələrinə, qazilərə göstərdiyi dəstək xüsusi ilə qeyd edildi. Hansı ki, bunu Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının fəaliyyətinə verilən ən yüksək qiymət hesab edirik.   -Cəlil müəllim,  Azərbaycan Respublikasının Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin fəaliyətini necə qiymətləndirirsiniz? Sizcə Agentlik QHT sektorunun, vətəndaş cəmiyyəti institutlarının ona olan ümidləri doğruldurmu?   -Azərbaycan Respublikasının Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyi kifayət qədər səmərəli fəaliyyət göstərir və QHT-lərlə sözün həqiqi mənasında səmimi, məhsuldar və faydalı münasibətlər qurub. Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin fəaliyyətində diqqət çəkən məqamlardan biri, sözügedən Agentliyin sadəcə QHT-lərin fəaliyyətinə ciddi dəstək verməsi, onların fəaliyyətini stimullaşdıran addımlar atması ilə yanaşı, həm də öz fəaliyəti ilə ciddi bir nümunə ortaya qoymasıdır. Agentliyin sosial şəbəkədəki rəsmi səhifəsinə nəzər salmaq kifayətdir ki, onun hansı miqyasda əməli iş ortaya qoyduğunu görəsən. Təxminən iki həftə bundan öncə ölkəmizdə səfərdə olan Bosniya və Herseqovinanı təmsil edən QHT nümayəndələrinin Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyi tərəfindən  yüksək səviyyədə qarşılanması, onlara Xocalı soyqırımı, erməni vəhşilikləri, Vətən müharibəsi və şanlı 8 Noyabr zəfəri haqqında ətraflı məlumatın verilməsi buna nümunədir. Onu da qeyd edim ki,  Bosniya və Herseqovinanı təmsil edən QHT nümayəndələri bizim Təşkilatımızda da oldular, Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının fəaliyyəti ilə tanış olduqca öz məmnunluqlarını gizlətmədilər. Bir sözlə, hesab edirəm ki,  Azərbaycan Respublikasının Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin fəaliyyəti sadəcə ölkəmizdəki QHT-lərin fəaliyyətinin vahid mərkəz tərəfindən dəstəklənməsi və koordinasiya edilməsi baxımından deyil, həm də Azərbaycan həqiqətlərinin beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətinə çatdırılması, erməni cinayətlərinin ifşa edilməsi baxımından böyük əhəmiyyətə malikdir və biz yaxın gələcəkdə bu sahədə daha böyük uğurlara şahid olacağıq.   Seymur ƏLİYEV

Hamısını oxu