Sentyabrın 12-də Azərbaycan Respublikası Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatında Bakının bolşevik-daşnak qüvvələrindən azad olunmasının 100 illik yubileyi ilə bağlı tədbir keçirilib. AZƏRTAC xəbər verir ki, tədbirdə çıxış edən Respublika Veteranlar Təşkilatının sədri general-polkovnik Tofiq Ağahüseynov Qafqaz İslam Ordusunun Bakını bolşevik-daşnak qüvvələrindən azad etməsinin 100 illik yubileyinin yaxın günlərdə dövlət səviyyəsində qeyd olunacağını deyib. O bildirib ki, Azərbaycanın əsgər və zabitləri də türk qardaşlarmızla birlikdə Bakının düşməndən təmizlənməsində şərəflə döyüşüblər. Biz bu gün onları minnətdarlıq hissi ilə xatırlayırıq. Respublika Veteranlar Təşkilatının sədr müavini ehtiyatda olan polkovnik Cəlil Xəlilov qeyd edib ki, Bakı şəhərinin düşməndən azad olunması həm qürurverici hadisədir, həm də Türkiyə-Azərbaycan qardaşlığının bariz nümunəsidir. 1918-ci il sentyabrın 15-də Azərbaycan Əlahiddə Korpusu Qafqaz İslam Ordusu ilə birlikdə qanlı döyüşlər apararaq Bakını və ətraf qəzaları erməni-bolşevik işğalından xilas edib. Azərbaycan və türk əsgərlərinin, zabitlərinin igidliyi nəticəsində qısa müddətdə Bakı əsasən ermənilərdən ibarət olan daşnak-bolşevik qüvvələrindən azad olunub. Qeyd edilib ki, Stepan Şaumyan 1918-ci ilin mart-iyul aylarında Bakı Sovetinə tabe olan daşnak silahlı dəstələrindən və bolşevik hərbi birliklərindən istifadə edərək Azərbaycanın Bakı, Şamaxı, Quba və başqa qəzalarında qırğınlar törədib, yüzlərlə yaşayış məskənini dağıdıb, dinc insanları amansızcasına qətlə yetirib. Həmin dövrdə Gəncə üzərinə yürüş edən düşmən qüvvələrinin qarşısının alınması üçün öz hərbi gücü yetərli olmadığından Azərbaycan nümayəndələri kömək məqsədilə Türkiyəyə, o zamankı Osmanlı dövlətinə müraciət ediblər. Bu müraciətə müsbət cavab verən qardaş dövlət Qafqaz İslam Ordusunu 1918-ci ilin mayında Azərbaycan ərazisinə köməyə göndərib. Burada general Əliağa Şıxlinskinin başçılıq etdiyi müsəlman milli korpusu ilə birləşən Nuru Paşanın rəhbərlik etdiyi həmin ordunun 1918-ci il iyunun əvvəllərində artıq 15 min əsgər və zabiti var idi. Bildirilib ki, Bakı Sovetinin ixtiyarında olan, mütləq əksəriyyəti ermənilərdən ibarət hərbi birləşmələr iyunun 12-də Kürdəmiri işğal edib və Göyçaya yaxınlaşıblar. Göyçay ərazisində qanlı döyüşlər iki həftədən çox davam edib. Müqavimətə baxmayaraq, Türkiyədən göndərilən əlavə qüvvələr və Azərbaycan könüllüləri düşməni məğlub edib. Qafqaz İslam Ordusunun Göyçay ətrafındakı qələbəsi hadisələrin gedişini tamamilə milli hökumətin xeyrinə dəyişib, Azərbaycanın şərq hissəsi, o cümlədən Bakının bolşevik-daşnak işğalından azad edilməsi üçün ilk zəmin yaradıb. Bolşevik-daşnak birləşmələrini darmadağın edən Qafqaz İslam Ordusunun Bakı istiqamətində başlatdığı azadlıq yürüşündə növbəti şanlı qələbə iyulun 20-də mühüm strateji məntəqə olan Şamaxı şəhərinin azad edilməsi olub. Bakını əldə saxlamaq üçün müxtəlif qüvvələrdən kömək uman daşnak və bolşeviklər buna nail ola bilməyiblər. Qafqaz İslam Ordusunun avqustun 5-dən Bakı üzərinə intensiv hücumları qarşısında dayana bilməyən həmin qüvvələr geri çəkilib. 1918-ci ilin sentyabrında yaranmış beynəlxalq vəziyyət Bakının tezliklə azad olunmasını zəruri edib. Cümhuriyyət rəhbərləri Bakının azad edilməsi üçün ardıcıl iş aparıblar. Peşəkar Qafqaz İslam Ordusu güclü müqavimətə baxmayaraq, sentyabrın 15-də dörd mindən çox əsgər və zabiti şəhid vermək bahasına da olsa, Bakını düşmənlərdən azad edib. Bu tarixi günü qeyd etdiyimiz bir vaxtda hər birimizin qəlbindən Azərbaycan əsgərinin eyni sevinci, qüruru bizə Qarabağı erməni işğalından azad etməsi ilə yaşatması arzusu keçir. Biz inanırıq ki, Prezident, Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə yaradılmış güclü ordumuz buna nail olacaq. Müasir Azərbaycan Ordusu düşmən işğalındakı ərazilərimizi azad etməyə, ölkənin ərazi bütövlüyünü bərpa etməyə tam qadirdir. 2016-cı ilin Aprel döyüşləri ordumuzun gücünü və döyüş əzmini bir daha aydın göstərdi, işğalçıya Azərbaycan əsgərinin qələbə əzmini nümayiş etdirildi. Biz veteranlar erməni işğalı altındakı Azərbaycan torpaqlarının şanlı ordumuz tərəfindən azad ediləcəyinə inanır və bu müqəddəs işdə ordumuzun yanında olduğumuzu bildiririk. Tədbirdə Prezident Administrasiyasının ictimai-siyasi məsələlər şöbəsinin məsul əməkdaşı Rasim Mirzəyev, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının tarix kafedrasının müdiri Firdovsiyə Əhmədova, Prezident yanında Bilik Fondunun sektor müdiri Haci Nərimanoğlu və başqaları çıxış edərək Bakının düşmənlərdən azad olunması ilə bağlı 1918-ci ilin aprel-sentyabr aylarında Cümhuriyyət xadimlərinin fəaliyyətindən, Qafqaz İslam Ordusunun şücaətindən danışıblar. Qeyd ediblər ki, bu tarix Türkiyə və Azərbaycan arasında qardaşlıq münasibətlərinin və birliyin nümunəsidir. Bakının daşnak-bolşevik qüvvələrindən azad edilməsinin 100 illik yubileyinin dövlət səviyyəsində qeyd olunmasının tariximizin geniş auditoriyaya, xüsusilə də gənclərə aydın çatdırılması və cəmiyyətdə təbliğ olunması baxımından əhəmiyyətindən söz açılıb. Çıxış edənlər Azərbaycan Ordusunun öz sələflərinin yolunu şərəflə davam etdirdiyini və yaxın gələcəkdə qəhrəman Azərbaycan əsgərinin üçrəngli bayrağımızı hazırda işğal altında olan bütün ərazilərimizdə dalğalandıracağına inandıqlarını bildiriblər.

Bu gün 23 aprel – Laçın sərhəd-keçid məntəqəsinin yaradılmasının 3-cü ildönümüdür. Düz 3 il bundan öncə olduqca mürəkkəb hərbi-siyasi vəziyyətdə yaradılan Laçın sərhəd-keçid məntəqəsi suvereliyimizin bərpası prosesində mühüm rol oynayıb, ərazi bütövlüyümüzün praktiki şəkildə təmin edilməsinə böyük töhfələr verib. Laçın sərhəd-keçid məntəqəsinin əhəmiyyətini və tarixi missiyasını daha yaxşı anlamaq üçün yaxın keçmişimizə qısa nəzər salmaq kifayətdir. Erməni revanşizmi, Rusiya sülhməramlıları və Azərbaycan sərhədçiləri... Laçın sərhəd-keçid məntəqəsi 2023-cü ilin 23 aprel tarixində yaradıldı ki, həmin dönəmdə Xankəndidə silahlı erməni revanşistləri aktiv fəaliyyət göstərir, yeni müharibə çağırışları səsləndirir, azərbaycanlılara qarşı ciddi aqressiya sərgiləyirdilər. Bu, o dönəm idi ki, Ermənistandan müxtəlif dağ yolları vasitəsilə Xankəndiyə silah və texnikalar daşınır, şəhər ətrafında müdafiə mövqeləri inşa edilirdi. Bundan başqa, bir sıra hallarda Rusiyanın ərazidəki sülhməramlı qüvvələri də Xankəndiyə silah-sursat daşınmasında iştirak edir, erməni hərbi karvanlarını müşayiətini həyata keçirirdi. Məhz buna görə də Azərbaycan tərəfi dəfələrlə Rusiya sülhmərmalılara öz etirazını bildirmiş, mediada bununla bağlı çoxsaylı tənqidi materiallar dərc olunmuşdu. Laçın sərhəd-keçid məntəqəsinin yoxluğu fonunda erməni terrorçuları, separatçı qüvvələr Xankəndi və şəhər ətrafında rahat hərəkət edir, ölkəmizin suverenliyi və ərazi bütövlüyünü açıq şəkildə pozurdu. Belə ağır, mürəkkəb bir zamanda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin qətiyyəti, cəsarəti və dəmir iradəsi sayəsində Laçın sərhəd-keçid məntəqəsi yaradıldı. 2023-cü ilin 23 aprel tarixində Dövlət Sərhəd Xidməti Prezident İlham Əliyevə məlum tarixi hadisə ilə bağlı məruzə etdi və qeyd etdi ki, Laçın sərhəd-keçid məntəqəsinin yaradılması ilə “sərhədlərimizin bütövlüyü təmin edilib”. Laçın sərhəd-keçid məntəqəsinin qurulması ilə Azərbaycan sərhədçiləri bu istiqamətdə də vətən torpağının mühafizəsini həyata keçirməyə başladı və bu, erməni revanşistlərinin, habelə, Rusiya sülhmərmalılarının aktivliyini əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşdırdı. İlham Əliyevin dəmir iradəsi 3 dünya nəhənginin etirazını necə üstələdi? Laçın sərhəd-keçid məntəqəsinin yaradılması sadəcə Ermənistanın deyil, onun beynəlxalq aləmdəki himayədarlarının da ciddi etirazına səbəb oldu. Baş verənlərlə bağlı bəyanat verən Fransa, Laçın sərhəd-keçid məntəqəsinin yaradılmasını pisləydi və qeyd etdi ki, bu, “atəşkəs sazişi çərçivəsində götürülmüş öhdəliklərə ziddir”. Laçın sərhəd-keçid məntəqəsinin yaradılmasına ABŞ da səssiz qalmadı. ABŞ Dövlət Departamentinin rəsmisi Vedant Patel məsələ ilə bağlı açıqlama verdi. ABŞ rəsmisi baş verənləri sülh səylərini sarsıtmq cəhdi kimi dəyərləndirdi və bildirdi ki, “ABŞ “Azərbaycanın Laçın dəhlizində nəzarət-buraxılış məntəqəsi yaratmasının sülh prosesinə etimadın yaradılması səylərini sarsıtmasından dərin narahatdır.” Ermənistanın tarixi himayədarı olan Rusiya isə baş verənlərə daha kəskin reaksiya verdi. Məsələ ilə bağlı rəsmi açıqlama ilə çıxış edən Rusiya XİN-i baş verənlərin “yolverilməz” olduğunu vurğuladı: “23 aprel hadisələrinin son inkişafı kontekstində Rusiya, Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin 9 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanatının əsas müddəalarının pozulması ilə bağlı hər hansı bir birtərəfli addımların - Laçın dəhlizinin iş rejiminin razılaşdırılmamış dəyişikliyindən söhbət gedirmi və ya ondan sülh gündəminə cavab verməyən məqsədlər üçün istifadə etmək cəhdlərindən - qəbuledilməz olduğunu xüsusilə qeyd edirik”. Laçın sərhəd-keçid məntəqəsinin yaradılması ilə bağlı etirazlar sonrakı dönəmlərdə də davam etdi. Ermənistana himayədarlıq edən güclər bu etirazlarla Azərbaycanı geri çəkilməyə vadar etməyə, Laçın sərhəd keçid məntəqəsinin ləğvinə nail olmağa çalışırdılar. Lakin Prezident İlham Əliyevin qətiyyəti, sarsılmaz iradəsi sayəsində bu etirazların heç biri mövcud reallığa təsir göstərmədi. Laçın sərhəd-keçid məntəqəsi öz fəaliyyətin uğurla davam etdirdi və ciddi nailiyyətlərə imza atdı. Laçın sərhəd-keçid məntəqəsi: Terrorçular üçün “sonuncu dayanacaq” Laçın sərhəd keçid məntəqəsi fəaliyyətə başladığı ilk gündən etibarən sərhəd nəzarətinin gücləndirilməsi istiqamətində ciddi addımlar atdı, səmərəli nəzarət sistemi tətbiq etdi. Nəticədə, çox keçmədi ki, erməni terrorçularının bir qismi məhz Laçın sərhəd-keçid məntəqəsində ələ keçirilərək ölkəmizin hüquq-mühafizə orqanlarına təhvil verildi. Ələ keçən terrorçular arasında Azərbaycan xalqına qarşı xüqsusilə ağır cinayətlər törədən şəxslər də var idi ki, bunlardan da biri Vaqif Xaçaturyan idi. Vaqif Xaçaturyan 29 iyul 2023-cü il tarixində Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsinin vasitəçiliyi ilə müalicə almaq adı altında Ermənistan Respublikasına getmək istəyərkən Laçın sərhəd-keçid məntəqəsində saxlanılıb və əlaqədar qurumlara təhvil verilmişdi. Laçın sərhəd-keçid məntəqəsi 2023-cü ilin lokal anti-terror əməliyyatına qədər və ondan sonrakı dönəmdə də terrrçuların ələ keçirilməsində mühüm rol oynayıb, sərhəd toxunulmazlığımızın təmininə böyük töhfələr verib. Bütün bunları nəzərə alaraq əminliklə demək olar ki, Laçın sərəd-keçid məntəqəsinin yaradılması suverenliyimizin və ərazi bütövlüyümüzün möhkəmlənməsinə təkan verən unikal bir hadisədir və illər, əsrlər sonra da öz tarixi, fəaliyyəti, mübarizə əzmi ilə insanları ovsunlamaqda, onlarda özünə böyük maraq və heyranlıq oyatmaqda davam edəcək. Fərid İmranlı  

ilahlı Qüvvələrin Ali Baş