Please ensure Javascript is enabled for purposes of website accessibility
Azərbaycan Respublikası Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı
Veteranların təcrübəsindən biz daim bəhrələnməliyik, istifadə etməliyik
Heydər Əliyev

Zaman anlamının fövqündə duran böyük alim

Dekabrın 21-də akademik Ziya Bünyadovun anadan olmasının 100 ili tamam olur

Dekabrın 21-də Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) həqiqi üzvü, görkəmli tarixçi və şərqşünas alim, tanınmış ictimai xadim, tarix elmləri doktoru, professor, Dövlət mükafatı laureatı, Əməkdar elm xadimi, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Ziya Bünyadovun doğum günüdür.

AMEA-nın akademik Z. Bünyadov adına Şərqşünaslıq İnstitutunun direktoru akademik Gövhər Baxşəliyevanın görkəmli alimə həsr etdiyi “Zaman anlamının fövqündə duran böyük alim” sərlövhəli məqaləsini təqdim edir.

Elm aləmində elə dühalar var ki, müasirləri onları tam dolğunluğu ilə qiymətləndirməyə çətinlik çəkir. Onların həqiqi qiymətini zaman özü verir və bu qiymət tarix məsafəsindən daha dəqiq, hərtərəfli olur. Zaman və məkan anlamının fövqündə duran elə ulduzlar var ki, vaxt axarı onları daha aydın, daha parlaq və möhtəşəm göstərir. Belə nəhəng insanlardan biri bu il 100 illik yubileyini qeyd etdiyimiz Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, akademik Ziya Musa oğlu Bünyadovdur.

Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin elmi ictimaiyyətimiz tərəfindən böyük hadisə kimi qiymətləndirilən “Akademik Ziya Bünyadovun 100 illik yubileyinin qeyd edilməsi haqqında” 2023-cü il 28 sentyabr tarixli Sərəncamına əsasən AMEA-da görkəmli alimin yubileyi ilə bağlı bir sıra tədbirlər həyata keçirilir. Şərqşünaslıq İnstitutu da bu yubileyə öz töhfəsini alimin xatirəsinə həsr olunmuş beynəlxalq elmi konfrans və alimin əsərlərinin çap olunacaq külliyatı ilə verəcək. Dövlətimizin başçısının imzaladığı Sərəncam ölkəmizdə elmə və alimə verilən çox yüksək dəyər olaraq tarix və şərqşünaslıq elmimizin tədqiqində yeni üfüqlər açır, neçə-neçə tədqiqatçılara yeni imkanlar yaradır.

Respublikada medievist – şərqşünas tarixçilər məktəbini yaradan və inkişaf etdirən akademik Ziya Bünyadov öz fundamental tədqiqatları ilə Azərbaycan şərqşünaslıq məktəbinin şöhrətini ölkənin hüdudlarından çox-çox uzaqlara yayaraq orta əsrlər Şərqi və Ərəb xilafəti, Azərbaycan, Qafqaz və Orta Asiya tarixi üzrə görkəmli mütəxəssis kimi dünyada tanınıb, geniş oxucu kütlələrinin rəğbətini və məhəbbətini qazanıb. Onun qələmindən çıxmış 300-dən artıq elmi əsərin hər biri müstəsna zəhmətin, dərin bilik və məharətin məhsuludur. Məhz Z.Bünyadov ilk dəfə dünyaya bir sıra orta əsrlər Azərbaycan alimi və ədibinin adını tanıtdırdı.

Ziya müəllimin elmimizə töhfələri sırasında 1980-ci ildə Dövlət mükafatına layiq görüldüyü “Azərbaycan Atabəylər dövləti”, onun Urgənc şəhərinin birinci fəxri vətəndaşı adına layiq görülməsinə əsas olan “Xarəzmşahlar-Anuştəginlər dövləti. 1097-1231-ci illər”, eləcə də “Azərbaycan VII-IX əsrlərdə” kitabları, Şihabəddin Məhəmməd ən-Nəsəvinin “Sirat əs-sultan Cəlal əd-Din Mankburnı”, Əbülqasim əz-Zəhravinin “Cərrahiyyə və alətlər haqqında traktat”, ölməz Füzulinin “Mətləul-etiqad” kimi bir çox əsərin ərəbcədən şərhli tərcüməsi, tədqiqatı və tərtibi var.

Ziya Bünyadov öz alim qələmi və çoxsaylı qədim mənbələrə əsaslanan çıxışları ilə bədnam qonşularımıza qarşı daim mübarizə aparıb, milli mənafelərimizi və ərazi bütövlüyümüzü müdafiə edib. Onun elmi axtarışları təkcə orta əsrlər dövrü ilə məhdudlaşmırdı. Alimi Vətənin yaxın keçmişi də maraqlandırırdı. O, ötən əsrin əvvəllərində Azərbaycanda baş verən hadisələr, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin fəaliyyəti, Bakı kommunası və sair mövzulara bir sıra məqalələr həsr edib. 30-cu illərin repressiyaları isə alimin “Qırmızı terror” kitabında işıqlandırılıb. Kitab bilavasitə çoxsaylı arxiv sənədləri əsasında yazılıb. Ziya Bünyadovun Vasim Məmmədəliyevlə birgə müqəddəs “Qurani-Kərim”i ana dilimizə çevirməsi, bundan əlavə hazırladığı irihəcmli “Dinlər, təriqətlər, məzhəblər” adlı soraq kitabı xalqımızın islam dininin doğru-dürüst öyrənməsinə yönəlmiş mühüm addımlardır.

Ziya Bünyadov dünya şərqşünaslığında mühüm yeri olan bir alimdir. O, bir çox beynəlxalq elmi məclislərdə Azərbaycan elmini ləyaqətlə təmsil edib. Türk Tarix Qurumunun VI-XII konqreslərində, Bağdadda tarixçilərin beynəlxalq konqresində, Tokioda şərqşünasların XXXI beynəlxalq konqresində, İranda Təbərinin 1100 illiyinə, Füzulinin 500 illiyinə həsr olunmuş beynəlxalq konfranslarda, Misirdə məşhur tarixçi əs-Süyutinin yubileyinə həsr olunmuş beynəlxalq konfransda iştirak edərək maraqlı məruzələrlə çıxış edib. Türkiyə tarixinin tədqiqi sahəsindəki xidmətlərinə görə 1982-ci ildə Türk Tarixi Qurumunun müxbir üzvü, 1988-ci ildə isə həqiqi üzvü seçilib. Onun rəhbərliyi ilə Türkiyə, İran, İraq, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Küveyt vətəndaşları böyük elmə qədəm qoyublar.

Təbiətin ona səxavətlə bəxş etdiyi keyfiyyətlər və uzun illər boyunca titanik zəhmətin bəhrəsi olan xüsusiyyətlər Ziya müəllimin simasında üzvi vəhdətdə birləşmişdi. Nəticədə onun şəxsiyyətində böyük alim və alovlu vətənpərvər obrazı yaranmışdı. Ən ülvi, ən yüksək keyfiyyətlər - səmimilik, xeyirxahlıq, ilk növbədə özünə, sonra ətrafdakılara qarşı yüksək tələbkarlıq, söz və əməl birliyi, xalqa, millətə, torpağa hədsiz məhəbbət elm Olimpinin ən yüksək zirvəsində duran Ziya müəllimin şəxsində cəmləşmişdi.

Qarabağ məsələsini böyük yanğı və ürək ağrısı ilə yaşayırdı Ziya müəllim. Xatirimdədir, azərbaycanlılar qədim oğuz eli - indiki Ermənistandan kütləvi şəkildə qovulduqda, o hamıdan öncə onların Qarabağda yerləşdirilməsinin vacibliyini ovaxtkı respublika rəhbərliyinə çatdırdı. Əfsuslar olsun ki, böyük alimin bu təklifı qulaqardına vuruldu.

Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) Şərqşünaslıq fakültəsində dövlət imtahanları zamanı Ziya Bünyadovla ilk tanışlığım zamanı biz tələbələrə uca, əlçatmaz bir zirvə kimi görünən böyük alimin, Sovet İttifaqı Qəhrəmanının baxışları altında tir-tir əsirdik. Universiteti bitirəndən sonra Şərqşünaslıq İnstitutunda işləyərkən o vaxt Orta əsr Şərq tarixi şöbəsinin müdiri olan Ziya müəllimin institutun ümumi yığıncaqlarında olduqca prinsipial, tələbkar, hətta sərt çıxışları onun haqqında məndə yaranmış əvvəlki fikri bir daha təsdiqləyirdi. 1993-cü ildə Şərqşünaslıq İnstitutunun direktoru Ziya Bünyadovun müavini olduqdan sonra və onu yaxından müşahidə etdikdə anladım ki, Ziya müəllim haqqında əvvəlki qənaətim tamamilə yanlış imiş. Tədricən, günbəgün qarşımda yeni, indiyəcən tanımadığım bir insan xarakteri canlanırdı və bu insan böyüklüyü qədər də sadə və səmimi idi. Ziya müəllim mərdlik və cəsarət nümunəsi idi. Bu cəhətlər onun həyatının hər bir sahəsində özünü büruzə verirdi - elmdə də, şəxsi və ictimai həyatında da, həmkarları ilə münasibətlərində də.

İnanırıq ki, Ziya Bünyadovun yaratdığı elmi məktəbinin işıqları heç vaxt sönməyəcək, əksinə, getdikcə gurlaşacaq və bu işıqlar yandıqca böyük ustadımız həmişə yad olunacaq.

AzərTac

2023-12-21 11:58:07
4379 baxış

Digər xəbərlər

Rəsmi İrəvandan Rusiya və erməni diasporuna gözdağı... – TƏHLİL!

Paşinyan bu addımı ilə sübut etdi ki, Ermənistanda həqiqətən də “qaçqın” yoxdur Məlum olduğu kimi, Ermənistan Moskvanın Qarabağı könüllü tərk edən ermənilərə humanitar yardımdan imtina edib. Bu barədə açıqlama verən Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarova rəsmi İrəvanın sözügedən addımından açıq-aşkar narazılığını dilə gətirib. Zaxarova qeyd edib ki, bu, Ermənistanın Rusiyanı şüuarlardan silmək cəhdindən başqa bir şey deyil: “Moskva Ermənistan tərəfindən məsələyə aydınlıq gətirilməsini istəyib, lakin Ermənistan rəsmiləri cavab verməyə çətinlik çəkiblər. Bütün bunlar Ermənistanda Rusiyanı, ümumiyyətlə, şüurlardan “təmizləmək” cəhdi kimi görünür”. Hər şeydən öncə qeyd edək ki, Paşinyanın sözügedən addımı Ermənistanın tamamilə yenilənən və Qərbə istiqamətlənən xarici siyasət kursu ilə bağlıdır. Rəsmi İrəvan bu addımı ilə açıq mətnlə Moskvaya bildirdi ki, onun Rusiyanın dəstəyinə ehtiyacı yoxdur və hər hansı yardıma lüzum görmür. Hansı ki, Emənistanın bütün dünyanın gözü qarşısında gerçəkləşdirdiyi bu davranış Rusiyanın sadəcə Ermənistan deyil, bütün Cənubi Qafqazla bağlı siaysətinin iflası deməkdir. Çünki Rusiya hər zaman Ermənistana onsuz keçinə bilməyəcəyi düşüncəsini təlqin edib. Ermənistan vətəndaşlarını inandırmağa çalışıb ki, Rusiyanın “böyük qardaş” kimi dəstəyi olmadan onların xalq və dövlət kimi var olmaları mümkün deyil. Lakin Azərbaycan və Türkiyə ilə münasibətləri normallaşdırmağa qərar verən, Qərbə inteqrasiyasi istiqamətində qəti addımlar atan Ermənistan bu addımı ilə göstərdi ki, onun Rusiyaya ehtiyacı yoxdur. Əslində bu addım Ermənistanın Rusiyanın sadəcə iqtisadi deyil, həm də psixoloji asılılığından qurtulmaqda olduğunu göstərir. Ermənistanın Rusiyanın humanitar yardımından imtina etməsi Azərbaycanın maraqları baxımından da mühüm əhəmiyyətə malikdir. Paşinyan Rusiyanın humanitar yardımındna imtina etməklə Ermənistanda qaçqın olmadığını, Qarabağı ermənilərin həqiqətən də könüllü şəkildə, heç bir məcburiyyət olmadan tərk etdiyini rəsmi şəkildə təsdiqlədi. Rəsmi İrəvanın ortaya qoyduğu bu mövqe Qarabağdan ermənilərin guya məcburi şəkildə çıxarılması, Ermənistana qaçqın axınının olması ilə bağlı erməni diasporunun, eləcə də Rusiyadakı bəzi dairələrin apardığı yalançı təbliğata da tutarlı cavab oldu. Paşinyan bununla sübut etdi ki, Ermənistanda qaçqın yoxdur və olmayan qaçqına hansısa humanitar yardımın ayrılması absurddur. Artıq əminliklə demək olar ki, İrəvanın Qarabağı könüllü tərk edən ermənilərlə bağlı ortaya qoyduğu bu davranış “qaçqın” terminini ortaya ataraq ortalığı qarışdırmaq istəyən bütün təxribatçı qüvvələrin fəaliyyətini əhəmiyyətli dərəcədə əngəlləyəcək və onları mühüm təbliğat ruporundan məhrum edəcək. Seymur ƏLİYEV  

Hamısını oxu
Polkovnik Cəlil Xəlilov Media Turk TV-yə müsahibə verib

Veteran.gov.az xəbər verir ki, Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sədri polkovnik Cəlil Xəlilov Media Turk TV-yə müsahibə verib. Həmin müsahibəni oxucuların diqqətinə çatdırır.

Hamısını oxu
Heydər Əliyev Fondu yeni layihəyə başlayır

Heydər Əliyev Fondu qədim Qarabağ torpağında dini abidələrimizin, məscidlərimizin bərpası üzrə layihəyə başlayır. Axar.az xəbər verir ki, bu barədə Birinci vitse-prezident, Heydər Əliyev Fondunun Prezidenti Mehriban Əliyeva bildirib. Mehriban Əliyevanın açıqlamasında deyilir: “Əziz həmvətənlər! Bu günlər biz hamımız Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunmasının qürurunu və sevincini yaşayırıq. 30 ilə yaxın Ermənistanın işğalı altında olan torpaqlarımız Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı İlham Əliyevin rəhbərliyi altında qəhrəman əsgər və zabitlərimizin şücaəti sayəsində azad edilmişdir. Əlbəttə, işğaldan azad olunmuş torpaqlarımızdakı hazırkı mənzərəni hər birimiz ürək ağrısı ilə seyr edirik. Erməni təcavüzkarları bu illər ərzində şəhər və rayonlarımızı, oradakı yaşayış və inzibati binaları, bütün infrastrukturu dağıtmış, təbii sərvətlərimizi talan etmiş, bu ərazilərdəki dini, tarixi, mədəni abidələrimizi vandalizm aktlarına məruz qoymuşdur. Bir vaxtlar Azərbaycanın dilbər guşəsi olan Qarabağ bölgəsindəki abadlıqdan əsər-əlamət qalmamışdır. Amma əminliklə bildirmək istəyirəm ki, Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə bütün Qarabağ bölgəsini Azərbaycanın ən gözəl bölgələrindən birinə çevirəcəyik. Burada yenidən həyat canlanacaq, bütün rayonlarımız bərpa olunacaq, vətəndaşlarımız öz doğma yurd-yuvalarında yaşayıb, yaradacaqlar. Əziz həmvətənlər, Heydər Əliyev Fondu fəaliyyət göstərdiyi ilk gündən Azərbaycanda müxtəlif sahələri əhatə edən layihə və proqramlar həyata keçirir. Fondun tarixi, mədəniyyət və dini abidələrin qorunub saxlanılması və bərpası istiqamətindəki fəaliyyəti hər kəsə məlumdur. Bu gün isə qürur hissi ilə sizə Heydər Əliyev Fondunun qədim Qarabağ torpağında Azərbaycan xalqının milli sərvəti olan dini abidələrimizin, məscidlərimizin bərpası üzrə layihəyə başladığını bildirmək istəyirəm. Layihə çərçivəsində yerli və xarici mütəxəssislərin iştirakı ilə bölgədəki ziyarətgahlarımızın bərpası, konservasiyası və yenidən qurulması həyata keçiriləcəkdir. İşğal illəri ərzində Şuşa şəhərində və Ağdam rayonunda dağıntılara məruz qalmış dini ibadət yerlərinin bərpası üzrə müvafiq işlərə artıq başlanılmışdır. Bir zamanlar ermənilərin vəhşicəsinə dağıtdığı, tövləyə çevirdiyi müqəddəs dini məkanlarımız yenidən dirçələcək və bütün Qarabağ ərazisindəki məscidlərimizdə azan səsləri eşidiləcək, dualar oxunacaqdır! Dərin hörmət və sevgilərlə, Sizin MEHRİBAN”.

Hamısını oxu
“Ölkəmizdə qazilərə, şəhid ailələrinə, əlillərə qayğı dövlət siyasətinin nüvəsini təşkil edir”

Cəlil Xəlilov: “Buna görə bütün veteranlar adından Prezident İlham Əliyevə və Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevaya təşəkkür edirik”   Xəbər verdiyimiz kimi, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva avqustun 26-da Abşeron rayonunda şəhid ailələrinə, müharibə əlillərinə və Vətən müharibəsi qəhrəmanlarına mənzillərin və avtomobillərin təqdim olunması mərasimində iştirak ediblər.   Veteran.gov.az-a açıqlama verən Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Təşkilatının sədr müavini, polkovnik Cəlil Xəlilov, bunu ölkə başçısı və Birinci vitse-prezidentin şəhid ailələrinə, müharibə qazilərinə olan diqqət və qayğısının növbəti təzahürü kimi dəyərləndirib:   “Bildiyiniz kimi, avqustun 26-da Abşeron rayonunda daha bir qrup şəhid ailəsinə, müharibə əlilinə, Vətən müharibəsi qəhrəmanlarına ev və avtomobillər verildi, onların sosial rifahının daha da yaxşılaşdırılması istiqamətində mühüm addımlar atıldı. Mən bu nəcib, xeyirxah və humanist təşəbbüsə görə həm Prezident İlham Əliyevə, həm də Birinci vitse-prezident Mehriban xanım Əliyevaya təşkilatımız adından öz dərin təşəkkürümü və minnətdarlığımı bildirirəm.   Azərbaycanda şəhid ailələrinə, əlillərə, qazilərə dövlətimiz tərəfindən yüksək diqqət və qayğının göstərilməsi  artıq uzun illərdir ki, ənənəyə çevrilib. İstər Ümummili lider Heydər Əliyev, istərsə də Prezident İlham Əliyev tərəfindən bu məsələ hər zaman xüsusi diqqət mərkəzində olub. Qazilərə, şəhid ailələrinə, əlilərə qayğı dövlət siyasətinin nüvəsini təşkil edir. Qazilərimizin müalicəsinin yüksək səviyyədə təmin edilməsi, onların problemlərinin operativ həlli üçün YAŞAT Fondunun yaradılması faktının özü buna nümunədir.   Qazi və əlillərə, Vətən müharibəsi qəhrəmanlarına olan bu diqqət və qayğının daha bir önəmi bundan ibarətdir ki, dövlət başçısının bu addımı cəmiyyət, onun bütün təbəqələri üçün də mesaj xarakteri daşıyır. Bu cür addımlar hər bir vətəndaşa müharibə əlillərinin, qazilərin dövlətimiz, xalqımız üçün nə qədər önəmli olduğunu göstərir. Dövlət rəhbərliyinin qazilərə, şəhid ailələrinə münasibətinə şahid olan hər kəs bütün qəlbi ilə anlayır ki, qazilərə, şəhid ailələrinə diqqət göstərmək, onlara qayğı ilə yanaşmaq hər bir vətəndaşın borcudur və hər kəs bu borca sədaqətlə yanaşmalıdır.   Mən bir daha qazilərə, şəhid ailələrinə göstərilən qayğıya görə həm Prezident İlham Əliyevə, həm də Birinci Vitse-prezident Mehriban Əliyeva veteranlarımız adından təşəkkür edir, onlara xalqımız, dövlətimiz üçün müstəsna əhəmiyyət kəsb edən fəaliyyətlərində uğurlar arzulayıram”.   Seymur ƏLİYEV  

Hamısını oxu