Milli.Az Trend-ə istinadən Azərbaycan Respublikası Prezidentinin köməkçisi - Administrasiyanın hərbi məsələlər şöbəsinin müdiri, general-polkovnik Məhərrəm Əliyevin müsahibəsini təqdim edir - Cənab general-polkovnik, bugünlərdə Rusiya Liberal Demokrat Partiyasının (RLDP) rəhbəri Vladimir Jirinovski tanınmış jurnalist Roman Qolovanova verdiyi müsahibədə növbəti dəfə ölkəmizə, ərazi bütövlüyümüzə, xüsusilə Naxçıvanın tarixinə qarşı qərəzli mövqe nümayiş etdirməklə, bir sıra faktları təhrif edib, açıq-aşkar əsassız fikirlər səsləndirib. Siz bu qərəzə hansı müstəvidən yanaşardınız? - İlk öncə qeyd edim ki, Azərbaycanın ərazi bütövlüyü BMT və digər nüfuzlu beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən tanınır və heç bir qərəzli mövqe, yanlış, əsassız fikir, qeyri-ciddi münasibət bu faktı kölgə altında qoya bilməz. Onu da qeyd edim ki, Vladimir Jirinovski ümumiyyətlə müxtəlif siyasi dairələrdə, o cümədən Rusiyada qeyri-ciddi fiqur kimi tanınır və onun eyni zamanda, özünü "şərqşünas" qismində təqdim etməsi heç də siyasi çəkisini artırmır, əksinə, daha da nüfuzdan salır. Lakin biz ona da əminik ki, bu cür açıqlamalar Rusiyanın rəsmi mövqeyi deyil və heç vaxt Azərbaycan-Rusiya münasibətlərinə xələl gətirə bilməz. Bu şəxsin fikirlərinə diqqət yetirərkən, onun Azərbaycanın tarixi və ayrılmaz hissəsi olan Naxçıvana qarşı qərəzli, qeyri-peşəkar mövqe sərgiləməsindən təəssüf hissi keçirirəm. Hesab edirəm ki, RLDP rəhbərinin bu kimi davranışları və qərəzli baxışları yalnız Azərbaycanı sevməyən, dövlətimizə qarşı düşmənçilik mövqeyi sərgiləyən dairələr qarşısındakı uğursuz piar kampaniyasıdır. Yəni onun Naxçıvan barədə danışdıqları da birbaşa yalanlar üzərində qurulmuş riyakarlıqdır. Çünki tarixi həqiqətləri danmaq mümkün deyil və gec, ya da tez həqiqət, ədalət öz yerini tutur. - Məhərrəm müəllim, Jirinovski sözügedən müsahibəsində elə danışıb ki, guya o dediklərini elmi əsaslarla sübuta yetirir və s. Sizə elə gəlmirmi ki, onun həmin fikirləri arxasında sifariş xarakterli məqamlar da dayanır? - Ümumiyyətlə, onun Naxçıvanı "erməni ərazisi kimi" təqdim etməsi heç bir elmi - tarixi əsası olmayan uydurma, əfsanədir. Əminəm ki, tarixçilərin, eləcə də bir çox nüfuzlu tarixi mənbələrin Naxçıvan haqqında verdikləri elmi arayışlardan xəbəri olan Jirinovski bu faktları yaxşı bilir, sadəcə ermənilərin sifarişləri qarşısında bu cür səbatsız fikirləri ilə sözün əsl mənasında, siyasi rola girir. Bu, onun ilk belə rolu deyil və daha əvvəllər də bənzər halların şahidləri olmuşuq. Əgər o həqiqətən də özünü "şərqşünas" kimi təqdim edibsə, yenə də bu məsələdə ciddi yanlışlığa yol verib, xüsusilə şərqşünaslıq elminin adına ləkə vurmağa çalışıb. Çünki bildiyimiz kimi, ermənilər Qafqaza və Anadoluya gəlmələrdirlər, bunu isə tarixi faktlar isbat edir. Bəllidir ki, VI-VII əsrlərdə Qafqazda, eyni zamanda, Şərqi və Naxçıvan Anadoluda erməni mənşəli heç bir iz, nişanə belə mövcud olmayıb. Mən tarixçi deyiləm, amma buna baxmayaraq, nəinki Naxçıvanın, o cümlədən Azərbaycanın tarixi barədə kifayət qədər məlumatlıyam. Məsələn, İrəvan xanlığının və xanlıq ətrafının, həmçinin Zəngəzur mahalının qədim Azərbaycan torpaqları olması bütün tarixi aspektlərdən özünü sübuta yetirib. Ona görə də, bəzi məkrli siyasətçilər düşünməməlidirlər ki, onlar bənzər fikirləri ilə Azərbaycanın tarixini saxtalaşdırıb beynəlxalq aləmi çaşdıra bilərlər. Bu, heç də belə deyil. - Cənab general-polkovnik, Azərbaycanın beynəlxalq siyasi arenadakı yeri və rolu artdıqca ərazi bütövlüyümüzün dəstəklənməsi ətrafındakı uğurların da şahidlərinə çevrilirik. Ümumiyyətlə, diplomatik qələbələrimizlə yanaşı, hərbi uğurlarımız arasında hər hansı bağlılıq ola bilərmi? - Düşünürəm ki, əldə edilən bütün uğurlarımız bir-birinə bağlıdır və əlbəttə, hər bir zəfər qalibiyyətə doğru atılan növbəti addımdır. İstər diplomatik, istərsə də hərbi qələbələrimiz bir məcrada - güclü dövlətçilik adı altında birləşməklə, Azərbaycanımızın adını daha çox yüksəklərə qaldırır. Söz yox ki, beynəlxalq hüququn birmənalı olaraq ərazi bütövlüyümüzü tanıması da həmin uğurların bir parçasıdır. Lakin onu da unutmamalıyıq, Azərbaycan dövlətinin hərbi gücü və strategiyası da imkan verir ki, işğal altındakı torpaqlarımızı qısa müddətdə azad edək, hətta tarixi torpaqlarımızda anti-terror əməliyyatları aparaq. Bunu cənab Ali Baş Komandanımız, Prezident İlham Əliyev də öz çıxışlarında qətiyyətlə vurğulayıb. Məhz bu dönməz siyasi xətt, qətiyyətli mövqe növbəti qələbələrə aparan yol kimi təcəssüm oluna bilər. Azərbaycan xalqı bunu bilir, dərk edir və əlbəttə ki, dəstəkləyir. Əbəs deyil ki, artıq ölkəmizdə dövlət-xalq-ordu birliyi özünü ən ali dərəcədə tərənnüm etdirməkdədir. - Məhərrəm müəllim, Nikol Paşinyanın bu yaxınlarda yenidən Dağlıq Qarabağa etdiyi qanunsuz səfəri və səfəri çərçivəsində Tovuz rayonu ilə sərhəd ərazilərində təxribat törədən hərbi qulluqçuları mükafatlandırması Ermənistanın işğalçılıq mövqeyindən geri çəkilməyəcəyi anlamını daşıya bilərmi? - Bilirsiniz, bir hərbiçi olaraq, bu kimi məsələlərdə də mövqeyimi hərbi yöndən ictimailəşdirməyə çalışıram. Lakin bununla yanaşı, qeyd etmək istərdim ki, aparılan uğurlu siyasət və diplomatik nailiyyətlər ölkəmizin ərazi bütövlüyünün qorunub-saxlanılmasına, möhkəmləndirilməsinə tam təminat verir. Əgər bu gün işğalçı ölkənin rəhbəri torpaqlarımıza səfər edirsə, bu səfərlərin hər biri diqqətimizdə saxlanılır və ümumiyyətlə, düşmənin hər addımı bizim tam nəzarətimiz altındadır. Bayaq da qeyd etdiyim kimi, işğalçıların bu kimi addımları davam edənə qədər onlar Azərbaycan Ordusunun, Silahlı Qüvvələrinin ağır zərbələri altında qalacaqlar, yəni ərazilərimiz tam şəkildə azad olunana qədər. Bu baxımdan, hesab edirəm ki, əgər Paşinyan təxribatçı əsgərlərini mükafatlandırırsa, artıq onun özü də həmin təxribatçıların bir hissəsinə çevrilir və bu əməlinin də cavabını alacaq. Ancaq son olaraq xatırlatmaq istərdim ki, Naxçıvan, Qarabağ ətrafında bənzər manipulyasiyalara yol verən qərəzli siyasətçilər və onların ermənipərəst havadarları da yaxşı bilirlər ki, publikaya oynadıqları məkrli oyunlarının heç bir əsası yoxdur, əksinə, onlar özlərinə zərər edirlər. Milli.Az

“Əməklə ucalar insan” atalarımızın bizə miras qoyduğu bu dərin və hikmətli sözün altında insan həyatında ən böyük dəyərlərin yalnız fiziki və ya maddi mükafatlarla deyil, göstərdiyi zəhmət, fədakarlıq və əzmkarlıqlara dayandığı anlamı yatmaqdadır. Həsən Quliyev kimi şəxsiyyətlər də öz əməkləri ilə ucalmış, öz fədakarlığı və göstərdiyi xidmətlərlə cəmiyyətin yaddaşında silinməz izlər buraxmışdır. Onun müharibə dövründəki cəsarəti və müharibə sonrası jurnalistika sahəsindəki fəaliyyəti təkcə peşəkar işini deyil, həm də insanlığa verdiyi töhfəni nümayiş etdirmişdir. Həsən Quliyev bu yolla əməyi ilə böyük bir qiymət qazandı və əsl qəhrəman kimi tarixə adını yazmış oldu. “Sovet döyüşçüsü” qəzetinin redaktoru, podpolkovnik Həsən Quliyev sözün əsl mənasıda tarixi bir şəxsiyyətdir. O, Böyük Vətən Müharibəsi illərində göstərdiyi fədakarlıq və müharibə sonrası jurnalistika fəaliyyəti ilə yadda qalmışdır. Həsən Quliyev müharibənin dəhşətlərini və qəhrəmanlarını təbliğ edərək cəmiyyətin müharibə və qəhrəmanlıq haqqında məlumatlanmasını təmin etmişdir. Onun "Sovet döyüşçüsü" qəzetindəki redaktorluğu dövründə müharibə veteranlarının, döyüşçülərinin və qəhrəmanlarının fəaliyyətinin təbliği və onların mübarizələrinin əhəmiyyəti ön plana çıxarılmışdır. Həsən Quliyevin redaktorluğu ilə nəşr olunan yazılar həmçinin müharibə və döyüş sahəsindəki böyük fədakarlıqları, igidlikləri və vətənpərvərliyi vurğulayan əsərlər olmuşdur. Onun xidmətləri həmçinin müharibə xatirələrinin qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi baxımından da çox qiymətlidir. Həsən Quliyev həmçinin "Sovet Vətəni üçün" diviziya qəzetinin redaktoru kimi də tanınıb. Bu qəzetdə sovet ordusunun döyüşçülərinin əzmkarlığını, qəhrəmanlıqlarını və fədakarlıqlarını işıqlandırmışdır. "Sovet Vətəni üçün" qəzetində nəşr olunan məqalələr, döyüş meydanlarında igidlik göstərən hərbçilərin və müharibə iştirakçılarının şücaətini təbliğ etməyə, cəmiyyətin və ordunun ruhunu yüksəltməyə xidmət etmişdir. O, cəmiyyətin hər bir fərdini bu qəhrəmanlıqlara dəyər verməyə dəvət etmişdir. Həsən Quliyev həm döyüşçülərin həyatları və mübarizələrini təbliğ edir, həm də müharibənin insanlara və ailələrə gətirdiyi faciələri diqqətə çatdırmışdır. Qəzet həm də ordunun döyüşçüləri ilə əlaqə qurmaq və onların motivasiyalarını gücləndirmək baxımından da mühüm rol oynamışdır. Həsən Quliyevin döyüşdəki fədakarlığı, həm də jurnalistika sahəsindəki xidmətləri, onun adını Azərbaycanın müharibə qəhrəmanları sırasında əbədi yazmışdır. Azərbaycanın dövlət xadimi, publisist kimi nüfuzu olan Həsən Quliyev 20 may 1904-cü ildə Azərbaycanın dilbər guşəsi olan Şuşa şəhərində dünyaya göz açıb. Şuşa Müəllimlər Seminariyasını bitirdikdən sonra Ağstafa şəhərində orta məktəb direktoru vəzifəsində çalışmışdır. Bunun ardınca Azərbaycan Dövlət Universitetinin fəlsəfə fakültəsində təhsil almışdır. 1932-ci ildə Bakı şəhəri Elmi-Tədqiqat İnstitunun aspiranturasını və Azərbaycan Dövlət Universitetinin hüquqşünaslıq fakültəsini bitirmişdir. Həmçinin Həsən Quliyev ali siyasi kursları bitirib hərbi təhsil almış, Azərbaycan SSR Maarifləndirmə üzrə Xalq Komissarlığının sistemində rəhbər vəzifələrində fəaliyyət göstərmişdir. O, Naxçıvan SSR Naxçıvan şəhərinin maarifləndirmə üzrə xalq komisarı, Azərbaycan SSR MXK Bakı şəhərinin orta və ibtidai məktəblərinin kadrların idarə olunması, Azərbaycan SSR MXK Siyasi maarifləndirmə idarəsini, Bakı şəhəri İcraçı Komitəsinin Siyasi Maarifləndirmə İdarələrinin rəisi olmuşdur. 1940-1941-ci illərdə Azərbaycan SSR ibtidai və orta məktəblərin mədəniyyət şöbəsinin rəhbərlik etmişdir. 1941-ci ildən Böyük Vətən Müharibəsinin iştirakçısı olan Həsən Quliyev Sevastopolda, Şimali Qafqazda, Ukraynada yerləşən ordularda partiya fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdur. 233-cü atıcı diviziyasının (44-cü Ordu) "Sovet Vətəni üçün" diviziya qəzetinin redaktoru olmuş və Sevastopolda batalyon komissarı vəzifəsində işləmişdir. Aldığı güllə yarası nəticəsində ürək və ağ ciyərlərinin hər ikisi xəsarət almışdır və xəstəxanaya yerləşdirilmişdir. Buna baxmayaraq sağalandan sonra orduya qayıtmışdır. 1943–1944-cü illərdə 44-cü Ordunun 223-cü atıcı diviziyasının partiya komissiyasında işləmiş, əvvəlcə partiya komissiyasının üzvü, daha sonra 223-cü atıcı diviziyasının partiya bürosunda katib vəzifəsində çalışmışdır. 1943-cü ildə 3-cü Ukrayna cəbhəsində Azərbaycan dilində "Sovet döyüşçüsü" qəzetinin redaktoru təyin edilmişdir. 1943-cü ildə isə Həsən Quliyev Silahlı Qüvvələrinin Baş Siyasi İdarəsinin SSRİ xalqlarının dillərində Moskva şəhərində çap olunan qəzetlərin şöbə rəisi vəzifəsinə təyin olunmuş və bu vəzifədə 1947-ci ildə Sovet ordusundan tərxis olunana kimi çalışmışdır. Bu vəzifədə işləyərkən yeni qəzetlər təsis etmiş, o cümlədən Sovet Ordusunun İranda olduğu müddətdə SSRİ Silahlı Qüvvələrinin siyasi orqanlarına əsgərləri yetişdirməkdə kömək etmişdir. Bu iş Həsən Quliyevin "İkinci Dünya müharibəsi günlərində möhür", "Dostluq Cəbhəsi" və digər broşürlannda ümumiləşdirilmişdir. Bu tarixi xidmətlərinə görə o, siyasi şöbənin təlimatçısı, "siyasi rəhbər", "kapitan” hərbi "mayor” rütbəsindən "podpolkovnok” rütbəsinə yüksəlmişdir. Həsən Quliyev 1946-cı ildə "Qızıl Ordu" qəzetinin fəaliyyətini yoxlamaq üçün Almaniyaya ezam edilmişdir. Almaniyada müharibə sonrası vəziyyətin qiymətləndirilməsi və Sovet ordusunun hərbi əzmkarlığının dünya ictimaiyyətinə doğru təqdim edilməsi məqsədini qarşıya qoymuşdur. Bu ezamiyyət həmçinin onun peşəkar bacarıqlarının və müharibə illərindəki təcrübəsinin genişləndirilməsi, hərbi jurnalistika sahəsindəki nüfuzunun artırılması baxımından mühüm addım olmuşdur. Həsən Quliyevin Almaniyaya ezam olunması həm də onun Azərbaycan və Sovet İttifaqı tarixindəki xidmətlərinin təbliğinə, müharibənin nəticələri və Qələbənin əhəmiyyəti barədə geniş məlumatın yayılmasına böyük töhfə vermişdir. O, 1947-ci ildə Sovet Ordusundan tərxis edilmiş və Bakıya köçmüşdür. 1947-1952-ci illərdə Azərbaycan Ədliyyə Nazirliyinin kadrlar üzrə ədliyyə nazirinin müavini, 1952-ci ildə Birləşmiş Nəşriyyatın və "Azərbaycan KP MIC Aparatın Mətbəəsi"nin direktoru təyin olmuşdur. Birləşmiş Nəşriyyatda Həsən Quliyev 10 ildən artıq işləmişdir. O, respublika qəzetlərində və jurnalarında cəbhə nəşriyatının tarixi barəsində məqalələri ilə çıxış etmişdir. Azərbaycan gənclərinin bayramının keçirilməsində fəal iştirakına görə Həsən Quliyev Azərbaycan MK LGKB fəxri fərmanı ilə təltif olunmuşdur. 1955-ci ildə Şəhər şurasının deputatı, 1961-ci ilin Bakı seçki dairəsinə deputat seçilmişdir. 1963-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsində "Azərbaycan cəbhə qəzetləri 1941–1945-ci illərdə" mövzusu üzrə namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. Həsən  Quliyevin “Cəbhə dostluğu”, “Unudulmaz günlər”, “SSR Siyasi və Elmi Bilikləri Yayan Cəmiyyət”, “Ölməz qəhrəmanlar” kimi məhşur kitabları Böyük Vətən Müharibəsində həlak olanların qəhrəmanlıqları və onların həyat hekayələriylə bağlıdır. Bu əsərlər müharibə zamanı canlarını fəda edən, öz vətənini müdafiə edərək şəhid olan insanların igidliklərini və fədakarlıqlarını gələcək nəsillərə çatdırmaqda mühüm mənbələr kimi bu gün də maraqla oxunur. Həsən  Quliyev 1943-cü ildə "Qırmızı Ulduz" ordeni, 1946-cı ildə sinəsindən aldığı ağır yaraya görə SSRİ Müdafiə Nazirliyi tərəfindən I dərəcəli "Vətən Müharibəsi Orden"i ilə təltif olunmuşdu. 1943-cü ildə SSRİ Ali Şurasının Rəyasət Heyətinin fərmanı ilə komandanlığın tapşırıqlarını nümunəvi icrasına görə "Za oboronu Sevastopola", "Za oboronu Kavkaza", "Almaniya üzərində qələbəyə görə", "Yaponiya üzərində qələbəyə görə" medalları ilə təltif olunmuşdur. 4 may 1956-ci ildə Azərbaycan Respublikası Ali Şurasının Rəyasət Heyəti tərəfindən "Bakı fəhləsi" qəzetinin birinci nömrəsinin nəşr olunmasından 50 il ötməsi ilə bağlı mətbəədəki uzunmüddətli və məhsuldar işinə görə Həsən Quliyev fəxri fərmanla  təltif olunmuşdur.  Azərbaycan SSR Nazirlər Şurasının 30 noyabr 1963-cü il qətnaməsinə əsasən Həsən Quliyev respublika səviyyəsində fərdi təqaüd təyin edilmişdir. 27 aprel 2005-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin fərmanına əsasən 1940-1945 illərdə Böyük Vətən Müharibəsi Qələbəsinin 60-cı ildönümü ilə əlaqədar olaraq Həsən Quliyev ölümündən sonra “İldönümü medalı” ilə təltif edilib. Bu mükafat onun müharibədə göstərdiyi igidlik və fədakarlığa, həmçinin Vətənə olan xidmətinə yüksək qiymət olaraq verilmişdir. Həsən Quliyev müharibə illərində Azərbaycan xalqının qəhrəmanlıq tarixində öz layiqli yerini tutmuş bir şəxsiyyətdir. Onun göstərdiyi döyüşlərdəki cəsarət və fədakarlığı xalqın vətənə bağlılıq hissinin artırılmasında mühüm rol oynamışdır. Həsən Quliyevin adı müharibə dövründəki fədakarlığı, cəsarəti və müharibə sonrası jurnalistikada göstərdiyi fəaliyyətlə Azərbaycan xalqının yaddaşında əbədi olaraq qalacaqdır. Onun həm döyüşçü, həm də jurnalist kimi göstərdiyi xidmətlər gənc nəsillər üçün bir örnək olacaqdır. Həsən Quliyevin müharibə qəhrəmanlarının, döyüşçülərin və müharibə veteranlarının həyatını və mübarizələrini təbliğ etməsi gənclərə həm vətənpərvərlik, həm də insanlıq dəyərləri haqqında dərs verir. Faşizm üzərindəki qələbənin 80 illik yubileyinə hazırlaşdığımız bu günlərdə bir daha Həsən Quliyev kimi qələmini süngüyə çevirən tarixi şəxsiyyətlərin qəhrəman vətənpərvər insanların ruhunu ehtiramla anırıq. Gənc nəsil onun kimi şəxsiyyətlərdən ilham alaraq daha çox insanlıq və cəmiyyətə xidmət etmək yolunda irəliləyəcəkdir. Belə şəxsiyyətlərin xatirəsi zaman keçdikcə daha da dəyərli olur və gələcək nəsillərə unudulmaz irs olaraq qalır.  Cəlil Xəlilov  Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sədri, polkovnik    

Vətən müharibəsi şəhidlərindən biri də prokurorluq müstəntiqi Əlizadə Yüksəl İlqar oğludur. Publika.az xəbər verir ki, prokuror oğlu oan 23 yaşlı Yüksəlin qardaşı da prokurorluq sistemində çalışır. Yaxınlarının bildirdiyinə görə, o, savadlı bir hüquqşünas idi: " "Önündə gözəl bir gələcək var idi. Ancaq buna baxmayaraq, Yüksəl müharibə başlayan kimi ailəsinə belə xəbər etmədən vəzifəsini, işini, kariyerasını ataraq könüllü olaraq cəbhəyə, döyüşə getdi. Müharibənin bitməsinə 1 gün qalmış 8 Noyabrda Xocavənd uğrunda gedən döyüşlərdə Kəşfiyyatçı olan əsgərimiz 12 nəfərlik kəşfiyyatçı əsgər yoldaşları ilə (Mübariz kimi) düşmənin içinə sızaraq düşmən postunu ələ keçirmiş, daha sonra düşmən mühasirəsinə düşmüşdülər. Düşmənə təslim olmayaraq son gülləsi bitənə qədər düşmənlə savaşmışlar və düşmənə təslim olmayaraq şəhid olmağı seçmişlər. Şəhidin bədənində 19 güllə var idi. Yaralı olduğu halda yenə də son damla qanına qədər döyüşmüşdür. Hansı şücaətlə döyüşdüyünü təsəvvür etmək mümkündür. Bu gün biz qələbə sevinci yaşayırıqsa bu sənin kimi igid oğulların sayəsindədir Yüksəl. Sən nəyinki Qazaxın, Gəncənin, sən bütün Azərbaycanın fəxrisən".

Azərbaycanın torpaqlarına 33 il əvvəl vurulan yara nəhayət ki, sağaldı. Azərbaycanın tarixində, ruhunda və mədəniyyətində xüsusi yerə malik olan müqəddəs Şuşa şəhəri azadlıq uğrunda aparılan mübarizənin şanlı zəfəri ilə azad edildi. Bu qələbə bütün bir millətin əzmini, iradəsini və azadlıq ideallarını təcəssüm etdirən tarixi dönüş nöqtəsi idi. 2020-ci il noyabrın 8-i Azərbaycan tarixinə qızıl hərflərlə yazıldı. Prezident İlham Əliyevin "Şuşa azaddır!" ifadəsi milyonlarla azərbaycanlının qəlbində silinməz izlər buraxdı. Bu sözlər yalnız qələbə müjdəsi deyil, 30 illik həsrətin, mübarizənin və sarsılmaz inamın təntənəsi idi. Şuşanın azad olunması ilə xalqımızın ürəyindəki ən böyük nisgil sonsuz sevincə çevrildi. Bir zamanlar Ümummilli lider Heydər Əliyevin dilə gətirdiyi böyük arzu - Şuşanın azadlığı  bu gün reallığa çevrilib. 1992-ci il 8 may tarixində işğal olunan Şuşa düz 28 il sonra 2020-ci il 8 noyabrda öz azadlığına qovuşdu. Bu zəfər böyük bir hərbi uğur olmaqla yanaşı, həm də Azərbaycanın milli iradəsinin, dövlətçilik prinsipinə sadiqliyinin və xalqın birliyinin bariz nümunəsi idi.  Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən mükəmməl hərbi-strateji əməliyyat bu uğurun əldə edilməsinin başlıca səbəbi idi. Şuşanın qurtuluşunun əhəmiyyətini yalnız onun hərbi-strateji mövqeyi ilə deyil, həm də mədəni və mənəvi dəyəri ilə ölçmək lazımdır. Əsrlər boyu Azərbaycan musiqisinin, poeziyasının və memarlığının beşiyi olmuş bu şəhər dahi sənətkarlarımızın doğulub boya-başa çatdığı müqəddəs məkandır. Məhz buna görə də Şuşanın işğaldan azad olunması xalqımızın tarixi və mədəni kimliyi ilə yenidən qovuşması anlamına gəlirdi. Prezident İlham Əliyevin illər boyu apardığı məqsədyönlü siyasət, Azərbaycanın beynəlxalq hüquq çərçivəsində haqlı mövqeyinin tanıdılması və ölkəmizin dünya miqyasında artan nüfuzu bu qələbənin siyasi əsaslarını formalaşdırdı. Bu həm də Azərbaycanın müstəqil və prinsipial dövlət kimi dünyada öz hüquqlarını müdafiə etmək gücündə olduğunu sübut etdi. Şuşaya bayrağımızın sancıldığı gün Azərbaycan xalqı tarixinin ən şərəfli anlarından birini yaşadı. Hər bir şəhər və kəndimizdə üçrəngli bayrağımız dalğalandı, xalqın qəlbində sevinc və qürur hissi coşdu. Bu bayraq təkcə bir qələbənin yox, həm də Azərbaycanın milli müstəqilliyinin, ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin rəmzinə çevrildi. Lakin bu tarixi hadisələrin və görüləcək işlərin sonu deyildi, əksinə yeni bir başlanğıcın simvolu idi. Şuşanın azad edilməsindən dərhal sonra digər kənd və qəsəbələrin də işğaldan azad olunması xəbəri gəldi. Prezident İlham Əliyev 71 kəndin, bir qəsəbənin və 8 strateji yüksəklik nöqtəsinin azad edildiyini elan etdi. Ermənistan acı məğlubiyyətlə barışaraq kapitulyasiya sənədini imzalamaq məcburiyyətində qaldı. Azərbaycanın gücü təkcə döyüş meydanında deyil, diplomatik arenada da öz təsdiqini tapdı. Bu zəfər yalnız Azərbaycan üçün deyil, həm də Cənubi Qafqaz regionunda ədalətin, beynəlxalq hüququn və sabitliyin bərqərar olunması baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edirdi. Azərbaycan əsassız iddiaların qarşısını alaraq bölgədə hüquqi və geosiyasi reallıqları təsdiqlədi. Bu qələbə bir millətin varlığını, tarixini və gələcəyini qorumaq uğrunda apardığı mübarizənin təntənəsidir. Şuşanın azad olunması Azərbaycan xalqının birliyinin, əzminin və milli ruhunun parlaq təzahürüdür. Bu müqəddəs şəhər sadə bir coğrafi məkan deyil, xalqımızın simvoludur. O, bir yurdun, bir mədəniyyətin və bir millətin varlığını təcəssüm etdirən canlı tarixdir. O, öz sahibinə qayıtdı və bu qayıdış Azərbaycanın müstəqillik tarixində əbədi bir qürur səhifəsinə çevrildi. İndi Şuşa təkcə keçmişin acı xatirələri ilə deyil, həm də gələcəyin ümidi, dirçəlişi və azadlığın rəmzi kimi anılır. Bir zamanlar susan bu şəhər bu gün azadlıq nəğməsi oxuyur. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən bərpa və quruculuq işləri nəticəsində Şuşada yollar çəkilib, məktəblər və mədəniyyət ocaqları fəaliyyətə başlayıb. Burada görülən işlər yalnız bir şəhərin bərpası deyil, eyni zamanda milli yaddaşın yenidən dirçəlişi və Azərbaycanın mədəniyyətinin, sənətinin, tarixinin yenidən canlanmasıdır. Şuşa öz zəngin ənənələrini, musiqisini və mədəniyyətini bir daha dünyaya təqdim edir. Bülbülün səsi yenidən Şuşanın dağlarında əks-səda verir. Onun sənəti və arzuları bu şəhərin ruhunda yaşayır. “Xarıbülbül” musiqi festivalı bu qədim şəhərin dirçəlişini və mədəni həyatının yenidən bərpasını simvolizə edir. 32 ildən sonra Cıdır düzündə keçirilən bu festival Şuşanın geri dönüşünün təntənəsidir. Hər notada, hər musiqidə və hər səslə Azərbaycan xalqının həsrəti, mübarizəsi və zəfəri əks olunur. Əlbəttə ki, Şuşanın azadlığı ilə nəticələnən bu tarixi qələbə Azərbaycan xalqının mübarizə iradəsinin və milli həmrəyliyinin ən uca nümunəsi olmaqla yanaşı, öz canından keçərək Vətən uğrunda şəhid olan qəhrəmanların qanı və qazilərimizin rəşadəti hesabına qazanılmışdır. Bu gün Azərbaycan xalqı Şuşaya qovuşubsa, bu məhz şəhidlərimizin müqəddəs qanı, onların göstərdiyi şücaət və fədakarlığın nəticəsində mümkün olmuşdur. Vətən müharibəsində həyatlarını itirən minlərlə igid oğul Azərbaycanın azadlığı, suverenliyi və ərazi bütövlüyü naminə canlarını fəda etdilər. Onların hər biri tariximizin əbədi qəhrəmanına çevrilərək xalqımızın yaddaşında daim yaşayacaq. Şəhidlərin müqəddəs ruhu qarşısında baş əyir, ailələrinə sonsuz hörmət və ehtiram ifadə edirik. Həmçinin qazilərimiz - bu torpaqlar uğrunda sağlamlıqlarından keçən vətənpərvər döyüşçülər bu qələbənin canlı simvoludurlar. Onların rəşadəti, döyüş meydanında göstərdikləri qəhrəmanlıq Azərbaycan Ordusunun peşəkarlığını və xalqımızın əyilməz iradəsini bir daha bütün dünyaya nümayiş etdirdi. Bu gün Şuşada dalğalanan bayraq şəhidlərimizin ruhuna hörmət, qazilərimizin fədakarlığına dərin ehtiram, xalqımızın mübarizə əzminə verilmiş dəyərdir. Azərbaycan dövləti şəhid ailələrinə və qazilərə daim qayğı göstərir, onların sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi istiqamətində ardıcıl tədbirlər həyata keçirir. Bu da dövlətin öz qəhrəmanlarına verdiyi dəyərin bariz nümunəsidir. Unutmayaq ki, Şuşaya gedən yol şəhidlərin və qazilərin qanı ilə yazıldı. Bu torpaq, bu bayraq, bu qələbə onların bizə mirasıdır. Onları daim yad etmək, xatirələrini yaşatmaq, ruhlarını uca tutmaq hər birimizin vətəndaşlıq borcudur. Cəlil Xəlilov  Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sədri, polkovnik