Please ensure Javascript is enabled for purposes of website accessibility
Azərbaycan Respublikası Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı
Veteranların təcrübəsindən biz daim bəhrələnməliyik, istifadə etməliyik
Heydər Əliyev

Салимова Кадрия Исмаиловна

В предлагаемом небольшом материале речь пойдет о некоторых малоизвестных эпизодах военного времени биографий двух известных ученых-педагогов, выдающихся специалистов в области истории образования – заведующего общеуниверситетской кафедрой педагогики, действительного члена АПН СССР Алексея Ивановича Пискунова (24.02.1921 – 30.05.2005) и члена-корреспондента АПН СССР Кадрии Улькер Исмаил кызы Салимовой (1924-2012). Кадрия Исмаиловна, как называли Салимову коллеги, на протяжении ряда лет была связана с МПГУ: работала внешним совместителем по кафедре педагогики, выступала оппонентом по диссертациям аспирантов и докторантов МПГУ.

Алексей Иванович Пискунов родился в г. Оханск Пермской губернии в семье служащих. Отец в годы первой мировой войны – офицер царской армии, в годы гражданской войны – командир отряда частей особого назначения ВЧК.

Педагогическую деятельность А.И. Пискунов начал в 1940 году преподавателем немецкого языка в школе. Окончил факультет иностранных языков Ставропольского педагогического института в 1942 году. Работал учителем и завучем в школе Дагестана, преподавал в Махачкалинском педагогическом институте.

Официально, в реальных боевых действиях Алексею Ивановичу принять участие было не суждено, однако, в его биографии есть несколько интересных «белых пятен», связанных с Великой Отечественной войной. Первое из этих «пятен»: Алексей Иванович в начале войны работал учителем немецкого языка Маджалисской школы в Дагестане. Период с декабря 1942 года по конец марта 1943 года в его собственноручно написанной биографии в личном деле, хранящемся в архиве МПГУ, значится как «служба в Советской армии». За эту загадочную кратковременную службу учитель немецкого языка был награжден медалью «За оборону Кавказа». Далее, в годы войны, продолжил работу в этой же школе в должности заведующего учебной частью, а затем преподавателем немецкого языка Дагестанского педагогического института. После окончания войны А.И. Пискунов был награжден медалью «За доблестный труд в Великой Отечественной войне 1941-1945».

 

А.И. Пискунов – завуч Маджалисской школы, ок. 1944 года

Второе «белое пятно» в биографии ученого напрямую было связано с первым, но получило свое развитие уже в 1980-е гг. И здесь оказались связанными вместе военные и послевоенные периоды биографии Алексея Ивановича Пискунова и другого крупного педагога-ученого – Кадрии Улькер Исмаил кызы Салимовой – члена-корреспондента АПН РСФСР (жены известного советского философа Э.В. Ильенкова). Оба ученых более 20 лет вместе проработали в институте теории и истории педагогики (общей педагогики) АПН СССР.

Личность К.И. Салимовой также по-своему уникальна. Родители Кадрии Исмаиловны — по национальности турки. Отец — один из создателей турецкой коммунистической партии. После прихода к власти в Турции Ататюрка, родители вынуждены были эмигрировать в СССР. Обосновались в Азербайджане, поэтому Кадрия Исмаиловна считает себя азербайджанкой.

В ноябре 1941 года, в возрасте 17 лет, добровольно ушла на фронт. Кадрию Исмаиловну, свободно владевшую немецким, турецким языками и «морзянкой», направили служить шифровальщицей в особый отдел 46-й Кавказской армии, а после учреждения контрразведки «СМЕРШ» в 1943 г. была причислена к этой структуре. На Кавказе, напомню, работал и служил на протяжении войны Алексей Иванович Пискунов.

Кадрия Исмаиловна в годы войны участвовала в освобождении Болгарии, Румынии, Венгрии, Чехословакии, Польши, Югославии. Победу она встретила в Австрии, под Веной. Военную службу закончила в ноябре 1945 г. капитаном «СМЕРШа». Была награждена 14-ю медалями и орденом Отечественной войны II степени.

Лейтенант К.И. Салимова проводит военно-политическую беседу «Германия в тисках между двумя фронтами», 1944 г., город Печь, Венгрия.

 

Итак, события 1942/1943 гг. в биографии А.И. Пискунова, через сорок лет вновь возникли в неожиданном освещении. В середине 1980-х гг. в институте теории и истории педагогики АПН СССР, где работали оба ученых, кто-то бросил слух, что академик А.И. Пискунов, прекрасно знавший с детских лет немецкий язык, в годы войны работал переводчиком в гестапо. Этот же слух был растиражирован в книге (1989) одного известного «ученого». К.И. Салимову – бывшего офицера контрразведки «СМЕРШ», да еще и служившего на Кавказе, эта информация, понятное дело, особо встревожила. После этого, отношения между учеными сильно охладели, они даже не разговаривали… И профессор К.И. Салимова обращается с официальным запросом в КГБ СССР. Через некоторое время, вероятно, состоялось приглашение на Лубянку. Содержание разговора, естественно, не известно, но после этого Кадрия Исмаиловна до самой смерти академика А.И. Пискунова в 2005 году, испытывала к нему нескрываемое уважение, и ученые поддерживали друг друга в науке, откликаясь на взаимные просьбы.

Автору этих строк посчастливилось быть аспирантом и учеником Алексея Ивановича Пискунова, а оппонентом по кандидатской диссертации выступала профессор К.И. Салимова, у которой был дважды в гостях и сохранил о ней самые лучшие воспоминания.

Обращаясь к нашим студентам, хотелось бы дать им высокие нравственные ориентиры на примере подвигов героев Великой Отечественной войны – ученых и педагогов, работавших в МПГУ, на которых хотелось бы равняться.

А.Н. Рыжов

2021-10-11 11:24:00
1630 baxış

Digər xəbərlər

Azərbaycana hərbi təcavüz Ermənistanı uzun onilliklər geri atdı

Bakı, 21 may, AZƏRTAC Ermənistanın otuz il ərzində səhv yolla gedərək işğal faktına görə Azərbaycanla əməkdaşlıqdan, regional layihələrdən məhrum oldu. Azərbaycana hərbi təcavüz Ermənistanı uzun onilliklər geri atdı. İşğal və terror siyasəti hərbi, siyasi, iqtisadi və digər müstəvilərdə ağır böhran yaşayan Ermənistanın indiki acınacaqlı durumuna səbəb olan əsas amillərdir. Bunu Azərbaycan Respublikası Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sədr müavini, polkovnik Cəlil Xəlilov AZƏRTAC-a açıqlamasında deyib. Polkovnik bildirib ki, işğal siyasəti nəinki Ermənistanın inkişafının qarşısını alıb, hətta onu illərlə geriyə salıb. Bu ölkə son 30 ildə həyata keçirdiyi işğalçılıq siyasətinin region üçün ağır fəsadlara səbəb olduğu, özündən sonra ciddi problemlər qoyduğu birmənalıdır. Lakin bu bir həqiqətdir ki, işğal və terrorçuluq siyasətinin ən acınacaqlı duruma saldığı ölkə elə Ermənistanın özüdür. Baxın, son otuz il ərzində işğal faktına, bir milyondan çox qaçqın və məcburi köçkün probleminə baxmayaraq, ölkəmiz bütün sahələrdə çox böyük inkişafa nail olub. İqtisadiyyatını sürətlə inkişaf etdirən Azərbaycan çoxsaylı regional və qlobal layihələr həyata keçirib, bölgənin ən inkişaf etmiş ölkəsinə çevrilib. Ermənistan isə Qarabağdakı təbii sərvətlərimizi vəhşicəsinə istismar etməsinə baxmayaraq, ağır iqtisadi böhranla üzləşib. Kütləvi işsizlik, həyat səviyyəsinin sürətlə aşağı düşməsi, xarici borcun kəskin şəkildə artması, rüşvət və korrupsiyanın çiçəklənməsi, regional layihələrdən kənarda qalmaq Ermənistan üçün son otuz ildə xarakterik olan başlıca amillərdir. Bütün bu faktlar onu göstərir ki, bu ölkə işğalçılıq siyasəti həyata keçirməklə ən böyük ziyanı məhz özünə vurub. Polkovnik qeyd edib ki, Vətən müharibəsindən dərhal sonra Azərbaycan regionda yeni sülh və quruculuq mərhələsinin başlandığını elan etdi. Lakin görünən odur ki, Ermənistan hazırda Azərbaycanın əməkdaşlıq səylərini dəstəkləmək istəmir. Halbuki, Azərbaycanın əməkdaşlıq səylərini cavabsız qoymaq, torpaq iddialarını davam etdirmək, müxtəlif təxribatlara əl atmaq Ermənistanın bir dövlət kimi mövcudluğunu sual altında qoya bilər. Çünki Azərbaycanın mövqeyi bəlli və birmənalıdır. Azərbaycan açıq şəkildə bəyan edib ki, o, hər cür terror və təxribatçılıq cəhdinə sərt reaksiya verəcək, bu kimi hallarda “Dəmir yumruq” özünü bütün əzəməti və sərtliyi ilə göstərəcək. “Ermənistanın minalanmış ərazilərin xəritəsini Azərbaycana verməkdən imtina etməsi onun məkrli niyyətindən xəbər verir. 2020-ci ilin 10 noyabr bəyanatı ilə hərbi əməliyyatlar dayandırılıb. Lakin buna baxmayaraq Ermənistan indiyədək minalanmış ərazilərin xəritəsini Azərbaycana vermək istəmir. Bu isə mülki şəxslər və hərbçilərimiz arasında tələfatlara səbəb olur. Bu, faktiki olaraq mina terrorunun davam etdirilməsi deməkdir. Azərbaycan tərəfi haqlı olaraq Ermənistanın bu təxribatını davamlı şəkildə ifşa etməkdə və qınamaqdadır. Lakin beynəlxalq təşkilatlar, dünyanın aparıcı dövlətləri də bu məsələdə Ermənistana təzyiq göstərməli, minalanmış ərazilərin xəritəsini verməyə məcbur etməlidir. Çünki Ermənistanın Azərbaycanın sülh və əməkdaşlıq səylərini dəstəkləməməsi, bədxah əməllərini davam etdirməsi bütün regionda sülh və sabitliyin bərqərar olmasına mane ola, bölgədə yeni bir gərginliyin meydana gəlməsinə səbəb ola bilər. Bunun olmaması üçün Ermənistana dünya birliyi, beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən təzyiqlərin göstərilməsi vacibdir”, - deyə Respublika Veteranlar Təşkilatının sədr müavini vurğulayıb.

Hamısını oxu
Azərbaycan Gözdən Əlillər Cəmiyyəti erməni təxribatı ilə bağlı bəyanat yayıb

Veteran.gov.az  xəbər verir ki, Azərbaycan Gözdən Əlillər Cəmiyyəti Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin Daşkəsən, Kəlbəcər, Laçın istiqamətlərində həyata keçridiyi  genişmiqyaslı təxribatla bağlı bəyanat yayıb. Bəyanatda deyilir:    “ AzGƏC-in rəhbərliyi böyük  təəssüf hissi ilə bildiririk ki, Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələri sentyabrın 12-dən 13-nə keçən gecə saatlarında bütün beynalxalq normaları, Azərbaycan və Rusiya ilə bağlanmış üçtərəfli Bəyanatın şərtlərini eləcə də son olaraq Brüssel danışıqları növbəti dəfə qəsdən və kobud şəkildə pozaraq Azərbaycan-Ermənistan dövlət sərhədinin Daşkəsən, Kəlbəcər və Laçın istiqamətlərində genişmiqyaslı təxribat törətmişdir. Az.GƏC-in hər bir üzvü Ermənistanın növbəti təxribatını beynəlxalq hüquq normalarına zidd və Azərbaycana qarşı məqsədli şəkildə etnik düşmənçilik niyyəti ilə atəşkəsin pozulması kimi hərbi təxribatları dünyəvi hüquq və azadlıqların kobud şəkildə pozulması faktı kimi qiymətləndirir. Bütün bunlar Ermənistan rəhbərliyinin bölgədə sülhün tərəfdaşı olmadığını və  Azərbaycan Respublikasına və Azərbaycan millətinə qarşı yürütdüyü mənfur siyasətin nümunəsidir.  Az.GƏC beynəlxalq təşkilatlar eləcə də Ermənistanın havadralarına səslənərək bu ədalətsizliyin və vandallığın dər hal dayandırlmasını və azad edilmiş Azərbaycan torpaqlarının minalardan təmizlənərək dinc sakinlərin öz evlərinə geri dönmələrinə və  bölgədə sülhün bərqərar omasına dəstək göstərilməsinə çağırır. Sülhün bərqərar olması bu hadisələrin qarşısını almaqla ölkədə əlilliyin səviyyəsinin aşağı salmasına da yardım edir. Belə ki bu hadisələr yüzlərlə insan itkisi və vətəndaşların müharibə əlili olmasına gətirib çıxarır. Azərbaycan suveren, dünyəvi və sülsevən ölkə olaraq  qonşu ölkələrə ərazi iddiasında olmamış və heç bir zaman da hər hansı hərbi təxribatı dəstəkləmişdir. AzGƏC ölkəmizə qarşı yönələn bu təxribatı qəti şəkildə pisləyərək şəhid olmuş bütün hərbiçilərin ailələrinə dərin hüzünlə başsağlığı verərək onlara uca tanrıdan səbr və dözüm diləyir. AzGƏC xalqımızı bu çətin zamanda baş vermiş hadisə ilə əlaqədar həm daxildə həmdə ölkə xaricində sapı özüzmüdən olan baltaların yanlış infosmasiyalarına  inanmamağa və ölkə başçısı, Ali baş komandan cənab prezident İlham Əliyevin ətrafında birləşərək dəyanətli olmağa çağırır”.  Seymur ƏLİYEV  

Hamısını oxu
Qahirə Universitetində Azərbaycan dilinin tədrisi bu il də davam edir

“Vətənpərvər” Azərbaycanın Misirdə Diaspor Təşkilatları Birliyi Qahirə Universitetinin Ədəbiyyat fakültəsinin Şərq dilləri bölməsində Azərbaycan dilinin tədrisini bu il də davam etdirir. Azərbaycan dilini tələbələrə birliyin sədri tədqiqatçı-alim Seymur Nəsirov tədris edir. Həmçinin gənclərə ölkəmizin zəngin mədəniyyəti, xalqımızın adət-ənənələri və Azərbaycan həqiqətləri ilə bağlı geniş məlumat verilir. Veteran.gov.az Azərtac-a istinadən xəbər verir ki, universitetin 4-cü kursunda tədris olunan Azərbaycan dili dərslərində 300-ə yaxın tələbə iştirak edir. Dilimizi öyrənməyə böyük maraq göstərən gənclər onu daha yaxşı mənimsəmək üçün dərsdənkənar əlavə kursların təşkili ilə bağlı da müraciət ediblər. Birliyin sədri bunun üçün bütün imkanların olduğunu bildirərək, yaxın günlərdə Qahirədəki diaspor mərkəzində Azərbaycan dilini öyrənmək istəyən yeni tələbələr üçün əlavə kursların təşkil ediləcəyini söyləyib. Ötən illər ərzində Qahirə Universitetində Azərbaycan dilini öyrənən bir qrup tələbə hazırda diaspor mərkəzində təhsilini davam etdirir. Onların arasında Azərbaycan dilindən ərəb dilinə məqalələr tərcümə etmək səviyyəsində olanlar da var. Eyni zamanda, hazırda diaspor mərkəzində dünyanın 35 ölkəsindən 400-ə yaxın tələbə Azərbaycan dili də daxil olmaqla, müxtəlif fənlər üzrə ödənişsiz təhsil alır.  

Hamısını oxu
Operativ Qərargah: Azərbaycanın dövlət sərhədində giriş-çıxışa tətbiq olunan məhdudiyyət mayın 31-dək uzadılır

Hazırda dünya dövlətləri tərəfindən yeni növ koronavirus (COVID-19) infeksiyası ilə mübarizə tədbirləri davam edir. Həyata keçirilən tədbirlər çərçivəsində əksər dövlətlər öz sərhədlərində giriş-çıxışa müvəqqəti olaraq məhdudiyyətin tətbiqi barədə qərar verərək beynəlxalq uçuşları təxirə salmışdır. Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahdan AZƏRTAC-a bildiriblər ki, COVID-19 pandemiyası ilə bağlı dünyadakı vəziyyət təhlil edilib və virusun ölkə ərazisində geniş yayılmasının qarşısının alınması məqsədilə yükdaşımaları və çarter reysləri istisna olmaqla, Azərbaycan Respublikası ərazisinə yerüstü və hava yolu ilə giriş-çıxışa tətbiq olunan məhdudiyyət 2020-ci il mayın 31-dək uzadılıb.

Hamısını oxu