Please ensure Javascript is enabled for purposes of website accessibility
Azərbaycan Respublikası Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı
Veteranların təcrübəsindən biz daim bəhrələnməliyik, istifadə etməliyik
Heydər Əliyev

Qəhrəmanlığın Tarixi: 15 Sentyabr Doğulan 9 Şəhidimiz

Tarix bəzən bir günə sığır, bir gündə bir millətin taleyi yazılır. Azərbaycan üçün belə günlərdən biri 27 sentyabr oldu. 2020-ci ildə başlanan Vətən müharibəsində əsgərlərimiz yalnız torpaq uğrunda deyil, şərəf və qürur naminə savaşa atıldılar. Bu savaşda canından keçən hər bir şəhidin adı xalqın yaddaşına bir dastan kimi yazıldı. Onlardan doqquzu elə bir gündə 15 sentyabrda doğulmuşdu. Onların doğum günü indi həm də Qələbə tariximizin bir parçasına çevrilib.

 Bu 9 igid övlad  bir vaxtlar analarının beşikdə layla çaldığı, arzularla böyütdüyü uşaqlar gələcəyini vətən yolunda fəda etdi. Onların hər biri Azərbaycanın bütövlüyü, torpaqlarımızın azadlığı, yüzillərlə həsrətini çəkdiyimiz Qarabağın uğrunda canından keçdi. Bu gün biz qürurla deyirik: Zəfər sizin adlarınızla bağlıdır! Şəhidlərimizin doğulduğu bu gün onların şəhadətə qovuşduğu müqəddəs zirvə ilə tamamlanaraq bir millətin yaddaşına əbədi həkk olundu. Hər il bu tarix gələndə bir millət tək yumruq kimi onları anır, ruhlarına dualar oxuyur, bayraqlar altında baş əyir. Beş il öncə qazandığımız Zəfər təkcə silah gücü ilə yox, bu 9 qəhrəmanın da daxil olduğu minlərlə şəhidin iradəsi və canı ilə əldə olundu. Onlar təkcə torpağı yox, Azərbaycanın qürurunu, ləyaqətini də xilas etdilər. Biz bu gün azad Şuşada gəzə biliriksə, Xankəndidə bayrağımız dalğalanırsa, Laçın yolu sərbəst açılıbsa bu onların sayəsindədir. Onlar tarixə təkcə şəhid kimi yox, Qələbənin memarları kimi düşdülər. Bəli, fiziki olaraq aramızda deyillər, amma bu millətin ruhunda yaşayırlar. Onların həyatı gələcək nəsillərə vətən sevgisinin, əqidənin və qəhrəmanlığın dərsi olacaq.

1. Elnur Cabbarov – Bir Doğum Günü, Bir Ömürlük Qəhrəmanlıq

 Şəhidlik Tanrının seçdiyi ruhlara bəxş etdiyi əbədi bir zirvədir. O zirvəyə ucalmaq hər kəsə nəsib olmur. Amma Vətənin dar günündə düşmənin qarşısında sipər olan, canından, ailəsindən, ömründən keçən igidlər var ki, onların adı tarixə qızıl hərflərlə yazılır. Elnur Cabbarov da məhz belə oğullardandır  Laçınlı, qeyrətli, mərd bir Azərbaycan əsgəri… Əslən Laçın rayonundan olan Elnur Şahmurad oğlu Cabbarov 15 sentyabr 1994-cü ildə Ağcabədi rayonunun Taxta Körpü adlanan ərazisində, Laçından məcburi köçkün düşən ailələrin yaşadığı bir yurd yerində dünyaya gəldi. Onun uşaqlığı qaçqınlıq acısı, itirilmiş Vətən həsrəti ilə keçdi. Amma bu həsrət onu əyməmiş, əksinə ruhunu, iradəsini bərkidən bir gücə çevrilmişdi. 2012-ci ildə hərbi xidmətə yollanan Elnur fiziki cəhətdən güclü və çevik olduğu üçün Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Xəzər rayonunda yerləşən hərbi hissəsində xidmətə başladı. Xidmətini şərəflə başa vurduqdan sonar polis orqanlarında ictimai nəzarət qrupuna daxil edildi. Lakin Elnurun ürəyində yanan o böyük Vətən eşqi onu yenidən hərb meydanına çağırdı. Düşmənin ayaq basdığı dədə-baba torpaqlarına olan həsrət, vətənə olan sevgi, torpağa bağlanan can arzusu onu 2020-ci ilin əvvəllərində müddətdən artıq xidmət edən hərbi qulluqçu kimi orduda xidmət etməyə sövq etdi. O, bu yolu şüurlu şəkildə seçdi və bilirdi ki, bu yolun sonunda şəhidlik də var. Və o gün gəldi, 2020-ci il sentyabrın 27-də Vətən savaşı başladı. Elnur ön sıralarda idi. İllərlə həsrətində olduğu Laçına aparan yol artıq açılırdı. Elnur hər qarışda vuruşdu, hər döyüşdə irəlidə oldu. O, döyüş yoldaşlarının dediyinə görə qorxu bilməyən, mərd və nümunəvi bir əsgər idi. Əsl komandan ruhuna malik idi. Təkcə döyüşmürdü, döyüşçü yetişdirirdi, əsgərə dayaq olurdu. Və növbə gəldi Qəhrəmanlıq tariximizin zirvəsi, qürurumuzun simvolu olan Şuşaya… Elnur burada, şəhidlik və şərəf arasında bir seçim etdi. Döyüşlərin ən qızğın anında yoldaşları yaralı halda qaldıqda, Elnur geri çəkilmədi. Öz həyatını təhlükəyə ataraq onları xilas etməyə çalışdı. Və məhz bu zaman – həyatla ölüm arasındakı cəmi bir nəfəsdə o, şəhidlik zirvəsinə ucaldı. Elnur şəhid olanda onu heç görməyən, qucağına almadığı iki aylıq bir körpəsi vardı. O körpə indi atasını şəhid biləcək, onun adına başı uca böyüyəcək. Vətən isə Elnurun adını unutmayacaq. Onun qəhrəmanlığı, fədakarlığı yüz minlərlə insanın yaddaşında, tariximizin qürur səhifələrində əbədi qalacaq. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı İlham Əliyevin sərəncamı ilə Elnur Cabbarov “Vətən uğrunda”, “Cəbrayılın azad olunmasına görə”, “Füzulinin azad olunmasına görə”, “Xocavəndin azad olunmasına görə” medalları və “Qarabağ” ordeni ilə təltif olundu. Bu təltiflər təkcə onun ailəsinə deyil, bütün Azərbaycan xalqına verilmiş bir iftixar nişanıdır. Elnur Cabbarov igid bir oğul, qəhrəman bir əsgər, şəhidlik zirvəsində əbədiləşmiş bir addır.


2. Vətən müharibəsində qəhrəmancasına şəhid olan hərbçimiz, igid Rəşad İlqar oğlunun ad günü bu gündür  onun şanlı həyat və qəhrəmanlıq dastanı hər zaman qəlblərimizdə yaşayacaq.

Şəhidlik elə bir zirvədir ki, o ənginliyə ucalmaq hər insana qismət olmur. Tanrının bu uca və ulu, əbədi zirvəyə yüksəltdiyi Rəşad Ələkbərov kimi oğullarımız da çoxdur. Düşmən Ermənistanın Tovuz cəbhəsində törətdiyi növbəti təxribatlar, Vətənin bağrına çəkilən qana bələnmiş bir xəncər kimi Rəşadın yuxusunu ərşə çəkdi. Minlərlə həmyaşıdı kimi o da Vətən çağırışına səs verdi. Rəşad İlqar oğlu Ələkbərov 1997-ci ilin sentyabr ayının 15-də Azərbaycanın taleyində mühüm rol oynamış bir tarixdə Gəncə şəhərində dünyaya göz açdı. Sanki özü də tarix yazmaq üçün bu tarixi gündə doğulmuşdu.

 Gəncənin 44 saylı orta məktəbini bitirdikdən sonra 2017-ci ildə hərbi xidmətə yollanan Rəşad Vətənə xidmət yolunu Ağcabədidə başladı, Füzuli torpaqlarında davam etdirdi. Əsgərliyi dövründə göstərdiyi nümunəvi davranışı, Vətənə bağlılığı onun necə bir insan olduğunu artıq o zaman sübut edirdi. Vətən müharibəsi başlandı. Rəşad da silaha sarılıb cəbhəyə yollandı. Bu müqəddəs torpaqların azad olunmasında Rəşad qəhrəmancasına döyüşdü. Şuşa-Laçın istiqamətində davam edən döyüşlərdə, vətən torpağına canını sipər edərək şəhidlik zirvəsinə ucaldı. Rəşad Ələkbərov Gəncənin Şəhidlər Xiyabanında uyuyur və min illər boyu Vətənin igid oğullarının adları ilə səslənəcək bir ünvanın əbədiyyət sakininə çevrilmişdir. Qəhrəmanlığın genlə keçdiyi bu ailədə Vətən sevgisi anasından oğula miras qalmışdı. Anası  Nailə Ələkbərova Birinci Qarabağ müharibəsinin iştirakçısı olmuş, “Gəncə” alayının tərkibində 1992-1993-cü illərdə Tərtər və Ağdərə cəbhələrində döyüşmüşdü. O da bir döyüşçü, bir qəhrəman kimi tarixdə öz yerini almışdı. Rəşadın qəhrəmanlığı dövlət tərəfindən yüksək qiymətləndirildi. O, ölümündən sonra “Vətən uğrunda”, “İgidliyə görə”, “Cəsur döyüşçü” və “Şuşanın azad olunmasına görə” medalları ilə təltif olundu. Rəşad Ələkbərov bir ömürlük örnək, bir millətin fəxri, bir xalqın unudulmaz qəhrəmanıdır. Onun adı bu torpaqda yaşadıqca, Vətən də yaşayacaq!


3.
Vətən uğrunda canını fəda etmiş qəhrəmanımız Hüseyn Əliyevin ad günü

2000-ci ilin sentyabr ayının 15-də Tovuz rayonunun Əsrik Cırdaxan kəndində dünyaya gələn Hüseyn Əliyev bu gün həm də qəhrəmanlıq tariximizin parlaq səhifəsində əbədi yaşayır. Balaca bir kəndin sakit həyatından başlayıb, böyük vətən eşqinə çevrilən Hüseynin yolu çətin, amma şərəfli oldu. Uşaqlıqdan məktəb illərində formalaşan vətənpərvərlik ruhu onu 2018-ci ildə Silahlı Qüvvələrimizin sıralarına gətirdi. Hərbi xidmətdə keçdiyi illər onun qəhrəmanlıq yolunun ilk addımları oldu. Vətən müharibəsi başlayan kimi Hüseyn ürəyi və ruhu ilə ön sıralarda savaşmaq üçün hazır idi.

Murovdağın azadlığı uğrunda gedən qanlı döyüşlərdə döyüşçü kimi fərqləndi, igidliklə vuruşdu. Oktyabrın 3-də qəhrəmancasına şəhid oldu. O, canını qurban verərək Azərbaycan torpaqlarının azadlığı üçün əbədi ad qoydu. Nəşi uzun müddət tapılmasa da, onun ruhu heç vaxt yox olmadı. 2021-ci ilin yanvarında doğulduğu kənddə dəfn edilən Hüseyn həm doğulduğu, həm də şəhidlik zirvəsinə ucaldığı gündə yaddaşlarda yaşayır. Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə "Vətən uğrunda" və "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalları ilə təltif edilən Hüseyn Əliyev Vətəninə, xalqına sonsuz sədaqət nümunəsi oldu. Bugün, Hüseynin ad günündə biz yalnız bir insanı xatırlamırıq. Biz, Vətən üçün döyüşən, canından keçən igid bir oğulu, şəhid ruhunu, azadlıq sevginin ən ali nümunəsini yad edirik. Ruhun şad olsun, qəhrəman! Ad günün mübarək, əziz şəhidimiz!

4. Əlizadə Nicat Qorxmaz oğlu – Ad günündə xatırlanan igid övlad

Bu gün Nicat Qorxmaz oğlu Əlizadənin ad günüdür. O, 2001-ci ilin 15 sentyabrında Sumqayıtda dünyaya göz açmışdı. Nicat bir ailənin oğlu, bir elin fəxri, bir xalqın igid şəhididir. Əslən Cəbrayıl rayonunun Tinli kəndindən olan Nicatın həyat yolu, sanki Vətən sevgisi ilə ilmə-ilmə toxunmuşdu. İlk təhsilini Sumqayıtda Qubadlı rayonunun Hal kənd məktəbində aldı. Həyat onu illər sonra Biləsuvara, oradan isə Cəbrayıl Peşə Məktəbinə apardı. Gənc yaşlarında daima öyrənməyə, faydalı olmağa çalışan Nicat sadə, təvazökar, amma içində qaynayan bir qəhrəmanlıq ruhu daşıyırdı. 2019-cu ilin oktyabrında vətənin çağırışına "mən hazıram" deyərək cavab verdi. Tərtərdə hərbi xidmətə başladı. Əvvəl atıcı, sonra sanitar təlimatçı kimi fəaliyyət göstərdi. Amma onun əsl imtahanı 2020-ci ilin payızında başladı.

7 oktyabrda Suqovuşan uğrunda gedən döyüşlərdə düşmən gülləsinə tuş gələn cəsur igid, canını torpağa sipər edərək şəhidlik zirvəsinə ucaldı. O, şəhidliyi ilə bir millətin qürursimasına çevrildi. Nicat bu gün Biləsuvardakı şəhidlər məzarlığında uyuyur. Amma onun adı, onun ruhu hər bir azərbaycanlının qəlbində yaşayır. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə layiq görüldüyü “Vətən uğrunda”, “Suqovuşanın azad olunmasına görə” və “İgidliyə görə” medalları onun qəhrəmanlıq salnaməsinə yazılmış şərəf nişanlarıdır. Bu gün Nicatın ad günüdür. Amma o, bu günü torpağın altında deyil, göylərin ən uca qatında şəhidlik zirvəsində qarşılayır. Ruhun şad olsun, Nicat. Sənin kimi oğulların sayəsində bu torpaq bizimdir, bu günümüz var. Səni unutmadıq, unutmarıq!

5. Zəfəri Yaşadanlar – İsabala Hüseynovun Əbədi İzləri

15 sentyabr 2001-ci il. Bakı şəhərində, Suraxanıda bir uşaq dünyaya göz açırdı - İsabala Hüseynov. Hələ o zaman heç kim bilməzdi ki, bu körpə bir gün torpaq uğrunda canından keçəcək, millətin yaddaşına “Vətən oğlu” kimi həkk olunacaq. İsabala sadə bir ailənin övladı idi. Uşaqlığı Bakı küçələrində, Əmircanda keçmişdi. 2007-ci ildən 2018-ci ilə qədər 318 nömrəli tam orta məktəbdə oxudu. Gözlərində daim bir arzu vardı ölkəsinə faydalı olmaq, zəhmətlə böyümək. Məktəbi bitirdikdən sonra peşə təhsili yolunu seçdi. 2018-2019-cu illərdə 16 nömrəli Bakı Peşə Liseyində “Gəmi maşın mexanizmlərinin təmiri üzrə çilingər” ixtisasına yiyələndi. Dənizlərə baxıb gələcəyi xəyal edərdi, amma taleyin yazısı başqa idi. 2019-cu ildən etibarən Azərbaycanın Gəncə şəhərində yerləşən “N” saylı hərbi hissəsində müddətli həqiqi hərbi xidmətə başladı. Vətən sevgisi hərbi geyimdə daha da ucaldı. Silahı tutanda əlləri əmin idi, ürəyi döyünürdü.

 O, bu torpaqlar üçün doğulmuşdu. 2020-ci ilin 27 sentyabrında başlayan Vətən Müharibəsi onun üçün  çağırış oldu. Döyüş meydanında qorxmadan irəli atıldı, ölümə gözlərini qırpmadan baxdı. 4 noyabr 2020-ci il Laçın döyüşləri zamanı İsabala şəhadətə qovuşdu. O gün Azərbaycanın səması bir igidi itirdi, amma millətin ruhu bir qəhrəman qazandı. Suraxanı rayonunun Əmircan qəsəbəsində torpağa tapşırıldı. Əməyi, canı və qanı yerdə qalmadı. Onun igidliyi dövlət tərəfindən də yüksək qiymətləndirildi. Ölümündən sonra Prezident İlham Əliyevin imzaladığı sərəncamlarla aşağıdakı medallara layiq görüldü: “Vətən uğrunda”, “Qubadlının azad olunmasına görə”, “Laçının azad olunmasına görə”, “Cəbrayılın azad olunmasına görə”, “Cəsur döyüşçü” medalına laiyiq görüldü. Bu torpaq nəfəs alırsa, bu bayraq dalğalanırsa, bu millət varlığını qoruyursa bu məhz İsabala kimi qəhrəmanların sayəsindədir. Bəziləri tarix yazır, bəziləri tarixə yazılır. İsabala Hüseynov tarixə yazılanlar sırasında əbədi yer aldı. Uğrunda can verdiyi vətən onu heç zaman unutmayacaq.


6. Zəfər tariximizə adını qızıl hərflərlə yazan igid – Elnur Həsənov

Tarix 15 sentyabr 1992-ci il. Ağstafa şəhərində bir körpə dünyaya göz açır. Adını Elnur qoyurlar. Bu ad sonralar yalnız ailəsinin deyil, bütöv bir xalqın yaddaşına qəhrəmanlıq dastanı kimi həkk olunacaqdı. Elnur Elman oğlu Həsənov Vətənə sevdası canından əziz olan bir övlad, bir igid, bir şəhiddir. 1999-2010-cu illərdə Ağstafa şəhər 2 nömrəli tam orta məktəbində təhsil alan Elnur hələ uşaq yaşlarından mərdliyi, alicənablığı və Vətən sevgisi ilə seçilirdi. O, hələ məktəb illərindən bilirdi: bir gün Vətən çağırsa, tərəddüd etmədən yollara düşəcək. 2010-2012-ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin “N” saylı hərbi hissəsində müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olan Elnur burada kiçik çavuş rütbəsini alır və manqa komandiri kimi xidmət göstərir. Silahdaşları üçün o, sadəcə komandir deyil, eyni zamanda dost, sirdaş və yol göstərən idi. 27 sentyabr 2020-ci il Zəfər tariximizin başlandığı gün torpaqlarımızı düşmən işğalından azad etmək üçün irəli atıldı.

 

Elnur Həsənov Füzuli, Xocavənd, Laçın və Şuşa uğrunda gedən qanlı döyüşlərin mərkəzində, ölümə meydan oxuyaraq döyüşürdü. Onun son dayanacağı Şuşa oldu. 8 noyabr 2020-ci il tarixində Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə Elnur qəhrəmancasına şəhidlik zirvəsinə ucaldı. O, yalnız doğma Ağstafanın deyil, bütün Azərbaycanın igid oğlu kimi Şəhidlər Xiyabanında əbədi rahatlıq tapdı. Prezident İlham Əliyevin müvafiq sərəncamları ilə Elnur Həsənov ölümündən sonra aşağıdakı medallarla təltif olunmuşdur: "Vətən uğrunda", "Cəsur döyüşçü", "Şuşanın azad olunmasına görə” medallarına layiq görülmüşdür. Bu medallar xalqın Elnura və onun kimi igidlərə olan borcunun kiçik bir əlamətidir. Elnur Həsənov tariximizin Zəfər salnaməsində qürurla çəkilən bir addır. Ruhun şad olsun, Elnur! Sən can verdin ki, Vətən yaşasın! Sən getdin ki, Şuşa azad olsun! Və sən susdun ki, bir millət əbədi danışsın!


7. İsmayılov Vüqar Eldar oğlu - Vətənin qüruru, Zəfərin səsi

15 sentyabr 1993-cü ildə Mingəçevirdə bir uşaq dünyaya göz açdı. Bu uşaq - Vüqar İsmayılov gələcəyin qəhrəmanı, millətin fəxri olacaqdı. Uşaqlıq illəri Kür qırağında, vətən sevgisi ilə böyüyən Vüqar illər sonra adını tarixə qızıl hərflərlə yazdı. 2020-ci ilin sentyabrında o, Azərbaycan Ordusunun əsgəri kimi müqəddəs bir amal torpaqlarımızın azadlığı uğrunda silaha sarıldı. 21 sentyabrda hərbi xidmətə çağırılan Vüqar Vətən müharibəsinin ən çətin döyüş bölgələrindən biri olan Talış-Suqovuşan istiqamətində vuruşdu. O, ön cəbhədə, səngərdə, barıt qoxan torpaqda Vətənin bütövlüyü üçün nəfəs aldı, döyüşdü və tarix yazdı. Amma hər qəhrəmanlıq dastanının bir qürurlu, bir də hüznlü tərəfi olur. 10 oktyabr 2020-ci il Vüqarın igidcəsinə şəhidlik zirvəsinə ucaldığı gündür.

 

 O gün, torpaq onun qanı ilə suvarıldı, amma həmin torpaq azadlığa bir addım daha yaxınlaşdı. Vüqarın göstərdiyi şücaət dövlət tərəfindən də yüksək qiymətləndirildi. O, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamları ilə: “Suqovuşanın azad olunması”, “Vətən uğrunda”, “Cəsur döyüşçü” medalları ilə təltif olundu. Bu gün 15 sentyabr Vüqarın doğum günüdür. Əgər sağ olsaydı, 32 yaşını qeyd edəcəkdi. Amma o, artıq bizim aramızda deyil. O, Şəhidlər Xiyabanında, qəlbimizdə və qəhrəmanlıq tariximizdə yaşayır. Vüqarın doğum günü ilə 44 günlük Zəfər müharibəsi arasında bir qismət bağı var. O, dünyaya gələndə zaman belə bilmirdi ki, bu uşaq bir gün Zəfərin əsgəri olacaq. O, doğulmaqla bu torpağın azadlıq dastanına öz imzasını atmağa gəlmişdi. Unutmadıq, unutmarıq! İsmayılov Vüqar kimi qəhrəmanlarımızın adı hər zaman ehtiramla anılacaq. Onların ruhu bizə güc, onların əməlləri bizə yol göstərəcək. Doğum günün mübarək, igid Vüqar! Sən bu millətin qürurusan.


8. Zəfər Tariximizin Beşinci İlində Qəhrəman Şəhid Əşrəf Məmmədlini Anırıq

15 sentyabr 1999-cu il tarixində İsmayıllı rayonunun Maçaxı kəndində dünyaya gələn Əşrəf Məmmədli Azərbaycan tarixində iz qoymuş qəhrəmanlardan biridir. Bu gün 15 sentyabr 2025-ci il onun doğum günüdür. Eyni zamanda, bu günlər Azərbaycan xalqı üçün daha böyük mənanı ifadə edir. Vətən müharibəsi Zəfərinin beşinci ildönümünə hazırlaşdığımız bir dövrdə, biz şəhidlərimizi dərin ehtiramla yad edirik. Əşrəf Məmmədli ilk təhsilini 2005-2009-cu illərdə Maçaxı kənd tam orta məktəbində, daha sonra isə 2009-2014-cü illərdə Tircan kənd tam orta məktəbində almışdır. 2014-2017-ci illərdə Abşeron rayonundakı Ceyranbatan Peşə Liseyində “təmirçi-çilingər” ixtisasına yiyələnmişdir. Əldə etdiyi texniki biliklərə baxmayaraq onun əsl peşəsi Vətənə xidmət idi. Əşrəf Məmmədli 2018-2019-cu illərdə Dövlət Sərhəd Xidmətinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olmuş, xidmətini başa vurduqdan sonra 2019-cu ilin noyabr ayından etibarən müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu kimi fəaliyyətini davam etdirmişdir. Peşəkar hərbçi kimi formalaşan Əşrəf qısa müddət ərzində yüksək intizamı, hazırlığı və vətənpərvərliyi ilə seçilir. 2020-ci ilin 27 sentyabr tarixində başlayan, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasına yönəlmiş 44 günlük Vətən müharibəsi zamanı Əşrəf Məmmədli Azərbaycan Ordusunun Sərhəd Qoşunlarının kiçik giziri kimi döyüşlərə qatılmış Cəbrayıl rayonunun azadlığı uğrunda gedən ağır və şiddətli döyüşlərdə fədakarlıqla vuruşmuşdur.

 

O, 17 oktyabr 2020-ci il tarixində Cəbrayıl döyüşləri zamanı silahdaşları Səyyad Şıxıyev və Aşur Cəmiyev ilə birlikdə qəhrəmancasına şəhid olmuşdur. Onların canı, qanı bahasına torpaqlarımız işğaldan azad edilmiş, Azərbaycan xalqının 30 illik həsrətinə son qoyulmuşdur. Əşrəf Məmmədli İsmayıllı rayonunun doğma Maçaxı kəndində torpağa tapşırılıb. Onun əziz xatirəsi xalqımızın yaddaşında daim yaşayacaqdır. Qəhrəman şəhidimizin xidmətləri dövlət səviyyəsində də yüksək qiymətləndirilib. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamlarına əsasən Əşrəf Məmmədli ölümündən sonra aşağıdakı medallarla təltif olunub: "Vətən uğrunda", "Döyüşdə fərqlənməyə görə", "Cəbrayılın azad olunmasına görə". Bu təltiflər bir daha göstərir ki, Əşrəf Məmmədli kimi qəhrəmanların fədakarlığı, mərdliyi və Vətən sevgisi unudulmur. Onların əziz xatirəsi və göstərdikləri şücaət hər zaman xalqımıza ruh, gələcək nəsillərə isə örnək olacaq. Əşrəf Məmmədlinin doğum günü və Zəfərin beşinci ili ərəfəsində qəhrəman şəhidlərimizi bir daha sonsuz minnət və ehtiramla anırıq.


9.
Orxan Mirzəyev: Qələbəyə Aparan Yolun Qəhrəmanı

Orxan Mirzəyev bir millətin yaddaşına yazılmış qəhrəmanlıq dastanıdır. O, 1993-cü il sentyabrın 15-də Azərbaycanın Biləsuvar rayonunun Zəhmətabad kəndində anadan olub. Vətənpərvərlik ruhunda böyüyən Orxan sonralar Azərbaycan Respublikasının Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunlarında çavuş rütbəsi ilə xidmət edərək dövlətə sədaqətini əməli ilə sübut etdi. 2020-ci ilin sentyabrında başlayan 44 günlük Vətən müharibəsində Orxan Mirzəyev minlərlə igid Azərbaycan əsgəri kimi cəbhəyə yollandı. Onun döyüş yolu Füzulidən keçdi, Şuşaya qədər uzandı. Hər addımda göstərdiyi şücaət, qorxmazlıq və vətən sevgisi ilə adını tarixə yazdı. 7 noyabr 2020-ci il Azərbaycan ordusunun Şuşa uğrunda apardığı qanlı, amma şanlı döyüşlərdə Orxan şəhidlik zirvəsinə ucaldı.

10 noyabrda doğulub, boya-başa çatdığı Biləsuvarda torpağa tapşırıldı. Amma o, bu torpaq üçün can verərək əbədiyyətə qovuşdu. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamları ilə Orxan Mirzəyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda", "Füzulinin azad olunmasına görə", "Şuşanın azad olunmasına görə", "Zəngilanın azad olunmasına görə" medalları ilə təltif olundu. Bu medallar təkcə bir əsgərin qəhrəmanlığının deyil, bütöv bir xalqın qürurunun təcəssümüdür. Bu gün 15 sentyabr Orxan Mirzəyevin doğum günü olmaqla, həm də şəhidin ruhuna ehtiram, Vətən uğrunda can verənlərin xatirəsinə sayğı günüdür. O, fiziki olaraq aramızda olmasa da, ruhu ilə, döyüş yolu ilə, vətən sevgisi ilə hər birimizin qəlbində yaşayır. 44 günlük müharibə Azərbaycan xalqının birliyinin, iradəsinin və qələbə əzminin nümunəsi oldu. Bu zəfərin təməlində Orxan Mirzəyev kimi yüzlərlə igid övladımızın qanı, canı dayanır. Onların sayəsində bu gün üçrəngli bayrağımız azad edilmiş torpaqlarda qürurla dalğalanır.

 

2025-09-16 14:55:56
5236 baxış

Digər xəbərlər

"Zəfər paradı Azərbaycan, Türkiyə və Pakistan qardaşlığının tarixi təntənəsidir"

Zəfər paradı Azərbaycan, Türkiyə və Pakistan qardaşlığının tarixi təntənəsidir” “8 noyabr 2025-ci ildə böyük qələbənin 5-ci ildönümü münasibətilə keçirilən Zəfər paradı Azərbaycan, Türkiyə və Pakistan qardaşlığının tarixi təntənəsidir”. Bunu Moderator.az-a açıqlamasıdna Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sədri polkovnik Cəlil Xəlilov bildirib. Polkovnik qeyd edib ki, bu parad Azərbaycanın hərbi qüdrəti ilə yanaşı, onun tarixi müttəfiqləri, mövcud siyasi münasibətlər sistemi haqqında da düünyaya mesaj oldu: “8 noyabr tarixində Bakıda keçirilən paradda Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin bütün komponentləri iştirak etdi, Ordumuzun arsenalındakı müasir silahların bir hissəsi ictimaiyətə nümayiş olundu. Bu parad göstərdi ki, Azərbaycan Ordusu həqiqətən də dünyanın ən qabaqcıl orduları sırasındadır və ordumuzun vəətnpərvərlik ruhu, döyüş əzmi ilə yanaşı, hərbi-texniki təchizatı da olduqca yüksək səviyyədədir. Diqqəti cəlb edən məqamlardan biri də Türkiyə və Pakistan liderlərinin də bu paradda iştirak etməsi oldu. Paradda Türkiyə və Pakistan hərbçilərinin  keçid etməsi, Türkiyənin “Bayraktar Akıncı” PUA-larının, F-16-ların,  silahlanmaya yeni qəbul edilən Pakistan istehsallı “JF-17” qırıcılarının da səmada havalanması tamaşaçılar tərəfindən böyk maraqla qarşılandı. Paradda çıxış edən Türkiyə Prezidenti bəyan etdi ki, ölkəsinin Azərbaycanla birliyi daha da güclənəcək, ikitərəfli münasibətlər bundan sonra da dinamik şəkildə inkişaf edəcək. Pakistanın Baş naziri Məhəmməd Şahbaz Şərif də Azərbaycanla qardaşlıq münasibətlərindən məmnunluğunu dilə gətirib, ölkəsinin istehsal etdiyi “JF-17” qırıcılarını, bu qırıcıların Bakı səmansında uçuşunu Azərbaycan-Pakistan dostluğunun rəmzi kimi xarakterizə edib. Xatırladım ki, cari ilin mayında Laçında Azərbaycan, Türkiyə və Pakistan liderlərinin Zirvə görüşü keçirilmiş, həmin görüşdə üçtərəfli münasibətlərin inkişafı, terrorizmə qarşı birgə mübarizə, bütün sahə və istiqamətlər üzrə əlaqələrin daha da genişlənməsi və s. kimi məsələlərlə bağlı ortaq mövqe sərgilənmişdi. 8 noyabr paradında Azərbaycanla yanaşı, Türkiyə və Pakistan hərbçilərinin də iştirakı göstərdi ki, liderlərin Laçın görüşündəki birlik mesajları praktiki müstəvidə reallaşmaqda, birmənalı şəkildə öz əksini tapmaqdadır. Əminəm ki, Bakıda keçirilən 8 noyabr paradı bütün anti-Azərbaycan, anti-türk qüvvələri üçün çəkindirici mesaj olacaq, üç dövlət arasındakı dostluq, qardaşlıq münasibətlərinin daha da inkişafı üçn təkan rolunu oynayacaq. Mən bayram münasibətilə bütün Azərbaycan xalqını, Azərbaycan Ordusunu, bu şanlı ordunun şanlı sərkədəsi Mzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevi təbrik edir, Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinə uğurlar arzulayıram”. Seymur ƏLİYEV

Hamısını oxu
“Ombudsmanımızın Özbəkistan səfəri erməni cinayətlərinə qarşı mübarizədə türk xalqlarının birliyinin təmini baxımından da əhəmiyyətlidir”

Azər Badamov: “Ermənilər sadəcə bizi deyil, bütün türksoylu xalqları özlərinin düşməni hesab edir”   Xəbər verdiyimiz kimi, bugünlərdə Ombudsman Səbinə Əliyeva Özbəkistana səfər edərək buradakı beynəlxalq tədbirdə iştirak edib, habelə,  özbək mediasını müsahibələrində erməni vəhşilikləri haqqında ətraflı məlumat verib. Erməni cinayətlərinin bütün dünyada, eləcə də türk dövlətlərində ifşası, bu cinayətlərə qarşı mübarizədə türk xalqlarının birliyinin təmin edilməsi nə dərəcədə əhəmiyyətlidir?   Saytımıza açıqlama verən millət vəkili Azər Badamov Ombudsmanın Daşkənd səfərinin mühüm əhəmiyyətə malik olduğunu qeyd edib:   “Azərbaycanın hər bir rəsmisi xarici səfərlərdə milli maraqlarımızı kəsb edən məsələləri gündəmə gətirir, ermənilərin tarixən azərbaycanlılara, türklərə və o cümlədən islam dünyasına qarşı düşmənçilikləri və törətdikləri cinayətləri beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətinə çatdırır.   Ombudsmanımız Özbəkistana səfəri çərçivəsində erməni cinayətlərininin bütün dünyada, eləcə də türk dövlətlərində ifşası, bu cinayətlərə qarşı mübarizədə türk xalqlarının birliyinin təmin edilməsi baxımından çox əhəmiyyətlidir. Ermənilər fərd şəkildə təkcə azərbaycanlılara qarşı düşmənçilik mövqeyində olmayıblar. Həm də türk kökənli bütün xalqları görən gözləri yoxdur. Onlar üçün əgər hər hansı bir xalqın soy kökündə türk kökənliyi varsa, o, erməninin düşmənidir. Ona görə də əgər hər hansı türksoylu ölkəsinə erməninin cinayətləri baş verirsə, digər ölkələr susub oturmamalıdırlar.   Müstəqil türkdilli dövlətlərdə türkdilli əhalinin sayı 150 milyondan çoxdur. Bu, heç də kiçik rəqəm deyil. Yəni birlik olanda güc olur. Təbii ki, 44 günlük Vətən müharibəsi zamanı türkdilli dövlətlərin mənəvi-siyasi dəstəyini hiss etdik. Türkdilli dövlətlər hansı qitədə yerləşməsindən asıllı olmayaraq bu həmişə belə olmalıdır. Amma türk xalqları ermənilərin düşmənçiliklərini və törətdikləri cinayətləri ciddiyə almadığından zaman-zaman faciələr yaşamışlar. İndi isə türk xalqları müxtəlif təşkilatlarda birləşirlər və ümumi milli maraq kəsb edən məsələlərdə vahid mövqedən çıxış etməlidirlər. Təbii ki, Ombudsmanın bu mübarizədə birliyə çağrmasının da əhəmiyyəti böyükdür”.   Seymur ƏLİYEV

Hamısını oxu
“İlham Əliyev: Müharibənin qalibi, sülhün müəllifi” kitabının təqdimatı keçirilib

26 noyabr 2025-ci tarixində Respublika Veteranlar Təşkilatında “Azərbaycan Respublikası Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı” İctimai Birliyinin sədri, siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru, Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının dosenti, polkovnik Cəlil Xəlilovun   müəllifi olduğu  “İlham Əliyev: Müharibənin qalibi, sülhün müəllifi” kitabının təqdimatı keçirilib. Tədbirdən öncə Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himni səsləndirilib, dövlətimizin  müstəqilliyi, ərazi bütövlüyü uğrunda canlarından keçən şəhidlərin əziz xatirəsi 1 dəqiqəlik sükutla yad edilib. Tədbir iştirakçılarını salamlayan Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin İdarə Heyətinin üzvü, Ədəbiyyat Fondunun baş direktoru, Əməkdar jurnalist Varis Yolçuyev qonaqlara kitab haqqında qısa məlumat verib, kitabın dünənimiz, bugünümüz və gələcəyimiz baxımından önəmini şərh edib.   Tədbirdə çıxış edən AMEA-nın müxbir üzvü, tibb elmləri doktoru, professor, Türk Ağsaqqalları Birliyinin sədri Sudeif İmamverdiyev “İlham Əliyev: Müharibənin qalibi, sülhün müəllifi” kitabının gənclərin vətənpərvərlik tərbiyəsinin inkişafında önəmli rol oynayacağını bildirib. Professor qeyd edib ki, Prezident İlham Əliyevin müharibə və post-müharibə dönəmindəki fəaliyyətindən bəhs edən kitabda dövlətçiliyimizin tarixi baxımından çoxsaylı faktlar yer alıb ki, bu faktların gənc nəsil tərəfindən mənimsənilməsi olduqca vacibdir. Azərbaycan Respublikası “Vəkillər Kollegiyası Tədris Mərkəzinin direktoru  hüquq elmləri doktoru, professor Əmir Əliyev də “İlham Əliyev: Müharibənin qalibi, sülhün müəllifi” kitabının gənc nəslin təlim-tərbiyəsində əhəmiyyətli rol oynayacağına inandığını bildirib. Professor qeyd edib ki, gənc nəsil müasir biliklərə yiyələnməklə yanaşı milli tarixi dərindən bilməli, vətənin maraqlarını qətiyyətlə müdafiə etməyi bacarmalıdır. Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent, yazıçı - publisist Şərəf Cəlilli isə kitabı polkovnik Cəlil Xəlilovun Prezident İlham Əliyevə sədaqət abidəsi adlandırdı. Şərəf Cəlilli qeyd edib ki, bu kitab bir daha sübut etdi ki, polkovnik Cəlil Xəlilov Ulu öndər Heydər Əliyev ideyalarının,  Prezident İlham Əliyevin çağırış və tövsiyyələrini təbliğ etməkdə, tarixi həqiqətlərimizin gənc nəslə çatdırılması üçün mühüm addımlar atmaqdadır. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının İnzibati idarəetmə fakültəsinin dekanı, siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru Elnur Əliyev isə çıxışında bildirdi ki, əslində kitabın adı bu kitab və onun məzmunu haqqında hər şeyi deyir və Azərbaycan həqiqətlərinin təbliği bxımından böyük hadisədir. Modern İnkişaf və Ailə İctimai Birliyinin sədri, ictimai xadim Zərifə Quliyeva “İlham Əliyev: Müharibənin qalibi, sülhün müəllifi” kitabını polkovnik Cəlil Xəlilovun xalq qarşısındakı növbəti xidmətlərindən biri kimi dəyərləndirib, ona gələcək fəaliyyətində uğurlar arzulayıb.  “Tarixi şəxsiyyətlər” jurnalının baş redaktoru Xəlil Qarəhmədov da kitabın tarixi-siyasi önəminə diqqət çəkib, sözügedən kitabın cəmiyyətdə böyük maraqla qarşılanacağını əminliyini vurğulayıb. Tədbir zamanı Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının Rəyasət Heyətinin üzvü, Birinci Qarabağ müharibəsi və əmək veteranı İmran Əbilov 90 illik yubiley münasibətilə Müdafiə Nazirliyinin Fəxri Fərmanı ilə təltif edilib, Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatı tərəfindən qiymətli hədiyyə ilə mükafatlandırıb. Sonda çıxış edən polkovnik Cəlil Xəlilov tədbir iştirakçılarına təşəkkür edib, Prezident İlham Əliyevin Azərbaycan dövləti və xalqı qarşısındakı tarix xidmətlərinin heç zaman unudulmayacağını, hər zaman böyük sevgi və minnətdarlıq hissi ilə xatırlanacağını bildirib.

Hamısını oxu
Mədəniyyət pərdəsi altında siyasi təsir yolverilməzdir

Rusiya uzun illərdir postsovet məkanında yumşaq güc strategiyasını həyata keçirmək üçün müxtəlif vasitələrdən istifadə edir. Bunlardan biri də "Rossotrudniçestvo"nun nəzdində fəaliyyət göstərən "Rus evi"dir. Bu qurumun əsas missiyası guya rus dili, mədəniyyəti və təhsilini təşviq etməkdir. Rusiya rəsmi olaraq bildirir ki, "Rus evi"nin fəaliyyəti üç əsas istiqaməti əhatə edir. Birincisi, xarici ölkələrdə rus dilini öyrətmək, rus ədəbiyyatını, musiqisini və mədəniyyətini yaymaq. İkincisi, xarici tələbələrin Rusiya universitetlərində təhsil almaları üçün təqaüd proqramları təşkil etmək. Üçüncüsü isə, yerli icmalarla əməkdaşlıq edərək Rusiyanın tarixi və mədəni irsini tanıtmaq. Lakin bu rəsmi məqsədlərdən fərqli olaraq "Rus evi"nin real fəaliyyəti daha geniş və siyasi xarakter daşıyır. Məsələn, xalqlar arasında Rusiya siyasətinə rəğbət yaratmaq üçün tədbirlər təşkil edilir. Müxtəlif mədəni tədbirlərin arxasında siyasi mesajlar və Kremlin maraqlarına uyğun ideoloji çalarlar yer alır. Eyni zamanda Rusiya ilə bağlı pozitiv imic yaratmaq üçün müxtəlif gənclər hədəf alınır. Xüsusilə keçmiş sovet respublikalarında, o cümlədən Azərbaycanda Rusiyanın tarixi rolunu artırmaq və Moskvanın regionda təsirini əsaslandırmaq üçün təbliğat aparılır. Bütün bunlar onu göstərir ki, "Rus evi" təkcə mədəniyyət mərkəzi deyil, həm də Kremlin xarici siyasətini dəstəkləyən qurumdur. Ötən günlərdə Azərbaycan hökuməti "Rus evi"nin fəaliyyətini qeyri-qanuni sayaraq ona qarşı tədbirlər gördü. Çünki qurum ölkəmizin suverenliyi və milli təhlükəsizliyi üçün təhdid təşkil edirdi. Belə ki, Azərbaycan müstəqil xarici siyasət yürüdən dövlətdir və Rusiyanın onun daxili işlərə qarışmasına icazə vermək niyyətində deyil. "Rus evi" isə dolayısı ilə Rusiyanın daxili işlərinə müdaxiləsi üçün platforma rolunu oynaya bilərdi. Digər tərəfdən, bu qurumun fəaliyyəti Rusiya mediası və siyasi dairələrinin Azərbaycana qarşı apardığı təbliğatla üst-üstə düşürdü. Rəsmi Bakı isə ölkə daxilində Kremlin təbliğatının yayılmasına imkan vermir. Həmçinin "Rus evi"nin fəaliyyəti bəzi hallarda qeyri-şəffaf olub və bu, onun təhlükəsizlik baxımından da problem yarada biləcəyini göstərir. Üstəlik, Azərbaycanın bu addımı təkcə regional deyil, həm də beynəlxalq kontekstdə maraqlıdır. Çünki bir çox ölkələr "Rus evi"nin fəaliyyətini məhdudlaşdırıb və ya tamamilə qadağan edib. Ukrayna 2014-cü ildən sonra bu qurumun fəaliyyətinə öz ərazisində son qoyub və Rusiyanın mədəniyyət mərkəzlərini təhlükəsizlik təhdidi hesab etdiyini açıqlayıb. Moldova isə 2022-ci ildə "Rus evi"nin fəaliyyətini ciddi şəkildə məhdudlaşdırıb və qurumun ideoloji fəaliyyətinə qarşı tədbirlər görüb. Baltikyanı ölkələr - Estoniya, Latviya və Litva da "Rus evi"ni Kremlin ideoloji təsir vasitəsi hesab edərək onun işini məhdudlaşdırıb. Bu nümunələr göstərir ki, Azərbaycan tək deyil və bir çox ölkələr "Rus evi"ni Rusiya xarici siyasətinin yumşaq güc aləti kimi görür. Bunlara baxmayaraq, Moskva rəsmi Bakının gedişinə qarşı özünün ənənəvi üsullarına əl atıb. Azərbaycan diasporuna təzyiqləri artırmaq, biznes mühitinə müdaxilə etmək və siyasi ritorikanı sərtləşdirmək yolunu tutub. Bu kontekstdə Rusiya Dövlət Dumasının deputatları Nikolay Valuyev, Yevgeni Popov və Andrey Pinçukun Azərbaycan diasporuna qarşı səsləndirdiyi fikirlər Kremlin siyasətinin tərkib hissəsi kimi görünür. Xüsusilə Valuyevin azərbaycanlıların Rusiyadan çıxarılması, bizneslərinin məhdudlaşdırılması və hərbi uçota alınaraq cəbhəyə göndərilməsi ilə bağlı səsləndirdiyi təkliflər açıq şəkildə təhdiddir. Bu yanaşma Kremlin digər keçmiş sovet respublikalarına qarşı tətbiq etdiyi siyasətlə uzlaşır. Belə ki, Rusiya Ukraynaya qarşı müharibəyə başladıqdan sonra da Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqaz ölkələrindən gələn əmək miqrantlarını qorxutmaq, onları müharibəyə cəlb etmək və deportasiya ilə hədələmək taktikalarına əl atıb. Azərbaycan-Rusiya iqtisadi münasibətləri də Kremlin təzyiq vasitələrindən biri kimi istifadə etdiyi sahələrdəndir. 2024-cü ilin statistikasına görə, iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsi 4,8 milyard dollar təşkil edib ki, bunun 75 faizi Rusiyanın Azərbaycana ixrac etdiyi malların payına düşür. Bu isə o deməkdir ki, iqtisadi əlaqələrin pozulması ilk növbədə Rusiyanın özü üçün ciddi itkilər yarada bilər. Deputat Andrey Pinçukun Azərbaycanın Rusiyada fəaliyyət göstərən şirkətlərinin müsadirə edilməsi ilə bağlı təklifləri isə iqtisadi müstəvidə də Moskvanın qərəzli siyasət yürütdüyünü göstərir. Lakin bu kimi addımlar, əslində Rusiyanın öz investisiya mühitinə daha böyük zərbə vurur və xarici bizneslərin ölkədə fəaliyyət göstərməsinə ciddi maneələr yaradır. Rusiyanın dövlət təbliğatçılarının - Vladimir Solovyov, Olqa Skobeyeva və digər propaqandistlərin efirlərdə Azərbaycana qarşı təhqiramiz ifadələr işlətməsi də Moskvanın informasiya müharibəsinin tərkib hissəsidir. Onlar Azərbaycanın mülki təyyarəsinin vurulması ilə bağlı məsuliyyəti Bakının üzərinə atmağa çalışır, Rusiyanın regiondakı siyasətinə haqq qazandırmağa cəhd edirlər. Bununla yanaşı, Rusiya təbliğat maşını Azərbaycan torpaqlarının azad edilməsini Kremlin "xoş niyyəti" kimi qələmə verməyə çalışır. Lakin faktlar göstərir ki, Moskva hər vəchlə bu prosesə mane olmağa çalışıb və bölgədə qeyri-sabitliyi qoruyub saxlamaq üçün müxtəlif yollar axtarıb. Qeyd etmək lazımdır ki, Moskvanın informasiya və siyasi hücumlarına baxmayaraq, rəsmi Bakı balanslı xarici siyasətini davam etdirir və heç bir təhdid qarşısında geri çəkilmir. Azərbaycanın Rusiya ilə münasibəti hər zaman qarşılıqlı hörmətə əsaslanıb, hazırda isə Moskvanın hegemon yanaşmaları qəbulolunmazdır. Kremlin bugünkü ritorikası yalnız onun postsovet məkanında nüfuzunun daha da zəifləməsinə gətirib çıxara bilər. Jalə QASIMZADƏ

Hamısını oxu