“Əməklə ucalar insan” atalarımızın bizə miras qoyduğu bu dərin və hikmətli sözün altında insan həyatında ən böyük dəyərlərin yalnız fiziki və ya maddi mükafatlarla deyil, göstərdiyi zəhmət, fədakarlıq və əzmkarlıqlara dayandığı anlamı yatmaqdadır. Həsən Quliyev kimi şəxsiyyətlər də öz əməkləri ilə ucalmış, öz fədakarlığı və göstərdiyi xidmətlərlə cəmiyyətin yaddaşında silinməz izlər buraxmışdır. Onun müharibə dövründəki cəsarəti və müharibə sonrası jurnalistika sahəsindəki fəaliyyəti təkcə peşəkar işini deyil, həm də insanlığa verdiyi töhfəni nümayiş etdirmişdir. Həsən Quliyev bu yolla əməyi ilə böyük bir qiymət qazandı və əsl qəhrəman kimi tarixə adını yazmış oldu. “Sovet döyüşçüsü” qəzetinin redaktoru, podpolkovnik Həsən Quliyev sözün əsl mənasıda tarixi bir şəxsiyyətdir. O, Böyük Vətən Müharibəsi illərində göstərdiyi fədakarlıq və müharibə sonrası jurnalistika fəaliyyəti ilə yadda qalmışdır. Həsən Quliyev müharibənin dəhşətlərini və qəhrəmanlarını təbliğ edərək cəmiyyətin müharibə və qəhrəmanlıq haqqında məlumatlanmasını təmin etmişdir. Onun "Sovet döyüşçüsü" qəzetindəki redaktorluğu dövründə müharibə veteranlarının, döyüşçülərinin və qəhrəmanlarının fəaliyyətinin təbliği və onların mübarizələrinin əhəmiyyəti ön plana çıxarılmışdır. Həsən Quliyevin redaktorluğu ilə nəşr olunan yazılar həmçinin müharibə və döyüş sahəsindəki böyük fədakarlıqları, igidlikləri və vətənpərvərliyi vurğulayan əsərlər olmuşdur. Onun xidmətləri həmçinin müharibə xatirələrinin qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi baxımından da çox qiymətlidir. Həsən Quliyev həmçinin "Sovet Vətəni üçün" diviziya qəzetinin redaktoru kimi də tanınıb. Bu qəzetdə sovet ordusunun döyüşçülərinin əzmkarlığını, qəhrəmanlıqlarını və fədakarlıqlarını işıqlandırmışdır. "Sovet Vətəni üçün" qəzetində nəşr olunan məqalələr, döyüş meydanlarında igidlik göstərən hərbçilərin və müharibə iştirakçılarının şücaətini təbliğ etməyə, cəmiyyətin və ordunun ruhunu yüksəltməyə xidmət etmişdir. O, cəmiyyətin hər bir fərdini bu qəhrəmanlıqlara dəyər verməyə dəvət etmişdir. Həsən Quliyev həm döyüşçülərin həyatları və mübarizələrini təbliğ edir, həm də müharibənin insanlara və ailələrə gətirdiyi faciələri diqqətə çatdırmışdır. Qəzet həm də ordunun döyüşçüləri ilə əlaqə qurmaq və onların motivasiyalarını gücləndirmək baxımından da mühüm rol oynamışdır. Həsən Quliyevin döyüşdəki fədakarlığı, həm də jurnalistika sahəsindəki xidmətləri, onun adını Azərbaycanın müharibə qəhrəmanları sırasında əbədi yazmışdır. Azərbaycanın dövlət xadimi, publisist kimi nüfuzu olan Həsən Quliyev 20 may 1904-cü ildə Azərbaycanın dilbər guşəsi olan Şuşa şəhərində dünyaya göz açıb. Şuşa Müəllimlər Seminariyasını bitirdikdən sonra Ağstafa şəhərində orta məktəb direktoru vəzifəsində çalışmışdır. Bunun ardınca Azərbaycan Dövlət Universitetinin fəlsəfə fakültəsində təhsil almışdır. 1932-ci ildə Bakı şəhəri Elmi-Tədqiqat İnstitunun aspiranturasını və Azərbaycan Dövlət Universitetinin hüquqşünaslıq fakültəsini bitirmişdir. Həmçinin Həsən Quliyev ali siyasi kursları bitirib hərbi təhsil almış, Azərbaycan SSR Maarifləndirmə üzrə Xalq Komissarlığının sistemində rəhbər vəzifələrində fəaliyyət göstərmişdir. O, Naxçıvan SSR Naxçıvan şəhərinin maarifləndirmə üzrə xalq komisarı, Azərbaycan SSR MXK Bakı şəhərinin orta və ibtidai məktəblərinin kadrların idarə olunması, Azərbaycan SSR MXK Siyasi maarifləndirmə idarəsini, Bakı şəhəri İcraçı Komitəsinin Siyasi Maarifləndirmə İdarələrinin rəisi olmuşdur. 1940-1941-ci illərdə Azərbaycan SSR ibtidai və orta məktəblərin mədəniyyət şöbəsinin rəhbərlik etmişdir. 1941-ci ildən Böyük Vətən Müharibəsinin iştirakçısı olan Həsən Quliyev Sevastopolda, Şimali Qafqazda, Ukraynada yerləşən ordularda partiya fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdur. 233-cü atıcı diviziyasının (44-cü Ordu) "Sovet Vətəni üçün" diviziya qəzetinin redaktoru olmuş və Sevastopolda batalyon komissarı vəzifəsində işləmişdir. Aldığı güllə yarası nəticəsində ürək və ağ ciyərlərinin hər ikisi xəsarət almışdır və xəstəxanaya yerləşdirilmişdir. Buna baxmayaraq sağalandan sonra orduya qayıtmışdır. 1943–1944-cü illərdə 44-cü Ordunun 223-cü atıcı diviziyasının partiya komissiyasında işləmiş, əvvəlcə partiya komissiyasının üzvü, daha sonra 223-cü atıcı diviziyasının partiya bürosunda katib vəzifəsində çalışmışdır. 1943-cü ildə 3-cü Ukrayna cəbhəsində Azərbaycan dilində "Sovet döyüşçüsü" qəzetinin redaktoru təyin edilmişdir. 1943-cü ildə isə Həsən Quliyev Silahlı Qüvvələrinin Baş Siyasi İdarəsinin SSRİ xalqlarının dillərində Moskva şəhərində çap olunan qəzetlərin şöbə rəisi vəzifəsinə təyin olunmuş və bu vəzifədə 1947-ci ildə Sovet ordusundan tərxis olunana kimi çalışmışdır. Bu vəzifədə işləyərkən yeni qəzetlər təsis etmiş, o cümlədən Sovet Ordusunun İranda olduğu müddətdə SSRİ Silahlı Qüvvələrinin siyasi orqanlarına əsgərləri yetişdirməkdə kömək etmişdir. Bu iş Həsən Quliyevin "İkinci Dünya müharibəsi günlərində möhür", "Dostluq Cəbhəsi" və digər broşürlannda ümumiləşdirilmişdir. Bu tarixi xidmətlərinə görə o, siyasi şöbənin təlimatçısı, "siyasi rəhbər", "kapitan” hərbi "mayor” rütbəsindən "podpolkovnok” rütbəsinə yüksəlmişdir. Həsən Quliyev 1946-cı ildə "Qızıl Ordu" qəzetinin fəaliyyətini yoxlamaq üçün Almaniyaya ezam edilmişdir. Almaniyada müharibə sonrası vəziyyətin qiymətləndirilməsi və Sovet ordusunun hərbi əzmkarlığının dünya ictimaiyyətinə doğru təqdim edilməsi məqsədini qarşıya qoymuşdur. Bu ezamiyyət həmçinin onun peşəkar bacarıqlarının və müharibə illərindəki təcrübəsinin genişləndirilməsi, hərbi jurnalistika sahəsindəki nüfuzunun artırılması baxımından mühüm addım olmuşdur. Həsən Quliyevin Almaniyaya ezam olunması həm də onun Azərbaycan və Sovet İttifaqı tarixindəki xidmətlərinin təbliğinə, müharibənin nəticələri və Qələbənin əhəmiyyəti barədə geniş məlumatın yayılmasına böyük töhfə vermişdir. O, 1947-ci ildə Sovet Ordusundan tərxis edilmiş və Bakıya köçmüşdür. 1947-1952-ci illərdə Azərbaycan Ədliyyə Nazirliyinin kadrlar üzrə ədliyyə nazirinin müavini, 1952-ci ildə Birləşmiş Nəşriyyatın və "Azərbaycan KP MIC Aparatın Mətbəəsi"nin direktoru təyin olmuşdur. Birləşmiş Nəşriyyatda Həsən Quliyev 10 ildən artıq işləmişdir. O, respublika qəzetlərində və jurnalarında cəbhə nəşriyatının tarixi barəsində məqalələri ilə çıxış etmişdir. Azərbaycan gənclərinin bayramının keçirilməsində fəal iştirakına görə Həsən Quliyev Azərbaycan MK LGKB fəxri fərmanı ilə təltif olunmuşdur. 1955-ci ildə Şəhər şurasının deputatı, 1961-ci ilin Bakı seçki dairəsinə deputat seçilmişdir. 1963-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsində "Azərbaycan cəbhə qəzetləri 1941–1945-ci illərdə" mövzusu üzrə namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. Həsən  Quliyevin “Cəbhə dostluğu”, “Unudulmaz günlər”, “SSR Siyasi və Elmi Bilikləri Yayan Cəmiyyət”, “Ölməz qəhrəmanlar” kimi məhşur kitabları Böyük Vətən Müharibəsində həlak olanların qəhrəmanlıqları və onların həyat hekayələriylə bağlıdır. Bu əsərlər müharibə zamanı canlarını fəda edən, öz vətənini müdafiə edərək şəhid olan insanların igidliklərini və fədakarlıqlarını gələcək nəsillərə çatdırmaqda mühüm mənbələr kimi bu gün də maraqla oxunur. Həsən  Quliyev 1943-cü ildə "Qırmızı Ulduz" ordeni, 1946-cı ildə sinəsindən aldığı ağır yaraya görə SSRİ Müdafiə Nazirliyi tərəfindən I dərəcəli "Vətən Müharibəsi Orden"i ilə təltif olunmuşdu. 1943-cü ildə SSRİ Ali Şurasının Rəyasət Heyətinin fərmanı ilə komandanlığın tapşırıqlarını nümunəvi icrasına görə "Za oboronu Sevastopola", "Za oboronu Kavkaza", "Almaniya üzərində qələbəyə görə", "Yaponiya üzərində qələbəyə görə" medalları ilə təltif olunmuşdur. 4 may 1956-ci ildə Azərbaycan Respublikası Ali Şurasının Rəyasət Heyəti tərəfindən "Bakı fəhləsi" qəzetinin birinci nömrəsinin nəşr olunmasından 50 il ötməsi ilə bağlı mətbəədəki uzunmüddətli və məhsuldar işinə görə Həsən Quliyev fəxri fərmanla  təltif olunmuşdur.  Azərbaycan SSR Nazirlər Şurasının 30 noyabr 1963-cü il qətnaməsinə əsasən Həsən Quliyev respublika səviyyəsində fərdi təqaüd təyin edilmişdir. 27 aprel 2005-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin fərmanına əsasən 1940-1945 illərdə Böyük Vətən Müharibəsi Qələbəsinin 60-cı ildönümü ilə əlaqədar olaraq Həsən Quliyev ölümündən sonra “İldönümü medalı” ilə təltif edilib. Bu mükafat onun müharibədə göstərdiyi igidlik və fədakarlığa, həmçinin Vətənə olan xidmətinə yüksək qiymət olaraq verilmişdir. Həsən Quliyev müharibə illərində Azərbaycan xalqının qəhrəmanlıq tarixində öz layiqli yerini tutmuş bir şəxsiyyətdir. Onun göstərdiyi döyüşlərdəki cəsarət və fədakarlığı xalqın vətənə bağlılıq hissinin artırılmasında mühüm rol oynamışdır. Həsən Quliyevin adı müharibə dövründəki fədakarlığı, cəsarəti və müharibə sonrası jurnalistikada göstərdiyi fəaliyyətlə Azərbaycan xalqının yaddaşında əbədi olaraq qalacaqdır. Onun həm döyüşçü, həm də jurnalist kimi göstərdiyi xidmətlər gənc nəsillər üçün bir örnək olacaqdır. Həsən Quliyevin müharibə qəhrəmanlarının, döyüşçülərin və müharibə veteranlarının həyatını və mübarizələrini təbliğ etməsi gənclərə həm vətənpərvərlik, həm də insanlıq dəyərləri haqqında dərs verir. Faşizm üzərindəki qələbənin 80 illik yubileyinə hazırlaşdığımız bu günlərdə bir daha Həsən Quliyev kimi qələmini süngüyə çevirən tarixi şəxsiyyətlərin qəhrəman vətənpərvər insanların ruhunu ehtiramla anırıq. Gənc nəsil onun kimi şəxsiyyətlərdən ilham alaraq daha çox insanlıq və cəmiyyətə xidmət etmək yolunda irəliləyəcəkdir. Belə şəxsiyyətlərin xatirəsi zaman keçdikcə daha da dəyərli olur və gələcək nəsillərə unudulmaz irs olaraq qalır.  Cəlil Xəlilov  Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının sədri, polkovnik    

Əslən Zəngilandan olan, 95 yaşlı İkinci Dünya Müharibəsi və Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin veteranı, istefada olan polkovnik-leytenant Süleymanlı Bəxtiyar İbrahim oğlu Silahlı Qüvvələrə Yardım Fonduna ianə edib.   O, təqaüdündən topladığı 10.000 manat pulu fonda köçürüb.

Veteran.gov.az xəbər verir ki, 13 dekabr tarixində Sumqayıt İdrak liseyində liseyin direktoru Hidayət Allahverdinin rəhbərliyi altında “Hər sinif bir dövlətdir!”adlı layihə baş tutub. Tədbirin təşkilatçısı və aparıcısı liseyin fənn müəllimi Pərvanə Yusifova seçilib.   Tədbir Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himni, daha sonra İdrak liseyinin himni ilə açıq elan olunub. Bu layihənin əsasnaməsi şagirdlərin və müəllimlərinin nəzərinə çatdırılıb. Layihənin “Birləşmiş Liseyistlər Təşkilatı”(BLT) adı altında fəaliyyət göstəriləcəyi nəzərə çatdırılıb.   Daha sonra 5-9 cu sinif şagirdləri ardıcıllıqlla səhnəyə gələrək özlərini, dövlətlərini, dövlətlərinin atributlarını (bayraq, gerb, himn) təqdim ediblər. Hər sinif, yəni hər dövlət öz prezidentinin təqdimatında tanıdılıb. Təqdimat həm şifahi, həm də slayd formada reallaşıb. Təqdimatda sinif dövlətlərinin bayrağının, gerbinin , devizinin mənası açıqlanıb. Hər dövlət (sinif) öz himnini səsləndirib. Sonda dövlət prezidentləti və sinif kuratorları açıq səsvermə yolu ilə BLT təşlikatına katib seçiblər. Tədbir şagirdlərinin və izləyənlərin böyük marağına səbəb olub və böyük rəğbətlə qarşılanıb.

İlk Azərbaycanlı qadın hərbi pilot, Azərbaycan SSR dövlət xadimi, İkinci Dünya müharibəsi iştirakçısı Züleyxa Mir Həbib qızı Seyidməmmədova 22 mart 1919 – cu ildə Bakı şəhərində anadan olub. Züleyxa Seyidməmmədova Jukovski adına Hərbi Hava Akademiyasına qəbul olan ilk azərbaycanlı idi. O, İkinci Dünya müharibəsində iştirak etmiş və Marina Raskova tərəfindən yaradılmış 586-cı qırıcı aviasiya alayının şturmanı olmuşdur. Stalinqrad, Kursk, Korsun-Sevçenkovski döyüşlərində iştirak edən Züleyxa Seyidməmmədova, 500 döyüş uçuşu keçirmiş və bir neçə alman təyyarəsini vurmuşdu. Züleyxa Seyidməmmədova, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin dörd çağırış deputatı olub. 1946–1951-ci illərdə Azərbaycan Lenin Kommunist Gənclər İttifaqının Mərkəzi Komtitəsinin katibi, 1952–1974-cü illərdə Azərbaycan SSR ictimati təminat naziri, 1975-ci ildən etibarən isə Xarici Ölkələrlə Dostluq və Mədəni Əlaqələr Cəmiyyəti Rəyasət Heyəti sədrinin müavini vəzifəsində çalışıb. O, "Lenin", II dərəcəli "Vətən müharibəsi", iki dəfə "Qırmızı Əmək Bayrağı" və iki dəfə "Şərəf nişanı" ordeni ilə təltif olunub. Züleyxa Seyidməmmədovanın atası Mir Həbib ağa ilk təhsilini dini məktəbdə almış, daha sonra isə Bakı realnı məktəbində oxumuşdu. Mir Həbib ağa mühasib idi və Bakı milyonçusu Hacı Zeynalabdin Tağıyevin maliyyə məsələlərinə baxsa da, uşaqlıqdan onunla dostluq edürdi. Mir Həbib ağa Hacıya çox sədaqətli olduğu üçün Hacının ona böyük hörməti var idi. Mərdəkandakı əzəmətli mülkü də ona Hacı tərəfindən hədiyyə olumuşdu. Züleyxa Seyidməmmədovanın anası Mina xanım AMEA-nın ilk prezidenti akademik Mirəsədulla Mirqasımovun  bacısı idi. Züleyxa Mir Həbib ağa ilə Mina xanımın ikinci qız övladı idi. Züleyxa 7-ci sinifdə oxuyarkən fizika müəllimi Cümşüd Əfəndiyev onları Bakı təyyarə meydançasına ekskursiyaya aparır. Züleyxa sinifdəki oğlanlarla birlikdə bir neçə dəfə təyyarəyə qalxır, hər şeyə diqqətlə baxır, saysız-hesabsız suallar verir. O, axşam evə qayıdanda bu ekskursiya haqqında anası Mina xanıma həvəslə danışaraq: "Mən təyyarəçi olacam!" - deyir. 1934-cü ildə orta məktəbi əla qiymətlərlə bitirən Züleyxa Seyidməmmədova, M. Əzizbəyov adına Azərbaycan Sənaye İnstitutunun mədən fakültəsinə daxil olub. 1934-cü ilin əvvəllərində tələbə yoldaşları ilə Bakı təyyarə meydanına gedən Züleyxa ilk dəfə "U-2" təyyarəsi ilə səmaya qalxır. Bu səyahətdən sonra o, tələbə yoldaşları ilə birlikdə institutda aeroklub yaratmağa qərara verir. Tələbələr öz təqaüdləri hesabına klub üçün bir "U-2" təyyarəsi, həmçinin üç planer və iki paraşüt almağa müyəssər olurlar. 1934-cü il yanvarın 6-da klubun açılışı olur. 1934-cü ilin yazında isə bu aviasiya klubu üçün hökümət tərəfindən Zabrat qəsəbəsinə yer ayrılır və ərazinin təşkilində tələbələr yaxından kömək edirlər. Uzunmüddətli məşqlərdən sonra 1934-cü ilin oktyabrında Züleyxa Seyidməmmədova "U-2" təyyarəsi ilə ilk dəfə təkbaşına havaya qalxır. O, 1934-cü ilin sonlarında aeroklubu əla qiymətlərlə bitirərək sertifikat alır və bununla da pilot adını qazanır. 1935-ci ilin mayında bir neçə tələbə paraşütlə tullanmağı sınaqdan keçirir. Arıq, çəlimsiz, qarayanız qız olan Züleyxa paraşütlə təyyarədən tullanır və külək onu dənizə atır. Deyilənlərə görə, onun tullanışını izləyənlər arasında Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi Mircəfər Bağırov da olmuş və Züleyxanın cəsarətinə heyrətini bildirmişdir.1935-ci ilin avqustunda Moskvada Paraşütçülərin Birinci Ümumittifaq toplantısı keçirilir və toplantıda Zaqafqaziyanı təmsil edən nümayəndələr arasında yeganə qız Züleyxa olur. Toplantıda eniş dəqiqliyinə görə Zaqafqaziya komandası birinci yeri tutur. Təyyarədən paraşütlə 50 dəfə tullandığına görə Seyidməmmədova paraşüt idmanı üzrə təlimatçı vəzifəsinə təyin edilir. O, Zaqafqaziyadan, eləcə də, müsəlman şərqindən ilk qadın paraşütçü kimi qatıldığı iclasdan fəxri fərmanla geri dönür. Şərq, müsəlman qadınının cəsarətlə paraşütlə tullanması hamıda heyrət doğurur və Seyidməmmədovanın fəaliyyəti sovet quruluşunun nailiyyəti kimi qeyd olunaraq mətbuatda geniş şərh edilir. 1936-cı il yanvarın 21-də Azərbaycanda Sovet hakimiyyətinin qurulmasının on beş illiyi ilə əlaqədar Kremldə təntənəli qəbul keçirilir və komsomolçu Züleyxa Seyidməmmədova "Şərəf nişanı" ordeni və qızıl saatla təltif edilir. Bakıya dönən Züleyxa uçuş klubundakı xüsusi kursları bitirir və pilot təlimatçısı adını alır. Ona təlim keçmək üçün bir qrup müsahib tapşırılır. Həmin qrupdakı səkkiz nəfərdən biri də onun keçmiş fizika müəllimi Cümşüd Əfəndiyev olur. Azərbaycan Sənaye İnstitutunun son kursunda oxuyarkən Seyidməmmədova artıq yüz saatadək uçuş keçirmiş, təlimatçı kimi üç il ərzində 75 təyyarəçi, 80 paraşütçü hazırlamışdı. O, 1938-ci ildə institutu mühəndis-geoloq kimi bitirdikdən sonra pilot kimi peşəkarlaşmaq üçün Jukovski adına Hərbi Hava Akademiyasına müraciət etsə də, yalnız kişiləri qəbul edən akademiya ona rədd cavabı verir. O, atasının məsləhəti ilə Mir Cəfər Bağırovun qəbuluna gedir. Bağırovun yaddaşında "küləyin dənizə atdığı qız" kimi qalan Züleyxanın müraciəti əsasında Mərkəzi Komitə onun akademiyaya qəbul olunması üçün rəsmi şəkildə Moskvaya məktub göndərir. 1938-ci ilin avqustunda sınaq imtahanları verərək akademiyanın şturman fakültəsinə qəbul olunanlar içərisində yeganə qız Züleyxa Seyidməmmədova olur. Seyidməmmədova həm də Jukovski Hərbi Hava Akademiyasına qəbul olan ilk azərbaycanlı idi. Akademiyada təhsil alan Züleyxa bir gün qəfil xəbərlə sarsılır. Fakültə dekanı onu yanına çağıraraq ona atasının kulaq kimi həbs edildiyini, əgər Bakıdan bu məlumatı təsdiqləsələr, akademiyadan uzaqlaşdırılacağını bildirir. Züleyxa bu xəbər qarşısında son ümid kimi yenə Bağırova üz tutur. O, Bağırova teleqram ünvanlayır: "Azərbaycan Kommunist Partiyasının birinci katibi yoldaş Bağırova! Xalq düşmənləri mənim atamın saf adını ləkələmək istəyirlər. Təhsil aldığım Hərbi-Hava Akademiyasına yanlış məlumatlar veriblər. Mən respublikanın göndərişi ilə burada oxuyuram. Tələbələr arasında yeganə qızam. Bakıdan məlumat alandan sonra mənim burada oxuyub-oxumamaq məsələmə baxacaqlar. Xahiş edirəm, haqqı, ədaləti qoruyun ki, yanlış məlumat gəlməsin". Bağırov tezliklə ölkənin adına xələl gəlməməsi naminə onun atasını həbsdən azad edir və ondan bu barədə heç yerdə danışmaması üçün iltizam alınır. Beləliklə Moskvaya Züleyxaya lazım olan məzmunda məktub gedir: "Yalandır, Mir Həbib Seyidməmmədov evindədir. Hər şey qaydasındadır." Seyidməmmədova akademiyada oxuduğu dövrdə əvvəl "Duqlas"larla, daha sonra isə orta bombardmançılar, həmçinin uzağa və sürətlə uçan təyyarələrlə səfərə çıxmaq üzrə təlimlər almağa başlayır. O, ölkənin ən güclü şturmanları, Sovet İttifaqı qəhrəmanları Spirin və Belyakovdan hava gəmilərinin bütün sirlərini öyrənir. Birinci kurs müdavimi olan Seyidməmmədovanın şəkli Qureviçin komandirlik etdiyi fakültənin komsomol təşkilatı tərəfindən Akademiyanın "Şərəf lövhəsi"nə vurulur. 1940-cı il fevralın 23-də – Qırmızı Ordu günündə Seyidməmmədovaya kiçik leytenant rütbəsi verilir. Akademiyanın şturman fakültəsində yeganə qadın olan Züleyxa təhsilini bitirdikdən sonra təlim təyyarə alayında qırıcı təyyarənin şturmanı təyin edilir. Züleyxa Seyidməmmədova əsasən akademiya işçilərindən və müdavimlərindən təşkil edilən mayor Qridnevin qırıcı təyyarəçi alayına göndərilir və qırıcı eskadrilyasının şturmanı təyin olunur. Alay müharibənin ilk günündən hərbi qaydaya uyğun olaraq Moskvanın müdafiəsinə göndərilir. 1941-ci ilin oktyabrında SSRİ lideri İosif Stalin Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Marina Raskovaya qadınlardan ibarət hərbi hissələrin yaradılması ilə bağlı rəsmi əmr göndərir. Əmrə görə, tərkibi sırf qadın pliotlardan ibarət olan üç aviasiya alayı yaradılmalı idi. Bu dövrdə Seyidməmmədovaya Raskovanın onu axtardığını xəbər verirlər. Raskova ona qadın polku yaratmaq ideyasından bəhs edir. İdeya tezliklə real həllini tapmağa başlayır. Hərb tarixinin misli görünməmiş ideyası gerçəyə çevrilir: qadın hərbi təyyarə alayları yaradılır. 1941-ci ilin dekabrında qırıcı alayın komandiri Tamara Kazarinova, onun müavini və alayın şturmanı isə Züleyxa Seyidməmmədova təyin olunur. O dövr üçün müasir və sürətli "YAK" təyyarələrinin alaya gətirilməsi ilə hərbçi qızlar bu təyyarələrdə uçmağı öyrənməyə başlayır. Onlar ciddi hərbi təlim keçdikdən sonra 1942-ci ilin axırlarında ilk olaraq Volqa çayının sol sahilinə göndərilirlər. 1942-ci ilin sonlarında xüsusi əhəmiyyətli təyyarəni qarşılayıb Stalinqradadək müşayiət etmək üçün dörd qırıcı təyyarə göndərilir və bunlardan biri də Seyidməmmədovaya məxsus olur. Sonralar bu xüsusi təyyarənin ölkənin baş katibi Stalini dağılmış Stalinqrada apardığı məlum olur. 1943-cü ilin yazının əvvəlində qırıcı alay Voronejə göndərilir, iyulun 12-də isə Kurskun şimalında və cənubunda əks hücuma keçir. Avqustun 5-də, Kursk döyüşünün başlamasından düz bir ay sonra 586-cı alay Orel və Belqrada daxil olur. Burada gedən döyüşlərə görə Züleyxa Seyidməmmədova 2-ci dərəcəli "Vətən müharibəsi" ordeni ilə təltif olunur. Payızın sonunda qırıcı polk Kiyevə uçur. 586-cı alay sonuncu olaraq Korsun-Şevçenkovski döyüşündə iştirak edir və oradan Buxarestə uçaraq öz döyüş yolunu Rumıniyada başa vurur. 586-cı qırıcı alay Volqadan Vyanayadək döyüş yolu keçmiş, 4 min 419 döyüş uçuşu keçirmiş, 125 döyüş aparmış və 38 alman təyyarəsi vurmuşdu. Alayın qoruduğu heç bir obyekt Hitler aviasiyasından zərər çəkməmişdi. Şəxsən 500 döyüş uçuşu keçirən Seyidməmmodova bir neçə alman təyyarəsini vurmuşdu. Qələbədən sonra qadınlardan ibarət aviasiya hissələri ləğv edildi. O da 1945-ci ilin dekabrında kapitan rütbəsində istefaya çıxdı və Azərbaycana qayıtdı. Əvvəlcə Bakı şəhər Partiya Komitəsinin təlimatçısı kimi işləyən Züleyxa Seyidməmmədova, 1946-cı ilin sentyabrından 1951-ci ilə kimi Azərbaycan Lenin Kommunist Gənclər İttifaqının Mərkəzi Komitəsinin katibi vəzifəsində çalışmışdır. Elə bu vəzifədə ikən Seyidməmmədova 1947-ci ildə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı, Rəyasət heyətinin üzvü seçilmişdir. O, 1948-ci ildə Ümumdünya Demokratik Gənclər Federasiyası Şurasının qərarına əsasən fevralın 19-dan 26-dək Hindistanın Kəlküttə şəhərində keçirilən Cənub-Şərqi Asiya ölkələri gənclərinin konfransının iştirakçısı olur və "Sovet İttifaqı qadınları" mövzusunda məruzə ilə çıxış edir. 1952-ci ildə Azərbaycan SSR-in sosial təminat naziri seçilən Züleyxa Seyidməmmədova, 1974-cü ilə qədər bu vəzifəni icra etmişdir. O, sosial təminat naziri vəzifəsində çalışan ilk qadın idi. Seyidməmmədova qiyabi olaraq 17 aprel 1953-cü ildə Moskva Ali partiya məktəbini, 28 noyabr 1957-ci ildə isə Leninqrad Hərbi Mühəndislik Akademiyasını bitirmişdir. Züleyxa Seyidməmmədova 1967 və 1971-ci illərdə "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordenləri ilə təltif olunmuş, 1969-cu il dekabrın 19-da Moskva şəhər sovetinə deputat seçilmiş və Sov. İKP sıralarına daxil olmuşdur. Seyidmməmədova səhhətində yaranan problemlər səbəbi ilə 1975-ci ildə Xarici Ölkələrlə Dostluq və Mədəni Əlaqələr Cəmiyyəti Rəyasət Heyəti sədrinin müavini vəzifəsinə təyin edilmişdir. Seyidməmmədova ölkənin ictimai işlərində fəal iştirak etmiş, xüsusilə ömrünün sonlarına yaxın dünyanın müxtəlif yerlərində yaşayan 50 milyonluq Azərbaycan türkünün yenidən bir araya gəlməsinə çalışmış və işğal dövründə itirilmiş əlaqələrin barpası ilə ciddi şəkildə məşğul olmuşdur. Buna baxmayaraq o, pilot kimliyini həmişə qorumuş, 1967-ci ilin sentyabrında Leninqradda Beynəlxalq ictimai təminat assosiasiyasının Baş assambleyasında jurnalistin verdiyi "Siz əmək həyatınızı nə ilə başlamısınız?" sualına "Bakı aeroklubunda təyyarəçi olmuşam. Bu mənim birinci və ən çox sevdiyim vəzifədir" cavabını vermişdi. Züleyxa Seyidməmmədova dünyaya Şərqin ilk paraşütçü və pilot qadını olaraq gəldi. İkinci Dünya müharibəsinin qəhrəmanı, samamızın ilk qadın Şahini ömrünü başa vurdu. Məğrurluğu, Cəsurluğu ilə tarix yaratdı. Şərəfli ömür yolu, kitab və monoqrafiyaları, xoş xatirələri ilə insanların qəlbinə yazıldı. Dünyaşöhrətli pilotumuzun 150-dən artıq sənəd, əşya və mükafatları Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyində mühafizə olunur. Onların içərisində şəxsən özünün istifadə etdiyi əşyalar ─ Jukovski adına Hərbi Hava Akademiyasında oxuyarkən işlətdiyi loqarifmik xətkeş, 1939, 1941-ci illərə aid iki ədəd transportir və təyyarəçi eynəyi, müxtəlif ölkələrdə ona hədiyyə olunan əşyaları və geyim nümunələri qorunur.  İmzasını göy üzünə atan varlığı və fəaliyyəti ilə milli-mənəvi dəyərlər tariximizi zənginləşdirən Züleyxa Seyidməmmədovanın ömür yolu ilə bağlı çoxsaylı sənəd əsərləri, inciləri yaranıb. Tofiq Quliyev Rəşid Behbudovun təklifi ilə "Züleyxa" adlı mahnı bəstələyib. Rəşid Behbudovun Moskvaya səfəri ərəfəsində hazır olan "Züleyxa" mahnısı, elə sənətkarın öz istəyi ilə rus dilində Tofiq Quliyevin müşayiətilə lentə alınmış, sonradan vala yazılan bu mahnı yüksək tirajla satılmışdır. Səma döyüşlərində “Şahin” kod adı ilə uçuşlar edən Züleyxa Seyidməmmədova ilə bu gün də hər bir Azərbaycanlı qürur duyur. O, bu dünyaya ilklərə imza atmaq, yer üzündən göy üzünə körpü salmaq, Şahin kimi qanad çalmaq üçün gəlmişdi. Gəldi, Qəhrəmanlıq dastanını yazdı, varlığı və cəsarətli döyüş yolu ilə xalqını dövlətini şərəfləndirdi. 1990-cı ildə dünyaya gəldiyi şəhərdə - Bakıda torpaq müqəddəsliyinə qovuşdu.     Müharibə,  Əmək  və  Silahlı  Qüvvələr Veteranları             Təşkilatının sədri,   polkovnik  Cəlil Xəlilov